Үйдегі тік құбырларды ауыстыру және кестені сақтау

Тік құбырды ауыстыру жертөледе де, дәнекерлеу аппаратының жанында да тоқтап қалмайды. Ол МИБ төрағасы жұмыс басталатын күні таңертең ғана білген бір жабық есіктің алдында тоқтайды. Тік желі тоғыз пәтерден өтсе, сегіз пәтердің дайындығы бүкіл тік құбыр дайын дегенді білдірмейді.

Жұмысты бүкіл үйден өтетін біртұтас бағыт ретінде ұйымдастыру керек: ортақ мүліктің шекарасын растау, барлық учаскені тексеру, меншік иесі мен нақты тұратын адамның байланыс деректерін бөлек алу, кіру уақытын бекіту, қосалқы күндерді әзірлеу және ашылған әрлеуді кім қалпына келтіретінін алдын ала шешу қажет. Кіреберістегі хабарландыру пайдалы, бірақ ол мұндай бағытты өздігінен жасамайды.

Төменде Қазақстандағы көппәтерлі үйде жылу, салқын және ыстық су, сондай-ақ кәріз тік құбырларын жоспарлы ауыстыру туралы сөз болады. Апатқа басқа тәртіп қолданылады. Жағдай даулы болса, үй Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңының қолданыстағы редакциясына, жобаға және мердігермен жасалған шартқа сүйеніп, нақты дау бойынша қазақстандық заңгердің қорытындысын алуы керек.

Пәтер ішіндегі тік құбыр да ортақ мүлік болып қалады

Құбырдың қай жерден өткені оның иесін анықтамайды. Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңы 40-бабының 4-тармағы екі немесе одан көп пәтерге не тұрғын емес үй-жайға қызмет көрсететін, пәтердің сыртында немесе ішінде орналасқан желілерді үйге ортақ инженерлік жүйелерге жатқызады. Салқын және ыстық сумен жабдықтау жүйесі бойынша заң тік құбырларды және олардан тарайтын тармақтағы алғашқы ажыратқыш құрылғыға дейінгі тармақтарды тікелей атайды.

Үйлерде осы шекараны жиі бұлыңғыр қылып жібереді. Меншік иесінің тақтайшасының артына жасырылған тік құбыр оның жеке ажыратқыш желісіне айналмайды. Ал бірінші краннан кейін тек бір пәтерге қызмет көрсететін құбыр әдетте пайдалану шекарасының екінші жағында болады. Жылу, кәріз және қалыптан тыс тораптар бойынша шекараны баспалдақ алаңындағы сантехниктің сөзімен емес, заңмен, үйдің жобалық құжаттамасымен, шекараны ажырату актісімен және нақты сұлбамен белгілеу керек.

Хабарлама таратпас бұрын төраға немесе басқарушы компания жұмыс сұлбасын жасауы тиіс. Онда мыналар белгіленеді:

• жүйенің түрі, ауыстырылатын учаскенің диаметрі, материалы мен ұзындығы;
• әр тік желі өтетін пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар;
• жаңа учаскенің ескі учаскеге қосылатын орындары және бекіту арматурасының орналасуы;
• қорап, жиһаз, төбе немесе кіріктірілген техника жауып тұрған учаскелер;
• ортақ тік құбыр мен әр пәтердің жеке ажыратқыш желісі арасындағы шекара.

Сұлба көрнекілік үшін жасалмайды. Ол болмаса, мердігер жеті пәтердегі көрініп тұрған құбырды ауыстырып, жабынның ішіндегі қысқа ескі бөліктерді қалдыруы мүмкін. Қолайсыз жерлерде қосымша қосылыстар пайда болады, ал үй дұрыс тексеру мүмкін емес жұмысты қабылдап қояды. Шартқа «тік құбырларды ауыстыру» деген көмескі тіркес кіріп, ешкім жабыннан өтетін жерлерді, үштіктерді, гильзаларды, жылу оқшаулауын, қысыммен сынауды және өртке қарсы бітемелерді қалпына келтіруді нақтыламаса, жағдай одан да нашарлайды.

Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау қағидалары күрделі жөндеуді үйдің қорын қалпына келтіру үшін тозған құрылымдар мен инженерлік жабдықты ауыстыру жөніндегі жұмыстар кешені деп атайды. Қағидалар ортақ мүлікті күтіп-ұстауды жоспарлы және жоспардан тыс тексерулермен, апатты жоюмен, ағымдағы және күрделі жөндеумен байланыстырады. Демек, ауыстыру туралы шешім темір құбырлар «әлдеқашан ескірген» деген пікірден емес, ақау актісінен немесе техникалық қорытындыдан басталуы керек.

