Қазақстанда көршілердің шуы мазаласа, қайда жүгіну керек?
Қазақстандағы көршілердің шуы: тыныштық уақыты, бұзушылықты тіркеу, полицияға арыз, санитариялық бақылау және МИБ өкілеттігі.

Егер шу дәл қазір болып, түнгі демалысқа кедергі келтірсе, полицияның 102 нөміріне хабарласу керек. МИБ төрағасы, басқарушы компания немесе консьерж пәтерді анықтауға, өтініштерді сақтауға және меншік иесімен сөйлесуге көмектесе алады, бірақ олар ӘҚБтК-нің 437-бабы бойынша хаттама толтырмайды және айыппұл салмайды.
Тұрғындардың ең жиі жіберетін қатесі - түнгі отырысты, күндіз үздіксіз гуілдейтін жабдықты және ақаулы лифтінің немесе сорғының шуын бір мәселе деп қарау. Әр жағдайдың өз адресаты бар. Полицияны түнде бір рет шақыру, коммерциялық шу көзіне қатысты жазбаша шағым және ортақ мүлікті жөндеуге берілген өтінім әртүрлі міндетті шешеді, сондықтан «көршілер үнемі шу шығарады» деген жалпылама арыз көбіне әлсіз нәтиже береді.
Тыныштық уақыты алғашқы бағытты анықтайды
Кәдімгі тұрмыстық шуға қатысты полиция мен мемлекеттік түсіндірмелер мына тәртіпті қолданады: жұмыс күндері тыныштық 22:00-ден 09:00-ге дейін, ал демалыс және мереке күндері 23:00-ден 10:00-ге дейін сақталуға тиіс. Осы уақытта қатты музыка, айқай, ұзаққа созылған жөндеу, жиһаз жылжыту және қалыпты демалысқа кедергі жасайтын басқа дыбыстар Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 437-бабына жатуы мүмкін.
437-бапты үй чатындағы қысқаша әңгімеге сүйенбей, толық оқу қажет. Онда тыныштықты бұзу, соның ішінде тұрғын үйдің ішінде және сыртында шұғыл қажеттілікке байланысты емес шулы жұмыстар жүргізу туралы айтылады. Бапта тұрғын үйлерде және тұрғын құрылыс аумағында орналасқан ойын-сауық орындары да бөлек аталған. Сондықтан бірінші қабаттағы бар, ауладағы топ немесе пәтердегі жөндеу жұмысы дыбыс жатын бөлмеңіздің дәл ар жағынан шықпағаны үшін ғана назардан тыс қалмайды.
Шұғыл қажеттіліктің мәні бар. Егер түнде апаттық бригада құбыр жарылғаннан кейін тік құбырды ашса, жұмысшылар шу шығарады, бірақ одан да үлкен залалдың алдын алады. Мұны түн ортасынан кейін қабырғаны ойып бітіруге немесе шкаф жинауға шешім қабылдаған меншік иесі туралы айтуға болмайды. Жағдайды мессенджердегі көршілер дауысы емес, уәкілетті орган бағалайды.
Алғашқы бұзушылық үшін 437-бап жеке тұлғаға 5 АЕК, ал әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталанса 10 АЕК мөлшерінде айыппұл көздейді. Коммерциялық емес ұйымдар мен кәсіпкерлік субъектілеріне салынатын айыппұл жоғары және субъектінің санатына байланысты. Арызда соманы теңгемен жазудың қажеті жоқ: АЕК өзгереді, ал құқықтық саралау мен жаза мөлшерін полиция анықтайды.
Күндіз де қалағанынша шу шығаруға болмайды, бірақ көршінің даусының естілуі өздігінен 437-бапты бұзу емес. Күнделікті өмірде аяқ дыбысы, баланың жылауы, шаңсорғыш және ұзаққа созылмайтын тұрмыстық жөндеу болады. Егер күндіз қуатты желдеткіш, компрессор, шеберхана немесе музыкалық жабдық жұмыс істеп, шу деңгейі гигиеналық нормативтен асса, дау санитариялық салаға өтеді. Бұл бағыт төменде бөлек түсіндіріледі.
Түнгі шу кезінде 102 нөміріне қоңырау шалады
Музыка, айқай немесе соққы дыбысы әлі естіліп тұрғанда жасақты шақырған дұрыс. Таңертең төрағаға жіберілген жазба сіздің оқиғаларды ретімен тіркегеніңізді көрсетеді, бірақ полиция қызметкері жағдайды сол жерде көріп, қатысушылардың түсініктемесін тексере алмайды. Төбелес, қоқан-лоқы немесе тұрмыстық зорлық белгілері болса, операторға бірден айтыңыз: мұндай шақыруды қатты музыка туралы қарапайым шағым деп сипаттауға болмайды.
