Үйішілік газ жабдығына қызмет көрсетуді үш тарап бөліседі

Газ жеткізуші көшедегі желіден конфоркаға дейінгі барлық құбырды тегін жөндеуге міндетті емес. Газ жүйесінің қауіпсіз күйіне оның иесі жауап береді, ал техникалық қызметті бөлек шарт жасалған ұйым атқарады. Көппәтерлі үйде кемінде екі иеленуші бар: барлық меншік иесі үйдің ортақ бөлігін бірге иеленеді, ал әр меншік иесі өз пәтеріндегі жабдық пен желіге жауапты.

Осы міндеттерді шатастырғандықтан, МИБ төрағасы тот басқан тік құбыр туралы газ жеткізушіге қоңырау шалады, меншік иесі шебердің жыл сайын келуін газ ақысын төлеудің бір бөлігі деп санайды, ал қызмет көрсетуші компания шартқа тек пәтерлердегі плиталар мен қазандықтарды енгізеді. Ортақ бөлікке кім тапсырыс беретіні түсініксіз болып қалады. Мұндай тәртіп алғашқы газ жылыстағанға, нұсқама келгенге немесе маманды кіргізбей қойғанға дейін ғана қалыпты көрінеді.

Қазақстандағы талап тұрмыста айтылатын түсіндірмелерден оңайырақ. «Газ және газбен жабдықтау туралы» заңның 19-бабы газ тұтыну жүйесінің иесінен оның тиісті техникалық күйі мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуді талап етеді. Тұрмыстық тұтынушы өзіне тиесілі жүйеге техникалық қызмет көрсету шартын жасасуға міндетті, ал шартсыз пайдалануға тыйым салынған. Шарт жұмысты аттестаты бар орындаушыға береді, бірақ иенің орындаушыны таңдау, маманды кіргізу және бұзушылықты жою жөніндегі жауапкершілігін алып тастамайды.

Газ жеткізуші мен қызмет көрсетуші ұйым әртүрлі жұмыс атқарады

Газ тарату ұйымы тауарлық газды тарату желісі арқылы береді, өз өкілеті шегінде тұтынуды есепке алады және қағидаларда көзделген жағдайларда газ беруді тоқтата немесе қайта бастай алады. Газ төлемінің түбіртегінде осы ұйымның атауы жазылғаны оны автоматты түрде техникалық қызмет көрсетуші етпейді.

Техникалық қызметті бөлек үлгілік шарттың тарабы атқарады. Заң тұрмыстық немесе коммуналдық-тұрмыстық тұтынушыға газ тарату ұйымын, топтық резервуар қондырғысының иесін немесе тәуелсіз мамандандырылған ұйымды таңдауға мүмкіндік береді. Тәуелсіз орындаушының өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаты болуы керек. Сондықтан «Бұл нағыз газ қызметі ме?» деген сұрақтың орнына екі нәрсені тексерген дұрыс: газды кім жеткізеді және нақты жабдыққа жасалған қолданыстағы техникалық қызмет шартында орындаушы ретінде кім көрсетілген.

Бір ұйым екі міндетті де қатар атқара алады, бірақ құжаттарда олар бәрібір екі түрлі міндеттеме болып қалады. Жеткізу шарты бойынша ұйым газ сатады. Техникалық қызмет көрсету шарты бойынша абонент карточкасында көрсетілген жабдықтың саңылаусыздығын, крандарын, автоматикасын және басқа бөліктерін тексереді. Авариялық қызмет газ жылыстауын тоқтатып, тікелей қауіпті жояды. Ақаулы бөлшекті жоспарлы ауыстыру жөндеуге жатады және әдетте бөлек төленеді.

Бұл айырманың іс жүзіндегі салдары бар. Авариялық қызмет шебері газ жылыстағандықтан кранды жапса, оның келуі жыл сайынғы техникалық қызметтің орнына жүрмейді. Бақылаушы есептегіш көрсеткішін жазып алса, ол жанарғыларды, тарту күшін және қазандық автоматикасын тексерген жоқ. Мамандандырылған ұйым бір пәтердің актісіне қол қойса, тік құбыр шарт нысанына енгізілмеген кезде ол акт подъездегі тік құбырдың күйі туралы ештеңе айтпайды.

