Жылыту жүйесін жуу үйге жылуды қайтарады

Жуу үйге қосымша жылу қуатын бермейді. Ол сатып алынған жылу тасымалдағыштың есептелген бағытымен өтуі үшін құбырлардың, тік құбырлардың, арматура мен жылыту аспаптарының ішкі кедергісін азайтады. Егер алыс тік құбыр әрең жылыса, кері су тым салқын оралса, ал сорғы немесе элеватор торабы шегіне жетіп жұмыс істесе, дұрыс жүргізілген жуу қалыпты айналымды қайтара алады. Ал себеп жабық ысырмада, элеватор шүмегінің дұрыс таңдалмауында, теңгерімнің бұзылуында немесе қасбеттің жылу оқшаулауында болса, жуу ештеңені түземейді.

Сондықтан тапсырыс беруші дерексіз «таза құбырды» емес, өлшенетін нәтижені талап етуі керек. Жұмысқа дейін температура, қысым, шығын және пәтерлерден түскен шағымдар тіркеледі. Жұмыстан кейін сол өлшемдер салыстырмалы жағдайда қайталанып, қысыммен сынау мен реттеу жүргізіледі, ал құжаттар үйдің нақты контурларымен байланыстырылып жасалады. Әйтпесе МИБ немесе басқарушы компания әдемі актіні, су болған жертөлені және тоғызыншы қабаттағы сол баяғы салқын жатын бөлмені алады.

Жуу айналымды қайтарады, жылу өндірмейді

Ішкі жылыту жүйесі әр учаскеден қажетті су көлемі өткенде ғана жылу береді. Шөгінді құбырдың ашық қимасын тарылтады, лай ұстағыштар мен реттеуші арматураның жіңішке саңылауларын бітейді, радиаторлардың түбіне жиналады. Кедергі өскенде су қысқа тармақтарды таңдайды. Жақын пәтерлер шамадан тыс ысиды, ал алыс пәтерлерге жылу жетпейді, бірақ үйдің кіреберісіндегі температура жылумен жабдықтаушы ұйымның кестесіне сай болуы мүмкін.

Ескі болат құбырлардағы ластану әдетте бір ғана заттан тұрмайды. Онда тот өнімдері, жөндеуден қалған отқабыршақ, құм, дәнекерлеу қоқысы және тығыздағыш бөлшектері кездеседі. Жүйеге таза су жиі толықтырылса, сумен бірге оттегі кіріп, тот басу жылдамдайды. Құбырдың бір бөлігі ауыстырылғаннан кейін шөгінді орнынан қозғалып, бірнеше күнде сүзгіні немесе дроссель саңылауын бітей алады. Сондықтан «үй өткен жазда жуылған» деген сөз жүйенің қазіргі жағдайын ашпайды.

Жуу таңдалған контурдан бос шөгіндіні сыртқа шығаруы керек. Гидропневматикалық әдісте су мен сығылған ауа импульспен беріледі, ағын қатты араласып, шөгіндіні жұлып алады. Гидравликалық жуу жоғары шығынмен берілген сумен орындалады. Химиялық құрам белгілі бір шөгіндіні ерітеді, бірақ ол металдармен, тығыздағыштармен үйлесуге және ерітіндіні қауіпсіз жою тәртібіне сай болуға тиіс. Бұл әдістердің ешқайсысы тот басып жұқарған құбырды қалпына келтірмейді, тұрып қалған клапанды ашпайды және гидравликалық реттеуді алмастырмайды.

Жууды қысыммен сынаумен жиі шатастырады. Бұл дәлелдері бөлек екі жұмыс. Жуу ластың шығарылғанын және су жолының қалпына келгенін тексереді. Қысыммен сынау жүйенің сынақ қысымына беріктігі мен тығыздығын анықтайды. Реттеу таза әрі тығыз жүйедегі шығынды тармақтар арасында бөледі. Үй бітелген тік құбырмен қысым сынағынан өтуі мүмкін, ал таза жүйе сынақ қысымында ағуы мүмкін. Актіде әр операцияға бөлек жол мен бөлек нәтиже жазылуы керек.

Диагноз өлшемдер мен үй тарихына сүйенеді

Жүйені айналым нашарлаған кезде, құбырға қоқыс түсіретін жұмыстардан кейін және қолданыстағы қағидалар мен жылумен жабдықтаушы ұйым белгілеген мерзімге сай жуған жөн. Шешімді тек үйдің жасына қарап қабылдау тым үстірт. Су сирек толықтырылатын он жылдық жабық жүйе жыл сайын босатылып, бөлшектеп жөнделіп, қайтадан өңделмеген сумен толтырылған бес жылдық жүйеден таза болуы мүмкін.