Ақау актісіне тоттану, ағып кету, тесік, құбыр саңылауының бітелуі, қайталама жөндеулер, айналымның бұзылуы, бекіткіштер мен өтпелердің жағдайы жазылады. Актіге мекенжайы көрсетілген фотосуреттер қоса беріледі: үй, кіреберіс, тік құбыр, қабат, пәтер немесе техникалық үй-жай. Мұндай пакет меншік иесінің екі ыңғайсыз сұрағына бірден жауап береді: жұмыс неге дәл қазір қажет және жұмысшыларға неге оның қабырғасына кіру керек.

Үйдің шешімі мердігер шартына сәйкес болуы керек

Ауыстыру ең көп сөйлейтін мердігерді таңдаудан емес, тиісті шешім мен қаржыландырудан басталады. Ағымдағы жөндеу, күрделі жөндеу және апат салдарын жоюдың негіздері, көлемі мен төлем көздері әртүрлі. Күрделі ауыстыруды «сантехникке берілген ағымдағы өтінім» деп атаса, төлем мен өкілеттік туралы дау бірінші қорап ашылғаннан кейін-ақ шығады.

Басқару органы алдымен нақты жұмыс түріне меншік иелерінің қандай шешімі қажет екенін заңның қолданыстағы редакциясы, МИБ жарғысы немесе үйді басқару қағидалары бойынша тексереді. Жиналыс материалдарында жүйе, тік құбырлар тізімі, шамаланған құн, ақша көзі, мерзім, мердігерді таңдау тәсілі және шартқа қол қоятын адамның өкілеттігі түсінікті жазылуы тиіс. Жоба бірнеше кіреберіске әртүрлі әсер етсе, шешім мен смета бұл айырманы бір жалпы санның артына жасырмауы керек.

Жиналыс шешімі техникалық тапсырманың орнына жүрмейді. Шарт қосымшасына тік желілер мен пәтерлердің мекенжайлық тізімін, жобалық шешімдерді, материалдарды, ажырату кезеңдерін, сынау тәртібін, мүлікті қорғау міндеттерін және әрлеуді қалпына келтіру шекарасын енгізген дұрыс. Мердігер жауапты шеберді, бригада құрамын және есікке келген адамдарды тұрғындар қандай құжатпен танитынын алдын ала айтуы керек.

Жақсы техникалық тапсырма әдетте тым кеш қойылатын сұрақтарға жауап береді. Унитазды, шкафты немесе сүлгі кептіргішті кім шешеді? Қорапты кім бұзады? Тақтайшаның қандай бөлігі ортақ смета есебінен қалпына келтіріледі? Меншік иесі ортақ тік құбырдың алдына алынбайтын құрылым орнатса не болады? Құрылыс қоқысын кім шығарады? Су немесе жылу неше сағатқа ажыратылады? Сынақ кезінде пәтер шаңнан және су кетуден қалай қорғалады?

Сметада ойықты тек техникалық жабу қарастырылса, тұрғындарға «бұрынғыдай етіп береміз» деп уәде етпеңіз. Нақты нәтижені жазыңыз: мысалы, қабырға бөлігін сәндік тақтайшасыз сылап беру немесе белгілі өлшемдегі алынбалы тексеру қорабын орнату. Сонда меншік иесі қымбат әрлеуді өзі алдын ала шешіп алады немесе мердігермен бөлек ақыға қосымша жұмыс туралы келіседі. Түсініксіз уәде қабылдау кезінде дау туғызады.

Жұмыс басталғанға дейін әр типтік жоспарлау шешіміндегі бір қолжетімді пәтерде сынақ ретінде ашып көрген пайдалы. Ол құбырлардың нақты орналасуын, жабын материалын, қорап тереңдігін және жеке ажыратқыш желіні зақымдау қаупін көрсетеді. Соның нәтижесі бойынша уақыт нормасы мен материалдар тізімі түзетіледі. Мұндай ашып көрусіз сызбаға қарап жасалған кесте алғашқы күннің түскі уақытында-ақ кешіге бастайды.

Төраға жобалаушының орнына техникалық шешім қабылдамауы керек. Материалды, диаметрді, кәріз еңісін, температуралық ұзаруды өтеу сұлбасын немесе жабыннан өту тәсілін өзгерту маманның тексеруін талап етеді. «Орнында көре жатармыз» деген мердігер өз тәуекелін үй мен пәтерлерге жүктейді.