Қоңырау кезінде мекенжайды, кіреберісті, қабатты немесе болжамды пәтер нөмірін, дыбыстың түрін, басталған уақытын және қазір де жалғасып жатқанын хабарлаңыз. Аты-жөніңіз бен байланыс телефоныңызды айтыңыз. Егер дыбысты қабырға арқылы ғана естісеңіз, бұзушыны көрдім деп айтпаңыз және жағдайды әсірелемеңіз: шахталары, желдету арналары мен тұтас құйылған құрылымдары бар үйде дыбыс көзін бір қабатқа қате анықтау оңай.
Іс жүзіндегі тәртіп мынадай:
- Уақыты мен дыбыстың естілуі түсінікті болатындай етіп, өз пәтеріңізде немесе ортақ дәлізде қысқа бейнежазбаны қауіпсіз түсіріңіз.
- 102 нөміріне қоңырау шалып, болып жатқан жағдайды дәл сипаттаңыз және хабарламаны тіркеуді сұраңыз.
- Қауіпсіз болса, жасақты қарсы алыңыз, шу естілетін жерді көрсетіп, жазбаны беріңіз.
- Нәтижені білуге болатын өтініштің тіркеу нөмірін немесе басқа деректемесін сұраңыз.
- Келесі күні оқиғаны үй өтініштерінің журналына енгізіп, файлды өңдемей сақтаңыз.
«Алдымен міндетті түрде келісуге тырысу керек» деген оймен агрессивті топқа жалғыз бармаңыз. Заң жанжалға әуелі өзіңіз араласуды талап етпейді. Көршілерді танитын және қауіп көрмейтін жағдайда сабырлы өтініш айту орынды, бірақ бұл полицияның хабарламаны қабылдау шарты емес, ақылға қонымды әрекет мәселесі.
102 нөмірінен бөлек, ІІМ eGov Mobile ішінде құқық бұзушылықтар туралы хабарлауға арналған «Заң және Тәртіп» сервисін іске қосты; ІІМ-нің ресми түсіндірмесінде сервис бүкіл елде тәулік бойы жұмыс істейтіні көрсетілген. Дәл қазір болып жатқан шу туралы жағдай өзгерісін операторға дауыспен хабарлау әдетте жылдамырақ. Цифрлық арна материал мен орынды тіркеуге ыңғайлы, бірақ кеш жіберілген хабарламаны оқиға орнындағы тіркеуге айналдырмайды.
Көрінеу жалған шақыру мен расталмаған шақыру бір нәрсе емес. Музыка жасақ келгенге дейін тоқтаса, бұл адал берілген хабарламаңызды көрінеу жалған етпейді. Сақталған жазба, нақты уақыт және сабырлы түсініктеме бұзушы колонканы дер кезінде өшірсе де, нақты оқиға туралы хабарлағаныңызды көрсетуге көмектеседі.
Дәлел дыбысты нақты оқиғамен байланыстыруы керек
Телефон жазбасы пайдалы, бірақ ол децибелмен өлшенген шынайы қаттылықты сирек көрсетеді: микрофонның автоматты реттеуі баяу дыбысты күшейтіп, қатты дыбысты бәсеңдетеді. Бұл түнгі тұрмыстық бұзушылық кезінде жазбаны жарамсыз етпейді. Жазба қоңыраумен, басқа тұрғындардың айғақтарымен және келген қызметкерлердің байқауымен бірге дыбыстың уақытын, түрін және ұзақтығын растай алады.
Жақсы тіркеу жиынтығы төрт бөліктен тұрады:
- монтажсыз және үстіне музыка қосылмаған, күні мен уақыты сақталған бастапқы файл;
- сыртқа шығу қауіпсіз болса, алдымен пәтер ішіндегі, одан кейін есік немесе алаң көрсетілген кадр;
- басталу және аяқталу уақыты, шу түрі мен өтініш нөмірі жазылған оқиғалар журналы;
- шу әртүрлі пәтерде естілсе, бірнеше көршінің өз атынан берген бөлек хабарламалары.
Қысым жасау үшін бет-жүздер, телефон нөмірлері мен айыптаулар бар жазбаны ортақ чатқа жарияламаңыз. Чат тексеруге болатын «00:20-дан 00:47-ге дейін қатты музыка естілді» деген фактіні тұрғынның жеке басы туралы дауға тез айналдырады. Материалды полицияға беріп, көшірмесін сақтаңыз; үй журналында болжамды шу көзінің пәтерін, күнін, өтініш арнасын және нәтижесін медициналық немесе отбасылық мәліметтерсіз көрсету жеткілікті.