Ең пайдалы белгі бір пәтерден емес, шағымдардың орналасуынан көрінеді. Бір тік құбыр бойындағы бірнеше қабат салқын болса, себеп сол құбырда, оның арматурасында немесе таратушы құбырда болуы мүмкін. Бүтіндей бір алыс кіреберіс салқындаса, тармақтағы шығын мен теңгерім арматурасының қалпын тексеру қажет. Радиатордың үсті ыстық, ал асты қалыпты ағын кезінде едәуір салқын болса, аспап ішінде шөгінді болуы ықтимал. Жоғарғы бөлігі салқын болса, алдымен ауаны шығарады. Қайта жоспарлаудан кейін бір пәтерден түскен жалғыз шағым бүкіл үйді ортақ ақшаға жууды емес, сол пәтерді тексеруді талап етеді.

Смета жасалғанға дейін техник жылу пунктіндегі көрсеткіштерді жазып, лай ұстағыштарды, ысырмалардың қалпын, қысым айырмасын, беру және қайтару құбырларындағы температураны тексеруге тиіс. Жылыту маусымында тік құбырлар мен бақылау пәтерлері бойынша температура картасы пайдалы. Жылу камерасы беткі температура айырмасын көруге көмектеседі, бірақ су шығынын өлшемейді және себепті өздігінен түсіндірмейді. Ауа температурасы, өлшеу нүктесі және жұмыстан кейінгі салыстырмалы суреті жоқ кескін таныстырылымға ғана жарайды.

Жүйені толықтыру тарихы кейде ағызылған судың түсінен де көп мәлімет береді. Тұрақты толықтыру ағып кетуді көрсетеді, жүйені жиі босату оған оттегі кіргізеді, ал апаттық құбыр ауыстыру отқабыршақ пен қоқыс қосады. Апат журналдарын, тұрғындар өтінімдерін, алдыңғы актілерді және жүйе сұлбасын қарау керек. Ескі ПИК-тен құжат қалмаса, бұл ең үлкен қызмет пакетін болжап сатып алуға себеп емес. Мердігер лай ұстағышты ашып тазалаудан, бірнеше проблемалы тармақты тексеруден және бір контурды сынақ ретінде жуудан бастай алады.

Кері тексеру де бар. Егер кіреберістегі беру және қайтару параметрлері қалыпты, шығын тұрақты, барлық тік құбыр біркелкі жылынса, ал шағымдар бұрыштағы бөлмелер мен жел өтетін терезелерге қатысты болса, жуу қымбат әрі жалған шешім болады. Үй жылуды сыртқы құрылымдар арқылы жоғалтады, бұл жерде ішкі гидравликаны кінәлау орынсыз.

Екі жылдық аралық диагноз емес, шекті мерзім

Қолданыстағы ұлттық қағидаларда «Қазақстандағы барлық үйді жыл сайын жуу керек» деген ортақ талап жоқ. Мерзімді өз өңіріңіздің қағидаларымен, жылумен жабдықтау шартымен, техникалық талаптармен және жүйенің нақты күйімен салыстыру қажет. Мысалы, Алматы облысында жылыту маусымын дайындау және өткізу қағидалары жылу тұтыну жүйелерін қажеттілігіне қарай, бірақ екі жылда кемінде бір рет жууды талап етеді. Ашық жылумен жабдықтау жүйесіне сол құжат залалсыздандыру мен қайта жууды да көздейді.

Бұл екі жылдық шекті мерзімді аралықта ештеңені тексермеуге берілген рұқсат деп қабылдауға болмайды. Күрделі жөндеуден кейінгі бітелу күнтізбені күтпейді. Жаңа немесе қайта жаңартылған жүйе бөлек рәсіммен қабылданады. Апаттан кейін жөнделген бөлік пен қоқыс жетуі мүмкін барлық бағыт тексеріледі. Үй жұмысының талдауы бір жылдан соң шығынның нашарлағанын көрсетсе, келесі жазды күту қисынсыз. Жергілікті акт жыл сайынғы дайындықты талап етсе немесе жылумен жабдықтаушы ұйым техникалық дайындық актісіне нақты операцияны енгізсе, үй сол талапты орындауға тиіс.

Жылу энергиясын пайдалану қағидалары тұтынушыға әр жылыту маусымы алдында жылу тұтыну қондырғыларын қабылдау-тапсыру сынағынан өткізу және реттеу міндетін жүктейді. Сол қағидалар ортақ үйдің жылыту жүйесін тиісті техникалық күйде ұстауды МИБ-тің немесе тікелей бірлесіп басқару кезіндегі басқару субъектісінің міндетіне жатқызады. Бұл төраға компрессорды өзі қосады деген сөз емес. Қызметті қолданыстағы жылу тұтыну қондырғыларында жұмыс істеуге рұқсаты бар мамандары бар ұйымға тапсыруға болады.