Бір тік құбырға бір мекенжайлық кесте қажет

Жұмыс пәтерлер тізімімен емес, тік желілер бойынша жоспарланады. Бір пәтер екі бөлек тік құбырға кіруге мүмкіндік беруі мүмкін, ал бір тік құбыр әртүрлі кіреберіс мекенжайындағы пәтерлерден немесе бірінші қабаттағы тұрғын емес үй-жайдан өтеді. «1-пәтер, 2-пәтер, 3-пәтер» деген кесте бүкіл бригаданы тоқтататын тәуелділікті көрсетпейді.

Жұмыс тізілімінде әр кіру нүктесіне жеке жол болуы керек. Ең аз өрістер жиынтығы былай көрінеді:

Стояк: ХВС-П2-03
Точка доступа: кв. 47, санузел
Собственник: ФИО, телефон, подтвержденный канал
Фактический жилец: ФИО, телефон
Осмотр: 04.08, доступ подтвержден
Основное окно: 12.08, 09:00-13:00
Резервное окно: 13.08, 14:00-18:00
Подготовка: снять полки, открыть короб 60 x 120 см
Статус: готово / риск / отказ / нет связи
Основание статуса: сообщение, звонок, акт, фото

Тік құбыр кодын сұлбаға, ақау актісіне, хабарламаға, ауысым тапсырмасына және қабылдау актісіне жазу керек. Сонда «бесінші пәтер дайын емес» деген сөз тексерілетін дерекке айналады: СС-К2-03 желісі 47-пәтерде жабық, меншік иесі хабарламаны алды, оған қосалқы уақыт ұсынылды. Үйлер топтамасын басқаратын компания үшін бірыңғай код пішімі өте пайдалы, өйткені диспетчер әр мекенжайдағы бірдей пәтер нөмірлерін шатастырмайды.

Кесте ажырату күнінен кері санап жасалады. Алдымен бір желідегі барлық нүкте жасыл мәртебе алуға тиіс соңғы мерзім анықталады. Оның алдында қайта хабарласуға, жабық қораптарды тексеруге және күнді ауыстыруға уақыт қалдырады. Осыдан кейін ғана мердігерге ауысым расталып, қызмет көрсетуші ұйымға ажыратуға тапсырыс беріледі.

Әр өзгеріс үйлестіруші арқылы өтеді. Тұрғын таңертең келу уақытын екі сағатқа жылжытуды сұраса, үйлестіруші алдымен оның дәнекерлеу, қосылыстардың сууы және бүкіл желіні сынау ретін бұзбайтынын тексереді. Ол уақытты бірден ауыстыруға уәде бермейді және тұрғынды шебермен өз бетінше келісуге жібермейді. Шешім бірден тізілімге, ауысым тапсырмасына және басқа қамтылған пәтерлерге жіберілетін хабарламаға түседі. Әйтпесе, бір сыпайы өтініш сынақ уақытын байқатпай қысқартып, кешке бригада тораптарды асығыс жауып кетеді.

Бір ауысымға бригада мінсіз жағдайда ауыстыра алатын тік желінің бәрін қоймаңыз. Пәтерді қорғауға, бөлшектеуге, күтпеген қосылысқа, материал көтеруге, сынауға және жинауға уақыт қалдырыңыз. Жылуда маусым мен жүйе режимі, сумен жабдықтауда ажыратуға болатын уақыт, кәрізде жоғарыдан жүйені пайдалануды іс жүзінде тоқтату қажеттігі ескеріледі. Тұрғындарға кранды қашан ашуға немесе суды қашан ағызуға болмайтынын тура айту керек, әйтпесе жаңа құбыр мен жұмысшы тұрған пәтерге тік құбырдың ішіндегісі төгіледі.

Әр желінің негізгі күні, қосалқы уақыты және жұмыстан бас тарту шарты болуы керек. Мысалы, міндетті нүктелердің біреуі 48 сағат бұрын расталмаса, шебер бұл желіні бөлшектеуді бастамайды, ал үйлестіруші бригаданы алдын ала дайындалған қосалқы тік құбырға ауыстырады. Бұл үйді кесілген құбырмен қалдырып, қызмет ажыратылған кезде меншік иесін іздеуден әлдеқайда арзан.

Кіруге жауапты бір үйлестіруші тағайындаңыз. Мердігер адамдар мен технологияға жауап береді, бірақ тұрғындармен қатарынан бес хат алмасуды жүргізбеуі керек. Үйлестіруші байланыс деректерін, келісімдерді, шектеулер мен кестедегі өзгерістерді көреді, ал шебер ауысымға қысқа әрі тексерілген тізім алады. Кез келген қызметкер тұрғынға басқа уақытты өз бетінше уәде ете алса, мекенжайлық кесте кесте болудан қалады.