Ұжымдық арыз қайталанатын мәселе кезінде пайдалы, бірақ бір жалпы сөйлемнің астындағы он қол он бөлек бақылаудың орнын баспайды. Әр өтініш беруші шуды қай пәтерден және қай уақытта естігенін көрсеткені дұрыс. Сонда дыбыс бір тік құбырдың жанында ғана пайда болмағаны, бүкіл үйге таралғаны көрінеді.
Түнгі отырыс үшін тұрмыстық шу өлшегіш сатып алудың әдетте қажеті жоқ. Тексерілмеген қосымшадағы көрсеткіш экранда сан тұрғаны үшін ғана ресми өлшем болмайды. Ол оқиғаларды өзіңіз үшін салыстыруға көмектеседі, бірақ гигиеналық нормативтің сақталуы туралы дауда тиісті өлшеу, өлшеу шарттары және құзыретті орган қажет.
Үзілісті алып тастау үшін де бастапқы файлды өзгертпеңіз. Жіберуге арналған көшірме жасап, түпнұсқаны телефонда немесе бастапқы метадеректерімен бірге сақтау орнында қалдырыңыз. Іс даулауға дейін жетсе, шығу тегі түсініксіз әсерлі бейнеден гөрі «оқиға, шақыру, келу, файл, жазбаша өтініш» тізбегі сенімдірек.
Жазбаша арыз оқиғаларды іске айналдырады
Шу қайталанса, түнгі шақырулар тұрғынның тәртібін өзгертпесе немесе органнан тексеруге болатын жауап қажет болса, жазбаша өтініш керек. Ол оқиға кезіндегі шақыруды алмастырмайды: бірнеше күннен кейін берілген арыз есеп жүргізуге мүмкіндік беріп, жиналған материалды бағалауды сұрайды, бірақ қызметкерді өткен түнге қайтара алмайды.
Фактілерді уақыт ретімен жазыңыз. Өз деректеріңізді, нақты мекенжайды, ешкімді бірден кінәламай болжамды шу көзін, оқиғалардың күні мен уақытын, 102 шақыруларының нөмірлерін, қоса берілген файлдар мен куәлар туралы мәліметті көрсетіңіз. Соңында нақты өтініш айтыңыз: арызды тіркеу, баяндалған фактілерді тексеру, ӘҚБтК-нің 437-бабы бойынша құқықтық баға беру және қабылданған шешімді жазбаша хабарлау.
Мына арыз бөлігін көшіріп, толтыруға болады:
В Управление полиции __________ района
от Ф.И.О., ИИН __________, адрес __________, телефон __________
Сообщаю о повторяющемся нарушении тишины по адресу __________.
___ ______ 20__ года с __:__ до __:__ в моей квартире был слышен __________,
предположительно из квартиры/помещения __________. Сообщение зарегистрировано
по каналу 102, номер обращения __________. Аналогичные эпизоды произошли: __________.
Прошу зарегистрировать заявление, проверить факты, дать им правовую оценку
и сообщить мне о принятом решении. Прилагаю исходные видеозаписи и перечень свидетелей.
Дата, подпись
«Жалға алушыларды шығару» немесе «пәтерді жабу» туралы талап қоймаңыз. Полиция әкімшілік құқық бұзушылық белгілерін өз өкілеттігі шегінде қарайды. Жалдауды тоқтату мәселесін меншік иесі шарт пен азаматтық заңнамаға сай шешеді, ал тұрғын үйді пайдалану құқығын мәжбүрлі шектеу үшін жеке заңды негіз керек.
Ресми өтінішті полиция бөлімшесіне немесе eOtinish арқылы беруге болады. Жүйе тіркеу жүргізіп, қарау барысын бақылауға мүмкіндік береді. Арыз бойынша әкімшілік рәсімнің жалпы мерзімі әдетте 15 жұмыс күнін құрайды, бірақ әкімшілік құқық бұзушылық туралы нақты іс ӘҚБтК қағидаларымен жүреді; сондықтан өтінішке жауап беру мерзімін жасақтың келу немесе қаулы шығару мерзімімен шатастырмаңыз.
Жіберілген мәтінмен бірге талонды, тіркеу нөмірін, басқа органға жолдау туралы хабарламаларды және жауапты сақтаңыз. Егер орган өтінішті құзыреті бойынша басқа жерге жіберсе, нақты қайда кеткенін тексеріңіз. Құжаттар тарихы көлем үшін емес, келесі қызметкер алдыңғы оқиғалар мен қабылданған шешімдерді көруі үшін керек.