ҚР ҚН 4.01-02-2013 «Ішкі санитариялық-техникалық жүйелер» тағы бір маңызды айырманы көрсетеді. Құрылыс және атқарушылық құжаттамада жуу актісі, герметикалықты сынау актісі және жылыту аспаптарының біркелкі қызуын жылумен сынау актісі бөлек беріледі. Осы тәсілді бұрыннан пайдаланылып жүрген үйдің қызмет көрсету шартына да енгізген дұрыс. «Жуу және қысыммен сынау орындалды» деген бір жалпы парақ нақты не тексерілгенін жасырады.

Іс жүзіндегі мерзім былай құрылады: жүйе жыл сайын тексеріліп, маусымға дайындалады, қажеттілігі дәлелденгенде жуылады және қолданылатын жергілікті қағида белгілеген ең ұзақ аралық өткізілмейді. Қоқыс әкелетін жөндеуден кейін немесе айналым айқын төмендегенде жоспардан тыс жуу жүргізіледі. Бұл тәсіл әдет үшін ақша жұмсамайды және норманы салқын тік құбырды ақтауға айналдырмайды.

Әдіс шөгінді мен сұлбаға қарай таңдалады

Сумен жылытылатын көппәтерлі үйге гидропневматикалық жуу жиі бірінші нұсқа болады, бірақ мердігер неге оны таңдағанын түсіндіруі керек. Есептелген сұлба бойынша сумен бірге берілген сығылған ауа кәдімгі сумен ағызуға қарағанда ағынды қаттырақ араластырады. Жұмыс жеке тармақтар немесе тік құбырлар бойынша жүргізіліп, ағын бағыты ауыстырылады, судың шығарылуы бақыланады және жабдықтың рұқсат етілген параметрлері асырылмайды. Егер ағызу кранын бір сағатқа ашып, лай суды нәтиже деп атап, кетіп қалса, күрделі тұйық учаскелер сол күйінде қалуы мүмкін.

Гидравликалық жуу жүйе жеткілікті шығынды көтергенде және бос ласты сумен шығаруға болғанда қолайлы. Нәтиже ағын жылдамдығына, ауыстырып қосу сұлбасына және контурларды бөлек ажырату мүмкіндігіне тәуелді. Үлкен үйде бүкіл жүйеге бірден жіберілген әлсіз ағын кедергісі аз жолмен өтеді. Проблемалы тік құбырға одан да аз су келеді, яғни рәсім мердігер шақырылғандағы теңсіздіктің өзін сақтап қалады.

Химиялық жуу «бәрін ерітеміз» деген жарнама үшін емес, шөгіндінің сипаты анықталғаннан кейін керек. Мердігер реагентті, оның мөлшерін, әсер ету уақытын, температура аралығын, құбырлармен, радиаторлармен, төсемдермен және есептегішпен үйлесімділігін, сондай-ақ ерітіндіні бейтараптандыру мен шығару тәсілін атауға міндетті. Белгісіз қоспаны жертөлеге немесе жауын кәрізіне төгуге болмайды. Химиялық өңдеуден кейін жүйе технология белгілеген көрсеткіштерге жеткенше сумен шайылады, әйтпесе реагент қалдығы металға әсер етуін жалғастырады.

Лай ұстағыштарға, сүзгілерге, жылу алмастырғыштарға және кейде жеке радиаторларға бөлшектеп механикалық тазалау қажет. Ірі қоқыс тор алдында тұрып қалса, жалпы жуу сол элементті ашып тазалауды алмастырмайды. Кері жағдай да кездеседі: мердігер бір лай ұстағышты тазалап, тот толы шелекті көрсетіп, жұмысты бүкіл жүйені жуу ретінде рәсімдейді. Шартта әр контурдың шекарасы, қосылу нүктелері, ауыстырып қосу тәртібі, арматураны тазалау және жұмыс сұлбасын қалпына келтіру жазылуы керек.

Ескі үйге тым қатты әсер етуге болмайды. Күшті реагент немесе дұрыс таңдалмаған қысым шөгінді ұстап тұрған осал жерден су шығаруы мүмкін. Бұл қызмет көрсетуден мәңгі бас тартуға негіз емес. Алдымен құбырдың күйін бағалап, рұқсат етілген қысымды келісіп, апаттық бригаданы дайындап, жүйенің ақауын мердігер келтірген зияннан ажырату керек. Жүйе қауіпсіз технологияға шыдамаса, оған жұмсақ жууға ұқсас әрекет емес, жөндеу қажет.