Хабарлама жауап беруді талап етуі тиіс

Кіру туралы хабарлама тек күнді емес, себепті, өкілеттікті, араласу көлемін және қатысуды растау тәсілін де айтуы керек. Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңының 38-бабы пәтерге кіру меншік иесіне хабарланған кезде жүргізілетінін айтады. Бұл норма жоспарлы жөндеудің барлық түріне ортақ мерзім белгілемейді, сондықтан басқа елдің тәжірибесінен «үш күнді» немесе «жеті күнді» ойланбай алуға болмайды.

Мерзім қолданыстағы қағидалар, басқару шарты, жиналыс шешімі және коммуналдық қызметті ажырату талаптары бойынша тексеріледі. Арнайы ең аз мерзім белгіленбесе де, хабарлама алдын ала және орынды уақытта берілуі керек: басқа қалада тұратын меншік иесіне кілтті немесе сенім білдірілген адамды ұйымдастыру қажет. Үлкен жобада бір хабарландыруға емес, бірнеше байланысқа уақыт бөлемін.

Бірінші хабар жоба туралы түсіндіріп, байланыс деректерін растауды сұрайды. Екіншісі тексеру уақытын белгілеп, қораптар, жалға алушылар, балалар, жануарлар және кіру уақыты туралы мәлімет жинайды. Үшіншісі нақты жұмыс уақытын, пәтерді дайындау талабын және қосалқы күнді бекітеді. Бір күн бұрын үйлестіруші қысқа растау алады. Кіреберістегі және үй чатындағы хабарландыру мекенжайлық жеткізуді толықтырады, бірақ нақты меншік иесінің мәлімет алғанын өздігінен дәлелдемейді.

Мәтінді былай құруға болады:

УВЕДОМЛЕНИЕ О ДОСТУПЕ ДЛЯ ПЛАНОВОЙ ЗАМЕНЫ СТОЯКА

Дом: [адрес]. Стояк: [код, система].
Основание работ: [решение собрания, дефектный акт, договор].
В вашей квартире требуется доступ к общему имуществу:
[точное место и участок].

Рабочее окно: [дата, время].
Резервное окно: [дата, время].
Исполнитель: [организация], ответственный мастер [ФИО].
Представитель дома: [ФИО, телефон].

До прихода бригады необходимо: [конкретная подготовка].
Планируемое отключение: [услуга, начало, окончание].
Порядок демонтажа и восстановления отделки: [точные границы].

Подтвердите один вариант до [дата]:
1. Доступ в основное окно обеспечу.
2. Прошу резервное окно.
3. Доступ обеспечит представитель [ФИО, телефон].
4. Нужен совместный осмотр до работ.

Жауап нұсқалары бар хабарлама үнсіздікті көзге көрінетін тәуекелге айналдырады. «Бәріне хабарланды» деген сөз үйлестірушіге ештеңе айтпайды, ал «растады», «оқыды, жауап бермеді», «нөмір қолжетімсіз» және «жеткізілім қайтарылды» мәртебелері әртүрлі әрекетті талап етеді. Арнаны және уақытты растаған деректі сақтаңыз: электрондық хабарлама, дананың астындағы қолтаңба, телефон әңгімесі туралы жазба, пошта жөнелтімі. Қоңырауды жазғанда және байланыс деректерін өңдегенде Қазақстанның дербес деректерге қатысты талаптарын сақтаңыз.

Меншік иесіне де, нақты тұратын адамға да хабар беріңіз. Жалға алушы есікті аша алады, бірақ қымбат әрлеуді бөлшектеу туралы шешімді меншік иесі қабылдайды және пәтерді жалға беру оны міндеттерінен босатпайды. Үй-жай ұйымға тиесілі болса, бригаданы кіргізуге және актіге қол қоюға уәкілетті адамды алдын ала табыңыз.

Аты-жөндер мен телефондарды кіреберіске ілуге немесе ортақ чатқа жариялауға болмайды. Ашық кестеде тік құбырдың коды, пәтерлер аралығы, ажырату уақыты және жеке мәліметсіз дайындық мәртебесі жеткілікті. Толық тізілім жұмыс ұйымдастыру үшін қажет адамдарға ғана беріледі.

Қолжетімсіз пәтер бірізді әрекетті талап етеді

Меншік иесінің үнсіздігін бірден бас тарту деп жазуға болмайды. Телефоны ауысуы, пәтер мұрагерлікке өтуі, жалға алушы хабарды бермеуі немесе хат-хабар мекенжайы ескіруі мүмкін. Үй алдымен кіруді адал ұйымдастыруға тырысқанын дәлелдеуі, содан кейін ғана кедергіні тіркеуі керек.