Күндізгі шуға басқа дәлел қажет
437-бап түнгі демалысты қорғайды, ал күндіз рұқсат етілген шу деңгейінің асуы санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылық талаптарына жатады. Бұл айырманы «ешқашан шулауға болмайды» деген сөз жиі жояды. Іс жүзінде күндізгі дүкен компрессоры, кафе сорғышы, өндірістік станок немесе сыртқы жабдық туралы дау тек тұрғындардың мазасыздануына емес, шу көзін анықтап, гигиеналық көрсеткіштерді тексеруге сүйенеді.
Физикалық факторларға қойылатын гигиеналық нормативтер Денсаулық сақтау министрінің № ҚР ДСМ-15 бұйрығымен бекітілген. Онда тұрғын бөлмелер үшін рұқсат етілген деңгейлер мен тәуліктің әр кезеңі көрсетілген. Әкімшілік және тұрғын ғимараттарға арналған санитариялық қағидалар кіріктірілген нысандардан көршілес пәтерлерде нормативтен жоғары шу мен діріл туғызбайтын инженерлік және технологиялық жабдық қолдануды, сондай-ақ дыбыс оқшаулауын қарастыруды талап етеді.
Егер күндіз коммерциялық нысан гуілдесе, eOtinish арқылы санитариялық-эпидемиологиялық бақылаудың аумақтық бөлімшесіне өтініш беріңіз. Шу көзінің жұмыс тәртібін, дыбыс естілетін бөлмелерді, жүктеме ең жоғары болатын күндер мен сағаттарды сипаттаңыз. Мәселені құзыреті шегінде қарауды, гигиеналық нормативтердің сақталуын тексеруді, аспаптық өлшеу қажет пе және оған қандай қолжетімділік жағдайын жасау керек екенін хабарлауды сұраңыз.
Өлшеуді шу көзі қалыпты жұмыс істейтін кезеңде өткізген дұрыс. Таңертең бос тұрған мейрамхананы тексеру ас үй қосылғаннан кейін кешке гуілдейтін сорғыш туралы ештеңе айтпайды. Нысан иесімен көрсетілімге арналған «тыныш режим» туралы келіспеңіз: өтініште әдеттегі сағаттарды алдын ала көрсетіп, қайталануды дәлелдейтін журналды тіркеңіз.
Күндізгі тұрмыстық дыбыстардың бағыты күрделірек. Санитариялық орган әр орындықтың жылжуын тексермеуге тиіс, ал полиция қарапайым естілу деңгейін қоғамдық тәртіпті бұзу деп қабылдауға міндетті емес. Шу тұрақты әсер деңгейіне жетсе, фактілерді жинап, органнан құзыретті бағытты анықтауды сұраңыз. Егер дау қайта жоспарлаудан кейінгі нашар дыбыс оқшаулауына қатысты болса, тұрғын үй инспекциясы, құрылыс бақылауы, жоба құжаттары және азаматтық-құқықтық қорғау қажет болуы мүмкін.
Белгілі бір кәсіпкерді ӘҚБтК-нің 425-бабы бойынша дереу жазалау талабынан бастамаңыз. Әуелі норматив пен шу көзін тексеруді сұраңыз. Құқықтық саралау анықталған мән-жайға, нысанның мәртебесіне және бақылау нәтижесіне байланысты; өтініш беруші лауазымды тұлғаның орнына шешім шығармай, фактілерді хабарлайды.
Жалға беру пәтерді қолжетпейтін аумақ етпейді
Түнгі тыныштықты сақтау міндеті меншік иелеріне де, жалға алушыларға да жүктелген. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заң мұндай міндетті пәтердің немесе тұрғын емес үй-жайдың меншік иесіне, сондай-ақ жалдаушы мен жалға алушыға тікелей бекітеді. Пәтерді жалға беру меншік иесін тұрғын үйге қатысты міндеттерінен босатпайды, бірақ тек тізілімде тұрғаны үшін әкімшілік жауапкершілікті автоматты түрде соған жүктеуге болмайды.
Полиция бұзушылықты жасаған адамды және оқиғаның мән-жайын анықтауға тиіс. Сондықтан «45-пәтер шулап жатыр» деген хабарламаға өз бақылауыңызды қосыңыз: бірнеше ересек адамның дауысын естідіңіз бе, алаңда қонақтарды көрдіңіз бе, сол жерде тұратын адаммен сөйлестіңіз бе немесе меншік иесінің байланысын білесіз бе. Нысанды толтыру үшін бұзушының тегін ойдан шығармаңыз.
