Құрылыс салушының қандай дербес шоттары үймен бірге өтеді?

Үйді бір ғана айналым-сальдо ведомосы бойынша қабылдауға болмайды. Ондағы қорытынды сәйкес келгенімен, бір үй-жай тізімнен түсіп қалуы, қойма екі рет жазылуы, төлем жоғалуы немесе құрылыс салушы әлі сатпаған пәтерде қарыз қалуы мүмкін. Тапсырудан кейін бір ай өткенде бұл қателер дұрыс емес түбіртектерге, меншік иелерімен дауға және кімнен өндіріп алары белгісіз сомаларға айналады.

Дұрыс тапсыру үш бөлек нысанды ажыратудан басталады: биллингтегі үй-жайлардың дербес шоттары, коммуналдық қызмет көрсетушілердегі шарттар мен шоттар, сондай-ақ МИБ немесе басқарудың өзге заңды нысанына тиесілі банк шоттары. Олардың иелері, құжаттары және салыстыру тәртібі бөлек болса да, бәрін жиі «шоттар» деп бір сөзбен атайды. Құрылыс салушы деректер мен растайтын құжаттарды береді, қабылдаушы тарап оларды келісілген бір күнге тексереді, содан кейін ғана бастапқы қалдықтарды жүктейді.

Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңы тірек ережелерді береді, бірақ көшіруге дайын кесте ұсынбайды. 31-бап құрылыс салушы МИБ-ке немесе жай серіктестікке акт бойынша беретін жобалық, атқарушылық және техникалық құжаттаманы тізіп көрсетеді. 32-бап сатылмаған пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, тұрақ орындары мен қоймалар құрылыс салушының меншігінде тұрған кезде олардың шығыстарын соған жүктейді. Коммуналдық қызметтер көрсетудің үлгілік қағидалары коммуналдық қызметті жеткізуші мен тұтынушы арасындағы шартпен бөлек байланыстырады. Демек, қабылдау комиссиясы заңнан экспорт кестесіндегі әр бағанның атауын күтпей, осы нормаларды тексеруге болатын тізілімге айналдыруы керек.

Дербес шот банк шотына тең емес

Үй-жайдың дербес шоты дегеніміз биллинг ұйымы немесе қызмет көрсетуші есептелімдерді, төлемдерді, қайта есептеулер мен берешекті жүргізетін есептік жазба. Онда ақша сақталмайды. Жазба әдетте пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, тұрақ орнына немесе қоймаға бекітіледі, ал оның ішіндегі меншік иесі туралы мәлімет сатылған кезде өзгереді.

Қазақстан үкіметі жариялаған тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық мәселелері жөніндегі ресми түсіндірмеде дербес шот қызмет көрсетушілермен және басқа ұйымдармен шарт жасалғанда биллинг ұйымы беретін нөмір ретінде сипатталған. Түсіндірмеде төлемдер осы нөмір арқылы бақыланатыны және нөмірдің пәтерге бекітілетіні де айтылған. Бұл тәжірибеде пайдалы ұстаным, бірақ одан қарыз тарихы кез келген келесі меншік иесінің міндеттемесіне автоматты түрде айналады деген қорытынды шығаруға болмайды. Тізілімде үй-жайдың идентификаторын да, әр кезеңдегі төлеушіні де сақтау қажет.

Үйдің ағымдағы және жинақ шоттарының табиғаты басқа. Бұлар басқару мен күтіп-ұстауға арналған жарналар, сондай-ақ күрделі жөндеуге жиналатын ақша түсетін банк шоттары. Оларды тұрғын үй заңында белгіленген тәртіппен МИБ төрағасы немесе басқарудың жай нысанындағы сенім білдірілген тұлға ашады. Үй құрылыс салушыдан жаңадан құрылған МИБ-ке берілсе, құрылыс салушы өз есеп айырысу шотының атауын үй шоты етіп өзгертпейді. МИБ өз шоттарын ашады, ал тараптар тапсыру күніне дейінгі және одан кейінгі кезеңдердің ақшасын құжатпен ажыратады.

Үшінші топқа электр энергиясы, су, жылу, газ, қалдық шығару және басқа қызметтер бойынша абоненттік шоттар кіреді. Пәтердің жеке шоты меншік иесі мен қызмет көрсетушінің шартына байланысты. Үйге ортақ шот ортақ мүліктің тұтынысына, пайдалану жауапкершілігінің шекарасына, жалпыүйлік есепке алу аспабына және үйді басқаратын тараптың шартына байланысты. Түбіртектегі нөмір шартты, шекараны ажырату актісін және есепке алу аспабының көрсеткіштерін алмастырмайды.

Сондықтан актіге «дербес шоттар берілді» деп бір жол жазуға болмайды. Мұндай тұжырым бірде-бір жұмыс сұрағына жауап бермейді. Қандай деректер массиві, қай кезең үшін берілгенін, онда қанша жазба барын, жалпы дебет пен кредитті, кім борышкер болып қалатынын, қорытындыны қандай құжаттар растайтынын және қабылдаушы тарап нені қайта рәсімдеуі керегін көрсету қажет.

Бір экспортты емес, үй-жайлар тізілімін беріңіз

Тапсырудың негізі үйдегі барлық жеке нысандардың бірыңғай тізілімі болады. Мұндай тізілімсіз айналым ведомосы бухгалтерлік қозғалысты көрсетеді, бірақ үйдің толық қамтылғанын дәлелдемейді. Алдымен қабылдаушы тарап кондоминиум объектісінің тіркелген сипаттамаларынан және жекелеген нысандардың құжаттарынан пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, тұрақ орындары мен қоймалардың эталон тізімін алады. Содан кейін оны биллинг базасымен салыстырады.