Іс жүзіндегі әрекет реті мынадай:

1. Барлық расталған арна арқылы қайта хабарласып, уақытты таңдаған қысқа жауап сұраңыз.
2. Меншік иесінің деректерін заңды тәсілмен тексеріп, көршілерге артық мәлімет ашпай, ол көрсеткен өкілге немесе жалға алушыға хабарласыңыз.
3. Тапсырылғаны немесе тапсыруға әрекет жасалғаны туралы із қалдыратын тәсілмен жазбаша хабарлама жеткізіңіз.
4. Тексеру, қосалқы күн, сенім білдірілген адам арқылы кіру және қолайлы жұмыс уақытын ұсыныңыз.
5. Келісілген уақытта кіргізбесе, акт жасап, одан әрі бас тартудың салдары көрсетілген жазбаша талап жіберіңіз.

Кіргізбеу актісі кейін кеңседе емес, сол жерде жасалады. Күнін, нақты уақытын, мекенжайын, тік құбыр кодын, жұмыс негізін, кім келгенін, өкілдердің қалай танылғанын, есік алдында не болғанын, кім және қандай сөзбен бас тартқанын жазыңыз. Хабарлама табысталды ма, пәтерден біреу жауап берді ме, бригаданы сол сәтте кіргізу ұсынылды ма, соны тіркеңіз. Үй өкілінің, мердігердің және куәлардың қолы құжатты күшейтеді. Тұрғын өз себебін жазып, актіге қол қоюға дайын болса, сөзін дәл түсіріп, көшірмесін беріңіз.

Есікті ешкім ашпаса, «бас тартты» деп жазбаңыз. «Кіруге мүмкіндік берілмеді, қоңырау мен есік қағуға жауап болған жоқ» деп жазыңыз. Меншік иесі ауруханада жатуына байланысты күнді ауыстыруды сұрап, сіз қосалқы уақытты қарастырмасаңыз, «жөндеуге өз бетімен кедергі жасады» деп жазбаңыз. Дәл акт айыптаушы актіден пайдалырақ.

Алғаш кіргізбегеннен кейін жабық пәтерді кейін қосамыз деп, жоғары және төмен жағынан тік құбырды бөлшектемеңіз. Ескі учаске жаңа қосылысты көтермеуі мүмкін, ал жасырын қосылыс сынаусыз қалады. Шектеулі кезеңді қауіпсіз орындауға болатынын техникалық маман жазбаша шешуі керек. Болмаса, желі қосалқы кестеге қайтарылады.

Бос пәтер үшін кейде көршіден кілт алу немесе «куәлармен» есікті ашу ұсынылады. Жоспарлы ауыстыруда бұл заңсыз әрі нашар әрекет. Келісімді меншік иесі немесе ол уәкілеттік берген адам беруі керек. Құбыр ортақ болғаны үшін көрші, төраға және сантехник бөтен пәтерге билік ету құқығын алмайды.

QABAT жүйесінде тұрғындардың өтініштерін қолданбадан, WhatsApp, Telegram, телефон және QR-код арқылы қабылдап, құжаттар мен хабар алмасуды үй деректерімен бірге сақтауға болады. Ауыстыру жобасында бұл күнді өзгерту туралы өтініштің ортақ чат, диспетчер жазбасы және шебер телефоны арасында жоғалып кетпеуіне көмектеседі.

Кіруден бас тарту дәлелденетін жауапкершілік туғызады

Ортақ мүлікті тексеру, жөндеу немесе ауыстыру қажет болса, тұрғын уәкілетті өкілдерді кіргізуге міндетті. Мұны Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңының 38-бабы меншік иесіне, жалдаушыға, қосымша жалдаушыға және сол жерде тұратын өзге адамға, сондай-ақ тұрғын емес үй-жайдың меншік иесіне немесе жалға алушысына тікелей міндеттейді. Бірақ бұл міндет мердігерге жоспарлы жұмыс кезінде есікті өз бетімен бұзу құқығын бермейді.

Келіссөз бен қосалқы күн нәтиже бермесе, басқару органы сотқа дейінгі талап жібереді. Онда төрт нәрсені байланыстыру қажет: ортақ мүліктің нақты учаскесі, жөндеудің расталған қажеттілігі, келетін адамдардың өкілеттігі және кіру уақытын келісуге жасалған құжатталған әрекеттер. Талапта жаңа уақыт пен жауап мерзімі көрсетіліп, сотқа жүгіну мүмкіндігі және себептік байланыс пен кінә анықталса, дәлелденген залалды өтеу талабы туралы ескертіледі.