Үй қайталанған өтініштер туралы меншік иесіне хабарлап, тұрғындармен байланысуын сұрай алады. Егер жалдау шарты үй қағидаларын бұзуға тыйым салса немесе меншік иесі пәтерде шулы топ тұрып жатқанын білмесе, мұндай хабарлама әсіресе пайдалы. Бірақ төраға бөтен жалдау шартын бұза алмайды, адамдарды шығара алмайды, суын немесе электрін өшіре алмайды және заңда не шартта негізі жоқ «үй айыппұлын» сала алмайды.
Егер кәмелетке толмағандар шу шығарса, полицияға олардың болжамды жасын және жанында ересектер бар-жоғын хабарлаңыз. Жасөспірімдерді өзіңіз ұстамаңыз және колонкасын тартып алмаңыз. Кәмелетке толмағанның және заңды өкілдерінің жауапкершілігін мән-жай мен ӘҚБтК нормаларына сай уәкілетті орган шешеді, ал өтініш берушінің міндеті - оқиғаны дәл хабарлау.
Тәуліктік жалға беру тыныштық режимінен бөлек ерекшелік жасамайды. Тұрғындар үшін қиындық басқа жерде: қонақтар ауысып тұрады, ал меншік иесі «олар бұрынғы жалға алушылар еді» деп жауап беруі мүмкін. Оқиғалар журналы, шақыру нөмірлері және меншік иесіне уақтылы жіберілген хабарламалар пәтерді осылай пайдаланудың жүйелі екенін көрсетеді, дегенмен әр әкімшілік оқиға жеке тексерілуге тиіс.
Егер жанжал шуға қоса қоқан-лоқы, есікті бүлдіру, дәліздегі төбелес немесе ортақ мүлікке залал келтірумен байланысты болса, әр фактіні бөлек жазыңыз. Оларды «шу» деген бір сөздің ішіне жасырмаңыз. Әр әрекетке бөлек құқықтық баға берілуі мүмкін, ал нақты сипаттама кезекшіге тиісті жасақты жіберуге көмектеседі.
Үй тарихты жүргізеді, бірақ мемлекетті алмастырмайды
МИБ, басқарушы компания және үй кеңесі өтініштер ауысымдар мен меншік иелері арасында жоғалмауы үшін керек. Үй өтінімді қабылдай алады, тізілімнен меншік иесінің байланысын табады, күндерді сақтайды, хабарлама жібереді, полицияға ортақ үй-жайларға кіруге көмектеседі және шағым бірнеше пәтерден түскенін растайды. Бұл, әсіресе бұрынғы ПИК-тен құжаттарды жақында қабылдаған үй үшін елеулі ұйымдастыру жұмысы.
Мемлекеттік мәжбүрлеу мен жеке тұрғын үй басталған жерде үй органдарының өкілеттігі аяқталады. Үйді басқару органдары 437-бап бойынша полиция хаттамасын толтырмайды, тұрмыстық қосымша арқылы ресми санитариялық өлшеу жүргізбейді және қатты музыка үшін ғана келісімсіз пәтерге кірмейді. Алдын ала хабарламай кіруге адамның денсаулығына немесе өміріне қауіп төндіретін апаттық және төтенше жағдайларда ғана жол беріледі, төрағаның көрші дауын тез аяқтағысы келуі оған негіз болмайды.
Үйдің ішкі қағидалары шағым қабылдаудың түсінікті тәртібін, ортақ үй-жайлардағы жоспарлы жұмыстарға арналған тыныш сағаттарды, диспетчермен байланыс арнасын және меншік иелерін хабардар ету тәсілін белгілей алады. Олар ӘҚБтК-ні өзгерте алмайды, МИБ өкілеттігін кеңейтпейді және заңда не шартта жоқ ақшалай жаза ойлап таба алмайды. Жиналыс шешімі де төрағаны учаскелік инспекторға айналдырмайды.
QABAT тұрғындардың өтінішін қолданбадан, WhatsApp, Telegram, телефон және QR-код арқылы қабылдайды, сондықтан үй өтінімдердің ретін сақтап, оны жауапты қызметкерге бере алады. Платформа бағыт пен тарихты жүргізуге көмектеседі, бірақ түнгі бұзушылыққа құқықтық бағаны бұрынғыдай полиция береді.
Жақсы өтінім карточкасында мекенжай, өтініш берушінің пәтері, болжамды шу көзі, күн мен уақыт аралығы, шу түрі, 102 шақыруы туралы белгі, тіркелген файл, меншік иесінің байланысы және қорытынды болады. Оған қолжетімділік жұмыс қажеттілігіне сай берілуге тиіс. Үй чаты дәлел сақтауға жарамайды: хабарламалар өшеді, қатысушылар ауысады, ал құпия мәліметтер оны білуі қажет емес адамдарға көрінеді.