Дау туған кезде қызметкер киімінің түсіне емес, төрт құжатқа қарау керек: жеткізу шартына, техникалық қызмет көрсету шартына, абонент карточкасына және жауапкершілікті ажырату актісіне немесе жобалық құжаттамаға. Кімнің, қандай жұмыс үшін және жүйенің қай бөлігіне келгенін осы құжаттар көрсетеді.

Жауапкершілік шекарасы есікпен емес, меншікпен белгіленеді

Егер үйдің ортақ газ жүйесі бірнеше пәтерге қызмет етсе және жеткізушіге не басқа тұлғаға тиесілі болмаса, ол кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне кіреді. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заң үйге ортақ инженерлік жүйелер мен жабдықты пәтер және тұрғын емес үй-жай иелерінің ортақ үлестік меншігіне жатқызады. Демек, мұндай жүйені күтіп ұстауды меншік иелері қаржыландырады, ал МИБ немесе басқару субъектісі олардың атынан жұмысты ұйымдастырады.

Пәтердің кіреберіс есігін шекара деп жай ғана белгілей салуға болмайды. Бір жобада кірме құбыр, ажырату құрылғысы, тарату газ құбыры мен түсірме құбырдағы кранға дейінгі тік құбырлар ортақ мүлікке жатады. Басқа үйде жабдықтың бір бөлігі газ тарату ұйымының немесе топтық резервуар қондырғысы иесінің теңгерімінде тұруы мүмкін. Нақты шекараны газбен жабдықтау жобасы, атқарушылық сызба, теңгерімдік тиесілік пен пайдалану жауапкершілігін ажырату актісі, техникалық паспорт және қабылдау құжаттары растайды.

Пәтер ішінде меншік иесі әдетте ажырату шекарасынан кейінгі өз құбырларына, крандарға, иілгіш жалғамаға, плитаға, су жылытқышқа немесе қазандыққа жауап береді. Жалға алушы жалдау шарты бойынша жабдықты қауіпсіз пайдалануға міндетті, бірақ тұрғынның ауысуы газ құбырына меншік құқығын өзгертпейді. Бұл міндеттер өзара жасалған шартта анық жазылмаса, меншік иесі жалға алушы дұрыс қызмет көрсету шартын өзі жасап, актілерді сақтайды деп сенбеуі керек.

Нақты үйдің жауапкершілік картасын мына түрде жасауға болады.

Жауапкершілік картасы

Белгіленген шекараға дейінгі сыртқы тарату желісін өз жауапкершілігі шегінде газ тарату ұйымы ұйымдастырып, төлейді. Жұмысты оның рұқсат алған қызметкерлері немесе мердігері орындайды.

Үйдің ортақ кірме құбырын, тарату желісі мен тік құбырларын, егер олар ортақ мүлікке кірсе, меншік иелері МИБ немесе үй басқармасы арқылы төлейді. Жұмысты шарт бойынша тиісті аттестаты бар орындаушы атқарады.

Ажырату шекарасынан кейінгі пәтер газ құбыры мен құрылғыларын пәтер иесі төлейді. Жұмысты оның газ тұтыну жүйесіне жасалған шарт бойынша орындаушы атқарады.

Газ иісі шыққандағы авариялық ажыратуды белгіленген тәртіппен авариялық әрекет ететін ұйым ұйымдастырады. Жұмысты авариялық газ қызметі орындайды.

Бөлшектерді жөндеу мен ауыстыруды тиісті бөліктің иесі төлейді. Жұмысты мамандандырылған ұйым өтінім бойынша және бөлек ақыға орындайды.

Есептегішті күтіп ұстау мен салыстырып тексеруді есепке алу аспабының иесі төлейді. Жұмысты шарт бойынша газ тарату немесе басқа мамандандырылған ұйым орындайды.

Бұл карта ажырату актісінің орнына жүрмейді. Оның міндеті басқа: төраға мен орындаушыны бүкіл үйді мағынасы анық емес «үйішілік газ жабдығы» деген сөзбен жаппай, әр бөлікті жеке атауға мәжбүрлеу. Егер позицияны құжатпен растау мүмкін болмаса, үйде жабылмаған тәуекел бар.