Қолданыстағы нақты норма мен құқық бұзушылық құрамын атай алмасаңыз, тұрғындарға автоматты айыппұл болады деп айтпаңыз. Кіргізбеу актісінің өзі болжамды шығынды қарызға айналдырмайды. Өндіріп алу үшін жауапкершілік негізі, залал фактісі, оның мөлшері, себептік байланыс және жауапкер әрекетінің дәлелдері керек. Тұрғын үй туралы заңның 39-бабы меншік иесін басқа пәтерге немесе ортақ мүлікке өзі келтірген залалды жоюға не шығынды өтеуге міндеттейді; залалды тікелей келтірсе, отбасы мүшелері немесе жалдаушы да ортақ жауап беруі мүмкін.

Өз қателігіңіз себептік байланысты оңай бұзады. Мысалы, 47-пәтер ескі учаскені ауыстыруға рұқсат бермеді, бірақ мердігер соған қарамастан жаңа пластик желіні жабын ішінде жобада көзделген торапсыз ескі болат құбырға қосты. Бір айдан кейін жаңа қосылыс ағып кетті. Үйге бүкіл залалды бас тартқан меншік иесіне жүктеу қиын болады, себебі мердігердің техникалық шешімі дербес ықтимал себепке айналды.

Кіру қажет болып, меншік иесі кедергі жасауды жалғастырса, кіруге міндеттеу мәселесін сот шешеді, ал сот актісі белгіленген тәртіппен орындалады. Талап құжаттарының арасында дауға дейін болған материалдар жатуы тиіс: жөндеу туралы шешім, ақау актісі немесе қорытынды, ортақ мүлік сұлбасы, мердігер шарты мен тапсырмасы, хабарламалар, жеткізу растамалары, балама уақыт ұсыныстары және кіргізбеу актілері. Апаттан кейін сот үшін арнайы жасалған құжаттар орынды сұрақ туғызады.

Тұрғын үй инспекциясы өз өкілеттігі шегінде ортақ мүлікті күтіп-ұстау талаптарының сақталуын тексере алады, бірақ инспектор келіп, жеке пәтерді ашады деп уәде бермеңіз. Полицияны да жоспарлы жөндеуге кіргізетін бригада ретінде пайдалануға болмайды. Қауіп болса, оқиғаның сипаты мен қызметтердің өкілеттігі өзгереді, бірақ ол апаттық режим болады.

Жауапкершілік екі жаққа да қолданылады. Үй мен мердігер өз араласуына, жұмыс қауіпсіздігіне және жеке мүліктің бүлінуіне қолданылатын нормалар мен шарт бойынша жауап береді. Сондықтан ашар алдында жұмыс аймағын суретке түсіреді, жағдай актісіне қол қояды, жиһазды жабады және бұрыннан бар жарықты тіркейді. Сынаудан кейін меншік иесі барлық талаптан бас тартуға емес, орындалған жұмыстың нақты тізімі мен ескертулері бар актіге қол қояды.

Апат кез келген жөндеуді апаттық етпейді

Апат немесе адамның денсаулығы мен өміріне қауіп төндіретін басқа төтенше жағдай кезінде 38-бап кіруге алдын ала хабарламасыз рұқсат беруді талап етеді. Бұл норманы кестеден кешіккен жоспарлы науқанға ыңғайлы қысқа жол ретінде қолдануға болмайды.

Апаттың байқалатын белгілері және жедел мақсаты болады: ағынды тоқтату, зақымды оқшаулау, қауіпті учаскені ажырату, су басуға, күйікке немесе басқа зиянға жол бермеу. Комиссия жазда ауыстыруға шешім қабылдаған тозған құбыр шұғыл жоспарлауды қажет етуі мүмкін, бірақ кестедегі күн өздігінен төтенше жағдай жасамайды. Үй бір ай жоспарлы ауыстыру туралы хабарлама таратып, таңертең жабық пәтерді тек кіру үшін «апаттық» деп атаса, оның ұстанымы адал көрінбейді.

Диспетчер апат туралы хабарламаны уақытымен, дереккөзімен, белгілерімен және мекенжайымен тіркеуі керек. Келген бригада суды, қысымды, температураны, аққан іздерді, көрші үй-жайлардың жағдайын және жасалған ажыратуларды тіркейді. Үй өкілі сол уақытта меншік иесімен және нақты тұрғынмен байланысуға тырысады. Алдын ала хабарлау мүмкін болмағанда да, байланыс әрекеттерінің жазбасы кіру рәсімді айналып өту үшін емес, қауіпті оқшаулау үшін ізделгенін көрсетеді.