Төраға тұрғындарға ерекше әрекет ету тәртібін уәде етпей, қайталанатын жағдайлар үшін учаскелік инспектормен бір жұмыс арнасын келіскені жөн. Бірнеше үйді басқаратын компания мекенжай мен шу көзі бойынша қайталануды қарауы керек. Осылайша тұрақты тәуліктік жалға берілетін пәтерлер, шулы тұрғын емес үй-жайлар және тұрғындар көршілерден көретін техникалық ақаулар анықталады.
Ортақ үй жабдығын үй жөндеуге міндетті
Сорғының гуілі, құбыр соққысы, желдеткіш дірілі, есік тарсылы және лифт сықыры көбіне көрші пәтерден шығып жатқандай естіледі. Мұндайда «бұзушыға» қарсы полиция шақыру уақытты ғана жоғалтады. Егер дыбыс ортақ үй инженерлік жүйесіне немесе ортақ мүлікке байланысты болса, басқарушы субъект техникалық өтінімді қабылдап, жабдықты қарап, шарт пен бекітілген шығыстар шегінде қызмет көрсетуді ұйымдастыруы керек.
Алдымен тәуелділікті анықтаңыз. Шу лифт іске қосылғанда, ыстық су пайдаланылғанда, сыртқы блок қосылғанда, кіреберіс есік жабылғанда немесе жертөледегі сорғы жұмыс істегенде пайда бола ма? Дыбыспен бірге оның алдында болған оқиғаны да жазыңыз. Диспетчер үшін «сорғы әр іске қосылғаннан кейін жатын бөлмедегі діріл екі минутқа созылады» деген сөз «түнде бірдеңе гуілдейді» дегеннен әлдеқайда пайдалы.
Апаттық шу туралы диспетчерге дереу хабарлау керек. Қатты гидравликалық соққы, электр қалқанындағы сықыр, күйік иісі, жабдық бекітпесінің бұзылуы немесе су ағумен бірге шыққан дыбыс мүлік пен адамдарға төнген қауіпті көрсетуі мүмкін. Мұндай жағдайда қалыпты шу өлшемін сұрамай, апат белгілерін хабарлаңыз.
Егер жабдық кіріктірілген дүкенге немесе кафеге тиесілі болса, техникалық құжаттар арқылы жауапкершілік шекарасын анықтаңыз. Қасбетке бекітілген сыртқы блок орналасқан жері үшін ғана ортақ үй мүлкіне айналмайды, ал ортақ желдету шахтасы шуды міндетті түрде үйдің өзі шығарып тұрғанын білдірмейді. Басқарушы субъект ортақ мүлікті қарайды, тұрғын емес үй-жай иесі өз жабдығына жауап береді, ал санитариялық орган өз құзыреті шегінде гигиеналық талаптардың сақталуын бағалайды.
Жөндеуден кейін өтінімді нәтижемен жабуды сұраңыз: не қаралды, қандай ақау табылды, не ауыстырылды немесе реттелді және қайта тексеру қашан өтті. Гуіл жалғасып тұрғанда қойылған «орындалды» белгісі жаңа шағым туғызып, жүйелі ақауды жасырады. Бірнеше үй бойынша бірдей өтінімдердің тарихы мәселе көршілерде емес, сорғының немесе есік жапқыштың бір моделінің сәтсіз бапталуында екенін көрсетуі мүмкін.
Үй толық тыныштыққа кепілдік бермеуі керек. Инженерлік жабдық жұмыс дыбысын шығарады, ал жабындар құрылымдық дірілді өткізеді. Үйдің міндеті - ортақ мүлікті жарамды күйде ұстау және нормативтен асу, апат немесе ақау белгілеріне әрекет ету, тұрғынның лифт дыбысын ешқашан естімейтініне кепілдік беру емес.
Қайталанатын бұзушылыққа нөмірлер мен жауаптар қажет
Тұрмыстық мағынадағы қайталану мен 437-баптың екінші бөлігі бойынша қайталанған құқық бұзушылық бірдей емес. Жоғары айыппұл қолдану үшін адам әкімшілік жаза салынғаннан кейін бір жыл ішінде әрекетті қайта жасауы керек. Чаттағы бұзушысы анықталмаған және қаулысы жоқ бес шағым үйге мәселені көрсетеді, бірақ өздігінен заңдық қайталануды жасамайды.