Шартта мекенжай ғана емес, бүкіл жүйе көрсетілуі керек

Газ тұтыну жүйесінің әр иесінде қолданыстағы техникалық қызмет көрсету шарты болуы керек. Ортақ мүлік бойынша тапсырыс беруші ретінде қабылданған шешім мен бекітілген шығыс аясында меншік иелерінің атынан заңды әрекет ететін тұлға болады. Пәтер жабдығы бойынша тапсырыс беруші меншік иесінің өзі бола алады. Үйді бір күнде толық аралауды ұйымдастыруға болады, бірақ ол жеке жабдықты тиісті негізсіз үйдің ортақ сметасына қосуға немесе барлық меншік иесін үнсіз шарт тарабы деп санауға құқық бермейді.

Энергетика министрінің № 117 бұйрығымен бекітілген үлгілік шарт абонент карточкасын талап етеді. Онда жабдықтың атауы, түрі және саны көрсетіледі: плита, жанарғы, су жылытқыш, қазандық, газ құбыры. Шартқа ортақ желілердің ұзындығын, шекаралар сызбасын, тиек арматурасының тізбесін және техникалық үй-жайлардың мекенжайларын қосуды ұсынамын. Әйтпесе тараптардың жұмыс көлемін екі түрлі түсінетіні ақы төленгеннен кейін ғана анықталады.

Техникалық қызмет құны орындаушының қолданыстағы бағалары бойынша белгіленеді. Тараптар ай сайын, тоқсан сайын немесе жылына бір рет төлеуге келісе алады, бірақ төлем кезеңі техникалық қызметтің мерзімділігін өзгертпейді. Үйішілік жабдықты жөндеу, бөлшектерді ауыстыру және негізгі тізбеге кірмейтін жұмыстар өтінім бойынша орындалып, бөлек төленеді. Тізбесі жоқ «толық қызмет көрсету» деген сөз жаңа кран, иілгіш жалғама немесе автоматика құнына кіреді ме деген дауға жеткізеді.

Шартқа қол қоймас бұрын төраға орындаушының деректемелері мен аттестатын, қол қоюшының өкілетін, нысандардың нақты тізбесін, кестені, тұрғындарды хабардар ету тәртібін, акт нысанын, ескертулерді жою мерзімін және авариялық байланыстарды салыстырғаны дұрыс. Бұл артық қағаз жинау емес. № 117 бұйрық орындаушының жауапкершілігін шарт талаптарымен тікелей байланыстырады және сапасыз орындалған қызметті өз есебінен қайталауға міндеттейді.

Ескі ПИК бір шарт салынған, бірақ карточкалар мен актілер жоқ папканы берсе, жүйеге қызмет көрсетілді деп санауға болмайды. Орындаушыдан қамтылған жабдықтың тізілімі мен соңғы актілерді сұратып, оларды жобамен және нақты сызбамен салыстыру керек. Үй басқару реформасынан кейін жаңа МИБ төрағасы немесе тағайындалған басқарушы компания мердігердің атауын емес, дәлелденетін жұмыс тарихын қабылдайды.

Жыл сайынғы қызмет ыңғайлы күнді емес, ең аз жиілікті белгілейді

Тұрмыстық тұтынушылардың газ тұтыну жүйелері мен жабдығына техникалық қызмет жылына кемінде бір рет көрсетіледі. Үлгілік шартта да осы жиілік бекітілген: орындаушы жыл сайын кемінде бір рет қызмет көрсетуге міндетті. Коммуналдық-тұрмыстық тұтынушылар үшін қауіпсіздік талаптары жиірек тәртіпті, кемінде үш айда бір рет қызмет көрсетуді көздейді. Бұл санатқа әдеттегі үй тұтынуынан бөлек коммуналдық-тұрмыстық қажетке газ пайдаланатын нысандар кіруі мүмкін, сондықтан кафе, кіріктірілген қазандық немесе басқа тұрғын емес үй-жай бөлек жіктелуі керек.