Ластың құрамы белгісіз немесе жүйе әртүрлі материалдан жиналса, сынақ өңдеуі көмектеседі. Мердігер шағын әрі жүйеге тән учаскені таңдап, бастапқы күйін жазады, ұсынылған режимді қолданады және сумен бірге не шыққанын көрсетеді. Осыдан кейін тараптар қалған контурларға арналған технологияны нақтылайды. Сынақ толық жұмысты алмастырмайды және бір ыңғайлы тік құбырдың нәтижесін бүкіл үйге таратуға құқық бермейді. Ол дұрыс емес реагент қолдану қаупін азайтып, жұмыс ұзақтығын бағалауға көмектеседі және тапсырыс берушіге болашақ журналдың нақты үлгісін береді. Сынақтың бағасы мен оны негізгі шарт құнына есептеу талабын алдын ала келісу қажет.

Үнемдеу есеп пен басқару болғанда ғана көрінеді

Жуу төлемді автоматты түрде азайтпайды. Жұмысқа дейін айналымның нашарлығы шығынды көтеруге, жақын тармақтарды артық қыздыруға немесе салқын пәтерлердің орнын кіреберістегі жоғары температурамен толтыруға мәжбүр етсе, жуу үйдің нақты тұтынуын азайтуы мүмкін. Су жолы қалпына келген соң жүйені реттеу керек. Реттелмесе, таза су қайтадан жеңіл тармақтарға кетеді, ал қызмет көрсетуші мамандар бұрынғы баптауды қалдырады.

Ортақ үйдің коммерциялық есептегіші болса, нәтиже ауа райы мен есеп айырысу кезеңінің ұзақтығына келтірілген Гкал бойынша бағаланады. Жұмысқа дейінгі қазан түбіртегін жұмыстан кейінгі қаңтармен салыстыруға болмайды: сыртқы температура мен күн саны басқа. Ауа райы жақын кездердегі үлестік тұтынуды, беру және қайтару режимін, сондай-ақ бақылау пәтерлеріндегі температураны салыстырған дұрыс. Тіпті сол жағдайда да шатыр бір мезгілде оқшауланса, автоматика ауыстырылса немесе тариф өзгерсе, барлық нәтижені жууға телуге болмайды.

Жарамды ортақ есептегіш болмаса, төлем бекітілген норма немесе басқа қолданылатын әдістеме бойынша есептелуі мүмкін. Сондықтан нақты шығынның азаюы түбіртек сомасын бірден өзгертпейді. Табиғи монополияларды реттеу комитеті есептегіштің болуы мен уақтылы тексерілуі есеп айырысуға әсер ететініне бөлек назар аударған. Бұл тұрғындар жиналысының хаттамасында үнемдеу пайызын уәде етпеуге тағы бір себеп. Әуелі нақты үйге жылу ақысы қалай есептелетінін түсіну қажет.

Пәтердегі жылуға әсері тезірек байқалады. Сәтті жуу мен реттеуден кейін тік құбырлар арасындағы айырма азаяды, радиаторлар біркелкі жылиды, алыс тармақтарға қажетті су жетеді. Бірақ ауа температурасына жылу оқшаулау, терезелер, желдету, аспаптар ауданы, өз бетінше жасалған өзгерістер және жылу көзінің режимі де әсер етеді. Бір радиатордың бетін ғана өлшеу бүкіл үйдегі жайлылықты дәлелдемейді.

Меншік иелеріне берілетін адал негіздеме мынадай: жұмыс айналымды қалпына келтіріп, теңсіздікті азайтып, тұтынуды басқаруға мүмкіндік беруі керек. Ақшалай нәтиже салыстырмалы кезең өткен соң есептегіш арқылы бағаланады. Тексеру, есеп және бақылау тәсілі жоқ «әр пәтерге 30 пайыз үнем» деген уәдені коммерциялық ұсыныстан алып тастау керек. Мердігер болашақ ауа райы мен тарифті емес, жүйеге жасалатын жұмысты сатады.

Баға контурға, қолжетімділікке және дәлелге тәуелді

Көппәтерлі үйді жуудың жұмыс көлемі көрсетілмеген адал «бір үйге арналған бағасы» болмайды. Құнға жылу тораптарының, кіреберістердің, тік құбырлар мен жеке тармақтардың саны, құбыр диаметрі мен ұзындығы, қосылу және ағызу нүктелерінің болуы, әдіс, реагенттер, су көлемі, қалдық шығару, лай ұстағыштарды тазалау, қысыммен сынау, реттеу және жылумен жабдықтаушы ұйымның қатысуы әсер етеді. Арматурасы таңбаланған және ағызуы жұмыс істейтін жертөле әр вентильдің қызметін алдымен анықтау керек жүйеден арзанға түседі.