Тұрғын үй қатынастары туралы заң МИБ төрағасына немесе басқару субъектісінің өкіліне апат не өзге төтенше жағдай оқшауланғанға немесе жойылғанға дейін, заңда көзделген қауіп туып не мүлік бүлінген жағдайда, үйге ортақ инженерлік жүйеге немесе коммуналдық қызметке қолжетімділікті ажыратуға мүмкіндік береді. Бұл тіл табыспайтын пәтерді жазалау емес, оқшаулау шарасы. Кәдімгі дауда қысым жасау үшін қызметті ажыратуға болмайды.

Есік жабық болса, әрекет нақты қауіпке және төтенше қызметтердің өкілеттігіне байланысты. Үйлестіруші құзыретті қызметтерді шақырып, тексерілген жағдайды хабарлайды және олардың заңды нұсқауын орындайды. Мердігердің есікті өз күшімен ашуы тұрғын үйге қол сұқпау талабын бұзу және мүлікті зақымдау қаупін туғызады. Құжаттарда апатты оқшаулау сәтін кейінгі толық ауыстырудан бөлу керек: бүгінгі шұғыл қамыт ертең санитариялық торапты бұзуға автоматты келісім бермейді.

Оқшаулаудан кейін апат актісі жасалады. Себебі анықталса, актіде жазылады, анықталмаса, тексеру қажет екені ашық көрсетіледі. Дымқыл төбеге қарап кінәліні белгілемеңіз. Су тік құбырдан, бірінші краннан кейінгі жеке құбырдан, кәрізден, жабын арқылы немесе басқа пәтерден келуі мүмкін. Мүлік шекарасы мен техникалық қорытынды диспетчердің алғашқы болжамынан маңыздырақ.

Пәтерді дайындау өндірістік жоспарға кіреді

Кіру дегеніміз тек ашық есік емес, жұмысты қауіпсіз орындау мүмкіндігі. Тік құбыр алынбайтын шкафпен, қымбат тақтайшамен немесе керме төбемен жабылса, бригада бөтен әрлеуге қатысты сол жерде амал ойлап табуға міндетті емес. Әр нүктені дайындау талабы тексеру кезінде анықталып, жазбаша расталады.

Тексеру актісінде қажет ойықтың өлшемі, жылжытылатын заттар, жеке техниканы ажырату, еденді қорғау, жануардың болуы және пәтер тармақтарын жабу мүмкіндігі көрсетіледі. Кәрізде үштіктер мен аспап қосылыстары, жылуда бекіткіштер мен өтеу, суда жұмыс шекарасындағы крандар мен есептегіштер тексеріледі. Фотосуреттер артық жеке мәліметті емес, жұмыс аймағын көрсететін келісілген бұрыштан түсіріледі.

Ортақ құбырдың айналасындағы өз бетімен жасалған қорап кіруге міндетті жоймайды. Бірақ бөлшектеу мен қалпына келтіру ақысын есік алдындағы қоқан-лоққымен шешуге болмайды. Үй алдымен жиналыс шешімін, сметаны, басқару шартын, жобаны және құрылымның қалай орнатылғанын тексереді. Бір жағдайда жоба бойынша салынған зауыттық қорап бар, екіншісінде меншік иесі тексеру люгінің үстін жуырда тақтайшамен жапқан. Олардың шығын тәртібі әртүрлі болуы мүмкін.

Қауіпсіз ауысым қысқа кіргізу рәсімінен басталады:

• үйлестіруші пәтерді, тік құбыр кодын және бригада мүшелерін салыстырады;
• меншік иесі мен шебер аймақты қарап, бастапқы жағдайына қол қояды;
• шебер жүйенің ажыратылғанын және оны пайдалануға тыйым салынғанын растайды;
• бригада қорғаныш жабындарын қойып, содан кейін бөлшектеуді бастайды;
• жұмыс көлемінің өзгеруі қабырға жабылғаннан кейін түсіндірілмей, бірден рәсімделеді.

Жұмысшылар пәтер кілтін ашық жәшікте қалдырмауы, фотосуреттерді ортақ чатқа жібермеуі және тізімде жоқ көмекшілерді әкелмеуі керек. Кілт тізілімі кілтті кім, қай уақытта, қай пәтер үшін алғанын және қашан қайтарғанын көрсетеді. Меншік иесі немесе өкілі қатысқаны дұрыс, бірақ ұзақ жөндеуге тараптар басқа тәртіпті жазбаша келісе алады.

Балалар, қарт тұрғындар, мүгедектігі бар адамдар және үй жануарлары бар пәтерлерге ерекше көңіл қажет. Бұл пәтерді желіден алып тастауға себеп емес. Үйлестіруші қолайлы уақыт таңдайды, шу мен ажырату туралы ескертеді, бригаданың түсінікті бағытын қамтамасыз етеді және ойықты не құралды қорғанышсыз қалдырмайды. Кіруді орынды ұйымдастыру сотпен қайта қорқытудан жақсы нәтиже береді.