«Жылына бір рет» деген сөз екі сапардың арасында жабдық паспортын елемеуге болады дегенді білдірмейді. Қауіпсіздік талаптары дайындаушының нормативтік-техникалық құжаттамасындағы мерзімдер мен жұмыс көлемін ескеруді міндеттейді. Қазандықты жасаушы жиірек рәсім талап етсе, шарт пен кесте соны ескеруі керек. Жөндеуден, ауыстырудан, автоматиканың өздігінен өшуінен немесе ақау белгісі байқалғаннан кейін келесі жылдық тексеруді күтуге болмайды.

Есептегішті салыстырып тексерудің өз күнтізбесі бар. Салыстырып тексеру аралығы аспап паспортында және өлшем құралдарының тізілімінде көрсетіледі. Есептегіш иесі оны күтіп ұстауға, техникалық қызметіне және салыстырып тексеруге жауап береді. Плитаның жыл сайынғы тексеруі есептегіштің тексеру мерзімін ұзартпайды, ал есептегішті салыстырып тексеру пәтер газ құбырының саңылаусыздығын растамайды.

Түтін және желдету арналарын да «тексеру» деген ортақ сөзге қосып жіберуге болмайды. Техникалық қызмет кезінде шебер тарту күшінің бар-жоғын, құрылғыны түтін арнасына жалғайтын құбырдың күйін және жануға қажет ауа келуін тексереді. Бірақ үлгілік шарт қызмет көрсетуге арналар жарамды, өз мерзімінде тексерілген және техникалық күйі туралы оң қорытындысы бар акт болғанда ғана жол береді. Үй осындай актілер мен олардың мерзімін бөлек бақылауы керек.

Дұрыс кесте шоттың төленген күнінен емес, әр бөліктегі соңғы нақты қызмет күнінен жасалады. Былтыр орындаушы жиырма пәтерге кіре алмаса, жаңа төлем сол олқылықты жоймайды. Шебер жұмысты орындап, тараптар нәтижені ресімдегенге дейін бұл мекенжайлар қызмет көрсетілмеген күйде қалады.

Сапалы тексеру өлшенетін нәтиже қалдырады

Техникалық қызмет меншік иесінің аралау парағына қойған қолымен шектелмейді. Үлгілік шарт нақты операцияларды атайды. Орындаушы жабдықтың орнатылуы мен құбырлардың жүргізілуін жоба және абонент карточкасымен салыстырады, еркін кіру мүмкіндігін, бояу мен бекітпелерді, құрылыс конструкцияларынан өтетін жердегі қаптамаларды бағалайды. Қосылыстардың саңылаусыздығын тұтатылған сіріңкемен емес, аспаппен немесе сабын эмульсиясымен тексереді.

Шебер жабдықтың бүтіндігі мен толықтығын, крандардың жұмысын, тарту күшін, құрылғының түтін арнасына қосылуын және ауа келуін тексереді. Жұмыс көлеміне крандарға қызмет көрсету, қауіпсіздік автоматикасын тексеріп реттеу, жанарғыларды тазалау және жану процесін реттеу кіреді. Орындаушы жөндеуді немесе ауыстыруды қажет ететін тораптарды да анықтайды. Жыл сайынғы нұсқама келесі техникалық қызмет күні мен орындаушының байланысы жазылған жадынамамен аяқталады.

Тапсырыс берушінің өзін инженер етіп көрсетіп, өлшеу тәсіліне таласуы қажет емес. Ол тексеруге болатын жазбаны талап етуі керек: күні мен уақыты, мекенжай және нақты бөлік, шебер туралы дерек, орындалған операциялар, қолданылған аспап, табылған ақаулар, тарту күшінің күйі, әрі қарай пайдалану туралы шешім және ескертуді жою мерзімі. «Техникалық қызмет орындалды» деген бос жол шебердің жертөледегі кранды көргенін немесе қазандық автоматикасын тексергенін дәлелдемейді.

Ақау табылса, орындаушы акт жасап, пайдалануды жалғастыруға болатынын немесе болмайтынын көрсетеді. Тапсырыс беруші актіде көрсетілген бұзушылықтарды жоюға міндетті. Жабдықтың жарамсыздығы, оң қорытындысы жоқ арналар, құрылғыны өз бетінше көшіру және пайдалану нұсқаулығын бұзу орындаушыға газ беруді тоқтату қажет екені туралы жеткізушіге хабарлауға негіз береді. Сондықтан актіні келесі жиналысқа дейін папкаға тығып қоюға болмайды.