Қазақстанның мемлекеттік сатып алу порталы орташа санның неге жаңылыстыратынын жақсы көрсетеді. Ашық лоттарда шамамен 81 000 немесе 120 000 теңгелік шағын қызметтер, 170 000 және 500 000 теңге маңындағы жеке тапсырмалар кездеседі, ал арматураны тексеру, лай ұстағыштарды тазалау, жуу, қысыммен сынау және дайындық паспортын қамтитын 37 элеватор торабына арналған кешен бір миллион теңгеден артық бағаланған. Бұл тұрғын үйге арналған баға тізімі емес. Нысандардың көлемі, жылы, өңірі мен жұмыс құрамы бөлек. Мысалдар бір нәрсені ғана дәлелдейді: бағаны көлемсіз салыстыруға болмайды.

МИБ бюджеті үшін үш сан сұраймын. Біріншісі міндетті негізгі көлемді жабады: тексеру, тізімдегі контурларды жуу, лай ұстағыштарды тазалау, жүйені толтыру, ауаны шығару және сұлбаны қалпына келтіру. Екіншісі қысыммен сынау мен реттеудің жеке құнын көрсетеді. Үшіншісі анықталған ақауларға арналған бағаларды белгілейді: арматура ауыстыру, ағызу нүктесін жасау, радиатор ашу немесе жергілікті жөндеу. Сонда апатты кран жұмыс басталғаннан кейінгі ауызша қымбаттауға айналмайды.

Коммерциялық ұсыныстар бір көлем ведомосы бойынша салыстырылады. Бір мердігер сегіз кіреберіс тармағын есептесе, екіншісі «бүкіл үй» деп жазса, ал үшіншісі су, электр қуаты мен актілерді шығармаса, олардың қорытынды сомасын салыстыру мүмкін емес. Бағаға нәтиже шықпағанда қайта келу, жинау, пломбаларды қалпына келтіру, қосылу нүктелерін суретке түсіру және атқарушылық құжаттар жиынтығы алдын ала енгізіледі. Аванс пен соңғы төлем түсінікті кезеңдерге байланыстырылуы керек.

Су шығыны да ақша тұрады және дау туғызуы мүмкін. Шартта судың қайдан алынатыны, ақысын кім төлейтіні, қайда ағызылатыны және су басуға кім жауап беретіні белгіленуі керек. Химиялық әдісте бейтараптандыру мен жуу ерітіндісін шығару бөлек сипатталады. Мұндай тармақтары жоқ арзан смета шығын мен тәуекелді үйге ғана аударады.

Жұмыс жазда жоспарланып, нәтиже қыста тексеріледі

Негізгі жууды жылыту маусымы біткеннен кейін және жаңа маусымға соңғы дайындыққа дейін өткізген жөн. Осы кезде жүйені қауіпсіз ажыратып, ашылған ақауларды жөндеуге, істемейтін арматураны ауыстыруға және қайта сынауға болады. Бірақ ерте өткізу өздігінен артықшылық бермейді. Үй мамырда жуылып, ал тамызда магистральдың жартысы дәнекерлеумен ауыстырылса, күзгі қоқыс сүзгілер мен тік құбырларға қайта түседі. Кесте мердігердің бос уақытына емес, барлық жазғы жөндеуге қарай құрылуы керек.

Алдымен өткен маусымдағы ақаулар жабылады. Басқарушы тарап салқын және шамадан тыс ыстық пәтерлердің өтінімдерін жинап, оларды сұлбада белгілейді, есеп торабындағы көрсеткіштер мен апат журналын қарайды. Содан кейін жылу пункті мен жертөлені тексеріп, жөндеу учаскелерін анықтайды және содан соң ғана жуу бағдарламасын бекітеді. Құбыр, ысырма және аспап ауыстыру жұмысы қоқыс түсіруі мүмкін болса, ол соңғы тазалауға дейін өтеді. Қысыммен сынау жүйе жиналғаннан кейін, ал реттеу дайын сұлбада орындалады.

Рәсімнен кейін үй жүйесін ұзақ уақыт бос әрі ылғал күйде қалдыруға болмайды. Таза суда болат беттің тот басуын үдететін оттегі бар. Жүйені сақтау режимі техникалық талаптар мен жылумен жабдықтау шарттарына қарай белгіленеді, бірақ шешім жазылуға тиіс: жүйе дайындалған сумен толы қалады, басқа тәсілмен сақталады немесе белгіленген күні қайта толтырылады. Тұрғынның радиатор ауыстыру үшін суды өз бетінше ағызуы осы режимді бұзып, қайта толтырғанда ауа кіргізеді.