Сондықтан шақырудан кейін нәтижесін біліңіз: факт расталды ма, материал толтырылды ма, іс жүргізу тоқтатылды ма, басқа бөлімшеге берілді ме. Полиция өтініш берушіге басқа адамның барлық жеке дерегін ашуға міндетті емес, бірақ өзіңіз тіркеген өтініш бойынша заң шегінде жауап алуға құқығыңыз бар. Өтініш нөмірінсіз «көп рет қоңырау шалдық» деген сөзді тексеру қиын.
Егер шақырулар жүйелі түрде тіркелмесе немесе жазбаша жауап сіздің фактілеріңізге қатысы болмаса, eOtinish арқылы тиісті бөлімше басшысына өтініш беріңіз. Күндерді, уақытты, нөмірлерді, жауаптардың көшірмесін тіркеп, қандай әрекетке немесе әрекетсіздікке шағымданатыныңызды қысқа көрсетіңіз. Алдыңғы өтініштермен байланысы жоқ жаңа ұзақ мәтінді күн сайын жібермеңіз: деректемелері бар бір хронология мәселені анығырақ көрсетеді.
Шу туралы шағым мен органның жұмысына қатысты шағымды ажыратыңыз. Біріншісінде көршіні немесе нысанды тексеруді сұрайсыз. Екіншісінде тіркеуді, тексеруді немесе жауапты неге дұрыс емес деп санайтыныңызды түсіндіресіз. Барлығын бір эмоциялық хатқа араластырсаңыз, орындаушы ең оңай бөлігіне ғана жауап беруі мүмкін.
Адамға міндетті түрде айыппұл салуды талап ету де әлсіз ұстаным. Орган оқиғаны, құқық бұзушылық құрамын, кінәлі адамды немесе жеткілікті дәлелді анықтамауы мүмкін. Тексеру жүргізуді, тіркелген материалды бағалауды және заңда көзделген шешім шығаруды сұраңыз; келіспесеңіз, жауапта немесе қаулыда көрсетілген шағымдану тәртібін пайдаланыңыз.
Медиация немесе меншік иесімен сабырлы кездесу кейде жанжалды іс жүргізуден тезірек тоқтатады. Қауіп жоқ және тараптар жөндеу, балалардың сабағы немесе дыбыс оқшаулауы туралы келісімді орындай алатын кезде бұл орынды. Бірнеше түнгі шақырудан кейін ресми тіркеуді уәдеге айырбастамаңыз: екі тарап та оқиғалардың нақты тарихын көргенде, келісім жақсырақ жұмыс істейді.
Қауіпті қарапайым шу деп рәсімдеуге болмайды
Көмек сұраған айқай, соққы дыбысы, қоқан-лоқы, төбелес кезіндегі баланың жылауы немесе есікті бұзу әрекеті тыныштық уақыты туралы дау емес, ықтимал қауіп туралы хабарлауды талап етеді. 102 немесе 112 нөміріне қоңырау шалып, естіп және көріп тұрғаныңызды айтыңыз, балалар, қару, жарақат немесе өрт туралы мәлімет болса, оны да хабарлаңыз. Пәтерге кірмеңіз және жанжалға қатысушылардың арасына түспеңіз.
Операторға бақыланатын фактілер керек. Көршілердің қарым-қатынасына диагноз қоймай, «әйелдің айқайын, соққыны және қоқан-лоқы сөздерін естіп тұрмын, бұл он минуттан бері жалғасып жатыр» деп айтыңыз. Айқайдан кейін тыныштық орнаса, хабарламаны бірден қайтарып алмаңыз: дыбыстың күрт тоқтауы қауіп жоғалғанын дәлелдемейді.
Баланың кәдімгі жылауы, аяқ дыбысы, әңгіме және тұрмыстық дыбыс көршіні ашуландырғаны үшін ғана құқық бұзушылық болмайды. Бірақ көмек сұраумен, соққымен немесе басқа қауіп белгісімен қатар жүретін ұзақ айқай әрекет етуді талап етеді. Мұндайда есік сыртында бәрін өзіңіз анықтауға тырысқаннан гөрі қауіпсіздікке басымдық беріп хабарлаған дұрыс.
Тағы бір шекара апаттық жұмыстарға қатысты. Суды тоқтату, зақымданған желіге жол ашу немесе қауіпті жою қажет болса, түнде апат қызметінің бұрғысын естуіңіз мүмкін. Жағдайды тіркеп, үй диспетчерімен байланысыңыз: ол өтінім мен жұмыс орнын растайды. Егер ешқандай апат болмаса, бұзушының «шұғыл болды» деген сөзі уәкілетті адамдар тексеретін түсініктеме болып қалады.