Орындаушының да жауапкершілігі бар. Техникалық қызмет сапасыз жасалса, ол жұмысты өз есебінен қайталауға міндетті. Тапсырыс беруші орындалған жұмыс актісін алып, бес күнтізбелік күн ішінде оған қол қояды немесе дәлелді жазбаша бас тарту жібереді. Нақты олқылықтарды атап жазу керек: мына тік құбыр тексерілмеді, саңылаусыздық сынағының нәтижесі жоқ, карточка нақты қазандыққа сәйкес келмейді. «Жұмыс ұнамады» деген сөз шарттағы орындалмаған операцияға жасалған нақты сілтемеден әлсіз.

Маманды кіргізбеу газды тоқтатудың екі бөлек тәртібін бастайды

Меншік иесі қызметтік куәлігін немесе жеке басын куәландыратын құжатын көрсеткен орындаушы өкілін жабдыққа жіберуге міндетті. Жоспарлы қызмет кезінде тапсырыс беруші газбен жабдықтау жобасының немесе атқарушылық техникалық құжаттаманың көшірмесін де береді. Авариялық жағдайда тәуліктің кез келген уақытында кіруге мүмкіндік берілуі керек.

Есікті ашудан бас тарту мен тұрғынның үйде болмауы құқық тұрғысынан әртүрлі бағалануы мүмкін, бірақ қауіпсіздік үшін нәтижесі бір: жабдық тексерілмеді. Сондықтан үй күнді, уақыт аралығын, орындаушының атауын және шебердің жеке басын тексеру жолын алдын ала хабарлап, кейін екінші келу уақытын ұсынуы керек. Орындаушы кіру әрекеттерін кім, қашан, қай мекенжайға келгені және меншік иесіне қалай хабарланғаны көрінетіндей тіркеуі қажет.

Үлгілік шарт дәл қызмет көрсетуші ұйымды кіргізбеудің арнайы салдарын белгілейді. Тапсырыс берушіге жазбаша ескерту берілгеннен кейін екі ай өткен соң орындаушы газ жеткізушіге газды тоқтату қажеттігі туралы хабарлауға құқылы. Осы уақытқа дейін ол үй чатындағы қорқытуды дәлелдің орнына қолданбауы керек. Бұл норма орындаушыны жеткізушіге айналдырмайды және оған пәтерді өз бетінше ажыратуға жалпы құқық бермейді.

Бөлшек сауда қағидаларында басқа тәртіп бар. Егер тұтынушы газ тарату ұйымының, топтық резервуар қондырғысы иесінің немесе газ толтыру станциясы иесінің өкілдерін құбырға, жабдыққа және есептегішке кіргізбесе, жеткізуші алдын ала хабарлағаннан кейін кемінде бес күнтізбелік күн өткен соң газ беруді тоқтата алады. Бұл бес күнді кез келген тәуелсіз сервистік компанияның сапарына автоматты түрде қолдануға болмайды. Сол сияқты, шарттағы екі айлық мерзім техникалық ақау немесе қауіпсіздік талабы бұзылған кездегі авариялық ажыратудан қорғамайды.

Қолданыстағы шарттың болмауы бөлек негіз болады. Жеткізуші осындай фактіні анықтаса, тұтынушыға алдын ала хабарлағаннан кейін кемінде отыз күнтізбелік күн өткен соң газ беруді тоқтатады. Себеп жойылғаннан кейін газ қайта беріледі, ал қайта беру туралы шешім қабылданғаннан кейінгі шекті мерзім бес жұмыс күнінен аспауға тиіс.

Қызмет көрсетуші ұйымды кіргізбеген тапсырыс беруші өз жүйесінің жарамды техникалық күйіне жауап береді. Бұл үлгілік шартта тікелей жазылған. Ортақ тік құбыры бар үйде бір жабық пәтер көршілер үшін техникалық олқылық тудырады, бірақ ортақ алаңдаушылық пәтерге өз бетінше кіруге құқық бермейді. Хабарлама, акт, қайталама күн және газды тоқтатудың белгіленген рәсімі арқылы жұмыс істеу керек.