Мердігерде жеке өзгеріс табылған жағдайға арналған жоспар болуы керек. Қорап ішінде тік құбыр жылжытылса, жіңішкертілсе, жылы еденге қосылса немесе жобада жоқ тәсілмен бекітілсе, шебер осы нүктедегі жұмысты тоқтатып, торапты суретке түсіріп, жауапты маманды шақырады. Белгісіз өзгерісті шешімсіз жаңа жүйеге қосу кейінгі апатқа себеп болады.

Қабылдау жабылған ойықпен емес, бүкіл желімен өтеді

Тік құбыр бүкіл қарастырылған тік желі аяқталып, қосылыстар тексеріліп, сынау құжатталғаннан кейін ғана қабылданады. Жаңа сылақ құбырдың қысымды ұстайтынын немесе кәріз еңісінің сақталғанын дәлелдемейді.

Әр жүйеге өз бақылауы қажет. Сумен жабдықтау мен жылу қолданылатын жоба, құрылыс нормалары және жұмыс бағдарламасы бойынша параметрлері мен уақыты тіркеліп сыналады. Кәріздің бітеулігі мен жұмысы құрғақ құбырға қараумен емес, суды нақты ағызумен тексеріледі. Жабыннан өтетін жерлер, бекіткіштер, оқшаулау және өртке қарсы бітемелер әрлеу жабылғанға дейін қаралады.

Тік құбыр актісі құжаттарды бір тізбекке біріктіреді: желі коды, нүктелер мекенжайы, нақты материал мен диаметр, жасырын жұмыстар, сынау нәтижелері, жобадан ауытқулар, фотосуреттер, тұрғындардың ескертулері және оларды жою мерзімі. Бір пәтер қолжетімсіз болып, ескі учаске қалса, акт бұл туралы тікелей айтуы керек. «Ауыстыру 100 пайыз аяқталды» деп қол қойып, ерекшелікті шебердің жадында қалдыруға болмайды.

Пәтер бойынша бөлек акт жеке мүлік пен әрлеудің жағдайын тіркейді. Меншік иесі кіруге рұқсат бергенін және техникалық бөлік орындалғанын растап, тақтайшадағы сынықты немесе жабылмаған ойықты көрсете алады. Ескертулердің астындағы қол оларды реттеуге көмектеседі, ал «шағымым жоқ» деген жалпы тіркес адам кейін байқалған ағынды да кешірді ме деген дау туғызады.

Мердігер ақысы өлшенетін кезеңдерге байланыстырылады. Алдын ала төлем материал сатып алады, аралық төлем қабылданған желілерден кейін беріледі, ал шартта көзделсе, ұстап қалынған сома ескертулерді жоюды жабады. Ашылған пәтер саны сапалы орындалған жұмыс көлеміне тең емес. Тізім метрді, тораптарды, сынақтарды және жабылған ескертулерді көрсетуі керек.

Жүйе іске қосылғаннан кейін бақылау аралауын ұйымдастырыңыз. Алғашқы қыздыру айналымдары жылу құбырларының қозғалысы мен шуын анықтайды, ал су құбыры қосылыстары жұмыс қысымымен тексерілуі керек. Тұрғындарға тамшы, кәріз иісі, әлсіз қысым немесе әрлеу зақымы туралы хабарлайтын бір түсінікті арна беріңіз. Диспетчер өтінімді тік құбыр коды және актімен байланыстырады, сондықтан мердігер оқиғаны скриншоттардан іздемейді.

QABAT электрондық хаттамасы мен әрекеттер журналы үй шешімін тіркеуге жарайды, ал инфрақұрылым және тұрғындар өтініші модульдері тік құбырды, пәтерді, өтінімді және орындалуын байланыстырады. Жүйе ақау актісін немесе сауатты шеберді алмастырмайды, бірақ қағаз папка мен бірнеше чат тез үзетін дәлелдер тізбегін сақтайды.

Әр желі үш адал нәтиженің біріне жеткенде ғана жобаны жабыңыз: толық қабылданды, көрсетілген ескі учаскемен және оны ауыстыру жоспарымен қабылданды немесе себептер тізімімен қабылданбады. «Аяқталуға жақын» деген сұр мәртебе ашық бас тартудан қауіпті, өйткені келесі бригада жасырын ескі құбырды жаңа деп ойлайды. Үй бір ауысымның ауысуын көтереді. Жабын ішіндегі жасырын ақау онымен жылдар бойы қалады.