Жұмыс тәртібінің мағынасы қарапайым болғанымен, ол тәртіпті талап етеді. Дәл қазір болып жатқан түнгі оқиғаны полицияға беріңіз, қайталануды тіркеу нөмірлері және жазбаша арызбен бекітіңіз, күндізгі нормативтік шуды санитариялық бақылауға, ал ортақ мүліктің техникалық шу көзін үй диспетчеріне жолдаңыз. Төраға осы тармақтарды құрып, тарихын сақтауға тиіс, полицияны, акустика сарапшысын және сотты бір өзі алмастырмауы керек.
Егер бүгін түнде музыка қайта қосылса, алғашқы әрекет нақты мекенжай мен уақытты айтып, 102 нөміріне қоңырау шалу болады. Таңертең өтініш нөмірін бастапқы жазбаның жанында сақтаңыз. Келесі арызға нақты тірек беретін осы байланыс, оны үй чатындағы жүз ашулы хабарлама бере алмайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Көршілердің қатты музыкасы үшін полиция шақыруға бола ма?
Иә, музыка түнгі тыныштықты бұзып, демалысқа кедергі жасаса, дыбыс әлі шығып тұрғанда 102 нөміріне қоңырау шалыңыз. Нақты мекенжайды, басталған уақытты және болжамды шу көзін айтып, өтініш нөмірін сақтаңыз.
Қазақстанда пәтерде қай уақытқа дейін шулауға болады?
Ресми түсіндірмелер жұмыс күндерінде тыныштық уақытын 22:00-ден 09:00-ге дейін, ал демалыс пен мереке күндерінде 23:00-ден 10:00-ге дейін деп көрсетеді. Шұғыл апаттық жұмыстар бөлек бағаланады, өйткені олардың мақсаты қауіпті жоюға бағытталған.
Көршілердің шуын децибелмен өлшеу керек пе?
Дәл қазір болып жатқан түнгі тұрмыстық шу үшін полиция шақырғанда өз өлшеміңіз әдетте қажет емес. Жабдықтың күндізгі тұрақты шуы туралы дауда гигиеналық нормативке сай тиісті өлшеу қажет болуы мүмкін.
Көршілер тынышталғаннан кейін полиция келсе не істеу керек?
Бастапқы жазбаны көрсетіп, нақты уақыт аралығын айтыңыз және тіркелген шақыру нөмірін ескеруді сұраңыз. Бұзушы музыкасын жасақ келгенге дейін өшіргені үшін адал хабарлама жалған болып кетпейді.
Пәтер астындағы кафенің шуына қайда шағымданады?
Түнгі оқиға туралы полицияға 102 арқылы хабарлаңыз. Күндіз сорғыш немесе жабдық тұрақты шуласа, шу көзінің әдеттегі жұмыс уақытын көрсетіп, санитариялық-эпидемиологиялық бақылаудың аумақтық бөлімшесіне өтініш беріңіз.
МИБ шулы көршіге айыппұл сала ала ма?
Жоқ, МИБ ӘҚБтК-нің 437-бабы бойынша мемлекеттік айыппұл салмайды. Ол өтінімді тіркеп, меншік иесіне хабарлап, оқиғалар тарихын сақтап және полицияға ортақ үй-жайларға кіруге көмектесе алады.
Пәтерді жалға алушылар шуласа, кім жауап береді?
Полиция нақты бұзушылықты жасаған адамды анықтайды, сондықтан жауапкершілікті тізілімдегі меншік иесіне автоматты түрде жүктеуге болмайды. Дегенмен қайталанған оқиғалар мен шақыру нөмірлері туралы меншік иесіне жазбаша хабарлаған жөн.
Көршілердің күндізгі жөндеуіне шағымдануға бола ма?
Күндіз естілетін жөндеу жұмысы өздігінен түнгі 437-бапқа жатпайды. Шамадан тыс және тұрақты әсер болса, жұмыс тәртібін тіркеп, әсіресе қайта жоспарлауға қатысты жағдайда санитариялық немесе құрылыс бағытын нақтылаңыз.
Қайталанған шу туралы жазбаша арызды қалай береді?
Оны полиция бөлімшесіне немесе eOtinish арқылы беріңіз. Күндерді, уақыт аралығын, мекенжайды, 102 шақыруларының нөмірлерін, куәлар мен қосымшаларды көрсетіп, фактілерді тексеруді, құқықтық баға мен шешімді хабарлауды сұраңыз.
Қабырға сыртынан айқай мен соққы естілсе не істеу керек?
102 немесе 112 нөміріне қоңырау шалып, тыныштықтың бұзылуымен бірге ықтимал қауіп туралы хабарлаңыз. Естіген сөздерді, соққыны, балалардың барын және басқа бақыланатын белгілерді сипаттап, пәтерге өзіңіз кірмеңіз.