Үй дәлелдердің үзілмеген тізбегін сақтауы керек

Газ шаруашылығының папкасы тұрғын үй инспекциясының тексеруі үшін емес, келесі шешімді қабылдау үшін қажет. Онсыз жаңа төраға шекараның қайда өтетінін, қай кран жарамсыз деп танылғанын және шебердің қай пәтерлерге кіре алмағанын білмейді. ПИК, МИБ немесе басқарушы компания ауысқаннан кейін бұл тарихтың жоғалуы өте қауіпті: құбыр орнында қалады, ал жауапкершілік басқа адамдарға көшеді.

Ортақ мүлік бойынша ең аз құжаттар жинағына газбен жабдықтау жобасы мен атқарушылық сызбалар, қабылдау актісі, газ құбырының құрылыс паспорты, ажырату актілері, жабдық тізбесі, абонент карточкасы бар қызмет көрсету шарты, орындаушының аттестаты туралы дерек, бекітілген кесте, орындалған жұмыс актілері, ақау актілері, ескертулердің жойылғанын растайтын құжаттар және түтін мен желдету арналарын тексеру актілері кіреді. Пәтерлер бойынша үй заңды түрде өңдей алатын әрі кіру мен қауіпсіздікті ұйымдастыруға қажет деректер мен құжаттарды ғана сақтайды.

Бұрынғы ұйымнан құжат қабылдау актісіне ерекше көңіл бөлу керек. «Техникалық құжаттама берілді» деген жазба ештеңені дәлелдемейді. Қосымшада әр құжаттың атауы, күні, парақ немесе файл саны және жоқ позициялар көрсетіледі. Жоба жоғалса, бұл оны қалпына келтіру жөніндегі бөлек жұмыс, слесарьдің сөзімен ыңғайлы сызба салып алуға себеп емес.

Әр жоспарлы аралау журналында хабарлама, кіру фактісі, жұмыс актісі және ақаудың жабылуы өзара байланысуы керек. Сонда төраға жіберілген хабарламалардың пайызын емес, жүйенің нақты қамтылуын көреді. Әр пәтерге мына мәртебелер жеткілікті: хабарланды, күні келісілді, кіруге рұқсат берілді, қызмет көрсетілді, ақау табылды, ақау жойылды, қайталама акт алынды. Себептер мен дербес деректер қажетті мөлшерде ғана жазылады.

QABAT ғимарат құжаттарын, инфрақұрылым туралы мәліметті, тұрғын хабарламаларын және авариялық диспетчерлік өтінімдерді бір тарихқа жинай алады, оның ішінде қолданба, WhatsApp, Telegram, телефон және QR-код арқылы түскен өтініштер бар. Бірақ жүйеге қол қойылған актілер жүктеліп, келесі мерзімге жауапты адам тағайындалғанда ғана цифрлық жазбаның пайдасы болады, өтінімді жай ғана жабу жеткіліксіз.

Үйді қабылдағанда жаңа басқарушы аттестаты бар орындаушымен бірге тізілімді нақты нысандармен салыстыруы керек. Артық қазандық, көшірілген плита немесе қораппен жабылған кран табылса, оны кестеге үнсіз қоса салуға болмайды. Мұндай өзгерістер жоба мен техникалық шарттарға сай тексеріледі, содан кейін орындаушы пайдалануға рұқсат беру мәселесін шешеді.

Газ иісі шықса, жоспарлы кесте күшін жояды

Газ иісі шыққанда құрылғыларды пайдалануды тоқтатып, қауіпсіз болса қолжетімді крандарды жабады және желдету үшін терезе не есікті ашады. От жағуға, темекі шегуге, жарық пен электр құрылғыларын қосуға немесе өшіруге, электр қоңырауын пайдалануға болмайды. Адамдар газ жиналған бөлмеден шығып, сыртта тұрып 104 нөмірі бойынша авариялық газ қызметіне қоңырау шалады.