Тұрғындарға хабарлау тек сыпайылық үшін қажет емес. Жұмыс кезінде жауапты адаммен келіспей кран ашуға, радиатор алуға немесе арматура ауыстыруға болмайды. Мердігерге ауаны шығару үшін жоғарғы нүктелерге және кейде пәтерлердегі бақылау аспаптарына кіру керек. Хабарламада күн, сағат, қамтылатын кіреберістер, шектеулер және диспетчер байланысы көрсетіледі. Жүйе толтырылғаннан кейін су ақса, тұрғын қайда хабарласатынын, ал диспетчер өтінімді жүргізілген жұмыспен қалай байланыстыратынын білуге тиіс.

Жаңа үй бұрыннан пайдаланылатын үйден қатаңырақ қабылданады. Құрылыс салушы атқарушылық сұлба мен актілерді тапсыруға міндетті, ал басқарушы тарап қағаздарды нақты құбырлармен салыстыруы керек. Жаңа жүйеде құрылыс қоқысы ескі шламнан сирек кездеспейді: отқабыршақ, дәнекерлеу қалдығы, тығыздағыш кесінділері және құм монтаж кезінде құбырға түседі. Үйдің жаңа болуы жүйенің тазалығын дәлелдемейді. Тұрғын үй кешенін қабылдауға дейін жуу мен жылумен сынауға қатысып, тік құбырлардың нөмірленуін тексеріп, теңгерім арматурасының бастапқы қалпын тіркеген пайдалы.

Үйді бұрынғы ПИК-тен немесе уақытша басқарушы компаниядан қабылдағанда құжаттың жоғын артқы күнмен жасалған жаңа актімен жаппай, ресми түрде белгілеу қажет. Жаңа МИБ алынған сұлбалардың, журналдардың, шарттардың, дайындық актілерінің және есептегіш деректерінің тізімін жасайды. Содан кейін ол жетіспейтінін белгілеп, сол олқылықтар негіздейтін көлемде тексеру тапсырады. Мердігер сантехниктің сөзіне сүйеніп жүйе тарихын қайта жазбауы керек. Оның актісі өзі көрген және жасаған жұмысты ғана сипаттайды.

Қысқы тексеру жазғы жұмысты аяқтайды. Жылу тұрақты берілгеннен кейін техник сол нүктелер бойынша өлшемдерді қайталайды: кіреберістегі температура мен қысым, айырма, реттеуші арматураның қалпы, бақылау тік құбырларының қызуы және таңдалған бөлмелердегі ауа температурасы. Шарттар күнмен және сыртқы температурамен бірге жазылады. «Кейін» түсірілген сурет тек «дейін» түсірілген суретпен немесе белгіленген өлшеммен қатар тұрғанда мағыналы.

Күзде алыс тармақ салқын қалса, бірден екінші рет жууға тапсырыс беруге болмайды. Алдымен контурдың ашық екенін, ауаның шығарылғанын, іске қосылғаннан кейін лай ұстағыштың тазаланғанын, нақты сұлбаның құжатқа сәйкестігін және тұрғындардың радиатор мен айналма құбырды өзгертпегенін тексереді. Содан кейін жазғы жұмыс журналы қаралады: осы контур өңделді ме, қай бағытта және қандай режиммен. Қайта жуу басқа амал қалмағандықтан емес, деректер қалған ласты көрсеткенде ғана орынды.

Мердігердің кепілдік міндеттемесі өз жұмысының нәтижесін түзетуді қамтуы керек, бірақ бүкіл үйге үздіксіз жылу беруге уәде етпеуі тиіс. Орындаушы толық өңделмеген контурға, дұрыс қалпына келтірілмеген арматураға, қарастырылған нүктелерде қалған ауаға және келісілген режимді бұзып келтірген зиянға жауап береді. Егер шарт тәуекелді адал бөлсе, ол қала желісіндегі апатқа немесе рұқсат етілген сынақ қысымында бұзылған жасырын құбырға жауапты емес. Бұл шекара бұлыңғыр «жылу кепілдігінен» екі тарапты да жақсы қорғайды.

Төлемді техникалық оқиғаларға бөліп жасаған ыңғайлы. Бірінші бөлігі мердігердің келуі мен жазғы операцияны, келесі бөлігі құжаттар тапсырылып, ескертулер түзетілгеннен кейін төленеді, ал келісілген қалдықты маусымдық тексеруге байланыстыруға болады. Мұндай тәртіп сатып алуға дейін бекітілуі керек. Бос актіге қол қойылғаннан кейін ақшаны ұстап қалу немесе қайта келуді талап ету әлдеқайда қиын.

Техникалық тапсырма төраға ауысса да түсінікті болуы керек

Жақсы техникалық тапсырма басқа инженерге ауызша түсіндірмесіз жұмыс көлемін ұғындырады. Ол сұлба мен жауапкершілік шекарасынан басталып, өлшенетін қабылдау талаптарымен аяқталады. Әдіс атауына бір жол жеткілікті, құжаттың негізгі мәні контурлар, операциялар, режимдер мен дәлелдер тізімінде.

Ең аз жұмыс құрамы мынадай:

1. Қосылу, ағызу нүктелері мен жуу реті көрсетілген жылу тораптарының, магистральдардың, кіреберіс тармақтары мен тік құбырлардың тізімі.
2. Бастапқы өлшемдер: қысым, беру және қайтару температурасы, қолжетімді шығын, лай ұстағыштардың күйі, шағымдар мен бақылау пәтерлері.
3. Рұқсат етілген қысым мен шығын, компрессор немесе реагент талаптары, есептегіштер мен арматураны қорғау шаралары көрсетілген әдіс.
4. Тазалау, қысыммен сынау, толтыру, ауаны шығару, реттеу және жылумен сынау бойынша бөлек операциялар.
5. Нәтижелер, құжаттар, кепілдік бойынша қайта келу, су ағуын жою тәртібі және су мен қалдық шығаруға кететін шығындарды бөлу.

Қосымшада кемінде атқарушылық деңгейдегі сұлба болуы керек: ағын бағыты, ысырмалар, тік құбырлар мен шығару нүктелерінің нөмірлері. Сұлба болмаса, оны қалпына келтіру тексеру көлеміне кіреді. «Таза су шыққанша жуу» деген сөз әлсіз, өйткені орындаушы мен тапсырыс беруші тазалықты әртүрлі бағалайды. Бақылаудың ашық тәсілін белгілеген дұрыс: белгіленген аралықпен алынған кезекті сынамалар, көзге көрінетін ірі бөлшектердің болмауы, химиялық әдістегі келісілген су көрсеткіштері және әр контурдан су өткенін растау.

Қысымды басқа үйдің актісінен көшіруге болмайды. Ол жобаға, ең әлсіз бөлшектің сипаттамасына, жұмыс параметрлеріне және қолданыстағы техникалық талаптарға сай таңдалады. Мердігер жұмыс басталғанға дейін бағдарлама ұсынады, жауапты адамды тағайындайды және мамандардың рұқсатын растайды. Электр станциялары мен желілерін техникалық пайдалану қағидалары тиісті желілерде жуу, сынау және іске қосу операцияларын жауапты адамның басшылығымен бекітілген техникалық бағдарлама бойынша орындауды талап етеді. Нақты келісу тәртібін жергілікті жылумен жабдықтаушы ұйым белгілесе де, бұл үй үшін орынды ең төменгі жұмыс тәртібі.

Техникалық тапсырма шартқа және шығын мұндай шешімді талап етсе, меншік иелерінің шешіміне тіркеледі. Сонда жаңа төраға не үшін төленгенін көреді, ал мердігер он контурды өзіне ыңғайлы екі тармаққа дейін қысқарта алмайды. Қағаз бақылауды алмастырмайды, бірақ бақылау жүргізуге мүмкіндік береді.

Қабылдау бастапқы күйді тіркеуден басталады

Жууды соңғы шелектегі судың түсіне қарап қабылдауға болмайды. Тапсырыс беруші бастапқы деректерді тіркеуге, контурларды ауыстырып қосуға және бақылау өлшемдеріне қатысуы немесе техникалық өкіл тағайындауы керек. Дайындығы жоқ тұрғын компрессор жанында тұруға міндетті емес. МИБ тәуелсіз маман шақыра алады, әсіресе мердігер бір мезгілде диагноз қойып, жұмыс істеп, өз жұмысын өзі қабылдаса.

Жұмысты қабылдау мына ретпен өтеді:

1. Жууға дейін тараптар сұлбаны, арматура нөмірлерін, пломбаларды, үй-жайлар мен аспаптардың күйін салыстырады, параметрлерді жазады және қосылу нүктелерін суретке түсіреді.
2. Жұмыс кезінде журнал әр контурды, бағытты, уақытты, қысымды, шығынды немесе компрессор режимін, шығарылған судың сипатын және табылған ақауды тіркейді.
3. Жуудан кейін мердігер лай ұстағыштарды тазалайды, арматураны жұмыс қалпына қайтарады, жүйені толтырады, ауаны шығарады және қолжетімді қосылыстардан су ақпайтынын тексереді.
4. Тараптар келісілген бағдарлама бойынша қысыммен сынауды бөлек жүргізеді, содан кейін жағдай болса, реттеу мен аспаптардың біркелкі қызуын жылумен сынауды орындайды.
5. Тапсырыс беруші актілерді, журналды, өлшемдерді, ауыстырып қосу сұлбасын, суреттерді, ақаулар тізімін және нақты мерзімі бар ұсыныстарды алады.