Төраға немесе диспетчер алдымен шарт іздемеуі, кінәліні анықтамауы немесе штаттағы сантехникті «иісті тексеруге» жібермеуі керек. Авариялық қызмет қауіпті тоқтатады. Газ ажыратылғаннан кейін тиісті бөліктің иесі диагностика мен жөндеу үшін мамандандырылған ұйымды шақырады, акт алады және белгіленген тәртіппен қауіпсіз іске қосуды келіседі.

Иіс беретін зат қосылған тұрмыстық газдан айырмашылығы, иіс газының иісі болмауы мүмкін. Қазандық істеп тұрғанда бас ауыруы, жүрек айнуы, әлсіздік немесе естен тану байқалса, адамдарды дереу таза ауаға шығарып, жедел көмек шақыру керек. Өткен айдағы тарту күші мен автоматика тексеруі бүгінгі белгілерге әрекет етуді жоққа шығармайды.

Авариялық сапардан кейін үй хабарламаны, келу уақытын, ажыратылған жерді, авариялық қызмет актісін, ақау актісін, жөндеу тапсырысын және газдың қайта берілгені туралы құжатты сақтайды. Осы тізбек уақытша жабуды ақау себебінің жойылуынан ажыратады. Иіс кеткен соң маманның шешімінсіз кранды қайта ашуға болмайды.

Басқару бір дәл тізілімнен басталады

МИБ төрағасы немесе басқарушы компания жұмысты қызметті жаппай сатып алудан емес, жүйе құрамын қалпына келтіруден бастауы керек. Алдымен жоба, ажырату актілері мен бұрынғы карточкалар табылады. Одан кейін мамандандырылған ұйыммен бірге ортақ құбырлар, кірмелер, тік құбырлар, крандар, реттегіштер және техникалық үй-жайлардағы жабдық салыстырылады. Айырмашылықтар ескі актіде кейінгі күнмен түзетілмей, бөлек тіркеледі.

Одан кейінгі жұмыс тәртібі мынадай:

1. Ортақ бөлік пен пәтер жабдығын құжат бойынша бөліп, әр бөлікке тапсырыс берушіні белгілеңіз.
2. Орындаушының аттестатын тексеріп, жүйенің толық тізілімін, операцияларды, кестені, актілерді және қайта кіру тәртібін шартқа енгізіңіз.
3. Тұрғындарға расталатын арналармен хабарлап, шеберді қалай тексеруге болатынын түсіндіріңіз және қайталама уақыт белгілеңіз.
4. Жұмысты үлгілік шарттағы операциялар бойынша қабылдап, кіргізбеу жағдайлары мен ақауларды бөлек тіркеңіз.
5. Әр ескертуді жөндеу немесе қайталама тексеру актісімен жауып, келесі мерзімді нақты орындалған жұмыстан бастап есептеңіз.

Ыңғайлы болсын деп үй шарты мен пәтерлердің жеке шарттарын сметаның бір жолына біріктіруге болмайды. Меншік иелерінің жиналысы үйдің қандай ортақ мүлкі үшін төлейтінін түсінуі керек, ал әр пәтер иесі өз міндетіне не кіретінін көруі қажет. Бір орындаушы мен бір аралау күні таңдалса да, құжаттар меншік шекарасын және бөлек нәтижелерді сақтайды.

Қажетті аттестаты жоқ қарапайым басқару немесе авариялық бригадаға техникалық қызметті тапсыруға да болмайды. Суды жабу немесе құлып ауыстыру шеберлігі газ тұтыну жүйесіне қызмет көрсету құқығын бермейді. Басқарушы компания шартты, кіруді, қаржыландыруды және орындалуды бақылауды ұйымдастырады, ал техникалық операцияларды рұқсаты бар маман атқарады.

Заң бір төленген шоттың орнына үйге қауіпсіздік уәде етпейді. Ол міндеттерді бөледі: жеткізуші газ беруге және өз желілеріне жауапты, меншік иелері өзіне тиесілі жүйеге жауап береді, басқару органы ортақ бөлікті күтіп ұстауды ұйымдастырады, ал аттестаты бар орындаушы техникалық қызмет көрсетіп, жұмыс сапасына жауап береді. Тізілімде құбырдың әр метріне иесі, шарты және соңғы актісі көрсетілсе, «кім келуге тиіс» деген дау газ иісі шыққаннан кейін емес, оған дейін шешіледі.