Бақылау су үлгісі пайдалы, бірақ таза учаскені ашып, оны қолдан жасау оңай. Сондықтан сынама нақты нүкте мен кезеңге байланыстырылуы керек. Химиялық жууға реагент, бейтараптандыру және сумен шаюды аяқтау көрсеткіштері туралы деректер тіркеледі. Гидропневматикалық әдісте әр тармақтың көзделген екі бағытта да өңделгенін және рұқсат етілген қысым сақталғанын растау маңыздырақ.

Салқын жүйеде жылумен сынауды жазда адал өткізу мүмкін емес. Мердігер оны бос манометрдің суретімен алмастырмауы керек. Актіде қазір орындалған тексерулер және жылу берілгеннен кейін өтетін тексерулер бөлек жазылады. Тараптар шартта алдын ала бекітсе, төлемнің бір бөлігін маусымдық тексеруге дейін ұстап қалуға болады. Сонда орындаушының тік құбырдағы ауаны немесе біркелкі қызбауды түзетуге қайта келуіне себеп қалады.

Жылумен жабдықтаушы ұйым актінің өз нысанын және өкілінің қатысуын талап етуі мүмкін. Бұл талаптарды жұмыс орындалғаннан кейін емес, конкурсқа дейін сұрау керек. Мысалы, Алматы облысының қағидалары жаңа және қайта жаңартылған жүйелерді қосқанда техникалық дайындық актісін алу үшін жуу, қысыммен сынау және реттеу актілерін атайды. Пайдаланылып жүрген үйге қойылатын талаптар мен құжат нысандары қосылу орны бойынша нақтыланады.

Бос акт бүкіл тәуекелді үйге қалдырады

Нашар акт күнді, мекенжайды және «жұмыс толық көлемде орындалды» деген сөйлемді ғана хабарлайды. Жақсы акт көлемді бір жылдан кейін де тексеруге мүмкіндік береді. Онда жұмыс негізі, жүйе сұлбасы мен шекарасы, әдіс, жабдық, жауапты адамдар, режимдер, өңделген контурлар, бастапқы және қорытынды көрсеткіштер, қысыммен сынау нәтижесі, ақаулар, пломбалардың қалпына келтірілуі және қосымшалар жазылады. Үй өкілінің қолы жылу өшіп тұрған кездегі шағымның жоқтығын емес, нақты деректерді растайды.

Әдеттегі сәтсіздік бір жолдық шарттан басталады. Жазда мердігер компрессорды ең жақын шығару нүктесіне қосып, қоспаны екі ашық тармақпен өткізіп, қара суды көрсетеді. Алыс тік құбырлар тұрып қалған арматурамен жабық, бірақ ауыстырып қосу журналын ешкім жүргізбейді. Су ағызылғаннан кейін жүйе толтырылады, жоғарғы нүктелерден ауа шығарылмайды, реттеу жасалмайды. Күзде жақын кіреберіс ыстық, ал алыс кіреберіс қайта салқын болады. Мердігер қол қойылған актіні көрсетеді, ал төраға қай тармақтың өңделмегенін дәлелдей алмайды.

Бұл сәтсіздіктен қатаң мөр қорғамайды. Техникалық тапсырмадағы көлем актіге жолма-жол көшіріледі. Әр контурға белгі, режим және нәтиже жазылады. Түзетілмеген ақау «жөндеу ұсынылды» деген сөздің артына жасырылмай, орны, салдары және шешімімен байланыстырылуы керек: учаске шығарылды, жартылай жуылды немесе қабылданбады. Соңғы төлем дәлелдер жиынтығы берілгеннен кейін төленеді.

Тұрғындар шығынның түсінікті түсіндірмесін алуға құқылы. Оларға үй чатында жиырма беттік журнал қажет емес, бірақ шешім, сома, мердігер, қысқаша нәтиже және құжаттардың сақталатын орны қажет. QABAT шартты, шешім хаттамасын, актілерді, салқын пәтерлерден түскен өтінімдерді және үй инфрақұрылымының деректерін бір істе сақтай алады. Платформа инженерлік бақылауды алмастырмайды, есесіне келесі басқарушы топ құжаттарды жеке телефондардан іздеуден бастамайды.

Жылу берілгеннен кейін жұмыс циклі жабылуы керек: температура картасы қайталанады, алыс тік құбырлар тексеріледі, беру мен қайтару салыстырылады, өтінімдер өңделіп, реттеу жүргізіледі. Айналым жақсармаса, акт нашар жууды жабық арматурадан, сұлба қатесінен немесе физикалық тұрғыдан бүлінген құбырдан ажыратуға көмектеседі. Жертөледен шығарылған тот суының көлеміне емес, өңделгені дәлелденген жүйе мен аяқталған тексеруге ақша төлеу керек.