Тізілімнің ең қысқа жолында үй-жайдың тұрақты ішкі идентификаторы, түрі, нөмірі, кіреберісі, қабаты, ауданы, ортақ мүліктегі үлесі, сатылу мәртебесі және қазіргі меншік иесі болуы керек. Есеп айырысу үшін дербес шот нөмірі, есептеу басталған күн, тариф немесе мөлшерлеме, бастапқы қалдық, есептелімдер, төлемдер, қайта есептеулер, өсімпұл және соңғы қалдық қосылады. Меншікке қатысты құқықтың ауысу негізі мен күні жазылады. Телефон, ЖСН және электрондық поштаны өңдеу мақсаты мен қолжетімділікті бақылау тәртібі белгіленбей тұрып, кестенің көшірмелеріне таратуға болмайды.

Дерек алмасудың жұмыс форматын актіге қол қойылғанға дейін келіскен дұрыс. Кестеде өрістер сөздігі, бір кодтама, күндердің бір форматы және тұрақты идентификаторлар болуы керек. Машинамен тексеруге болатын тақырыптың үлгісі мынадай:

premise_id,premise_type,number,entrance,floor,area_m2,share,status,owner_bin_iin,ownership_from,account_id,accrual_from,opening,debit,credit,adjustments,penalty,closing

Бұл файл меншік құқығы туралы құжаттарды алмастырмайды. owner_bin_iin өрісі төлеушіні сәйкестендіруге көмектеседі, бірақ қабылдаушы тарап меншік иесін ескі түбіртектегі тегімен емес, құқық белгілейтін мәліметтермен тексеруі керек. ownership_from өрісі құрылыс салушының міндеттемелерін сатып алушының міндеттемелерінен ажыратады. status өрісі, мысалы, developer, sold, transferred, disputed сияқты жабық мәндер жиынын қолдануы керек, әйтпесе бір сатылмаған пәтер көп ұзамай «бос», «резерв» және «баланста» деген үш түрлі атаумен пайда болады.

Толықтықты нысандар саны мен ауданы бойынша тексереді. Үй-жайлардың әр түрі бойынша жолдар саны объектінің тіркелген құрамымен сәйкес келуі, ал аудандардың қосындысы алдын ала келісілген дөңгелектеу ережесін ескере отырып бастапқы құжаттармен шығуы керек. Паркингті тек тұрақ орындарының саны бойынша тексеруге болмайды: жобаға қарай ол ортақ мүлікке кіруі немесе жеке меншік нысандарынан тұруы мүмкін. Қоймалар мен коммерциялық үй-жайларды да «басқа» деген бір жолға жасыруға болмайды, өйткені олардың бөлек есептелімдері мен меншік иелері бар.

Салыстырудан кейін әр жолға нәтиже беріледі: сәйкес келді, түзету керек, құрылыс салушының дерегінде жоқ немесе экспортта артық. Актіге тек айырмашылықтар тізілімі мен түзету мерзімдері қоса берілгенде қол қояды. Әйтпесе қолтаңба сапасы анықталмаған массивтің берілгенін ғана растайды.

Жабылған және қате ашылған дербес шоттар бөлек архивпен беріледі. Көшіру алдында оларды өшіруге болмайды: төлем ескі нөмірге түсуі, қайта есептеу жабық кезеңге қатысты болуы немесе сот талабы бұрынғы жазбаға сілтеме жасауы мүмкін. Архив жолында жабылу себебі, күні, құқықтық мирасқор шот және жабылған сәттегі қалдық көрсетіледі. Сонда қабылдаушы тарап ескі түбіртекті тапқаны үшін екінші белсенді шот ашпайды.

Үй-жай нөмірі жоба, техникалық паспорт және сату құжаттары арасында өзгерсе, тізілімде бұрынғы атаулардың бәрі балама белгі ретінде сақталады. Есіктегі нөмір емес, тіркелген нысанның идентификаторы негізгі болады. Мұндай байланыссыз «85-пәтер» төлемі кешеннің көрші блогындағы басқа «85-ке» оңай түседі. Үй-жайларды біріктіргенде немесе бөлгенде де осы қағида қолданылады: ескі шоттар бақыланатын байланыспен жабылады, ал қалдық тек құжат пен бекітілген бөлу ережесінің негізінде көшіріледі.

Коммуналдық шоттар бөлек тексеріледі

Коммуналдық дербес шоттарды үйді басқару жарналарымен араластыруға болмайды, өйткені қызмет көрсетуші өз шартын және есеп айырысу тарихын жүргізеді. Коммуналдық қызметтер көрсетудің үлгілік қағидалары қызмет жеткізуші мен тұтынушы арасындағы шарт негізінде көрсетілетінін белгілейді. Жаңа үй пайдалануға берілгеннен кейін тапсырыс беруші тұрғын және тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің алдын ала келісімімен олар мен қызмет көрсетушілер арасындағы шарт жобаларын кейін қол қою үшін дайындайды. Дайын жоба, қол қойылған шарт және ашылған дербес шоттың мәртебесі үш түрлі.

Әр қызмет түрі бойынша қабылдаушы тарап жеке және жалпыүйлік есепке алу нүктелерінің тізілімін сұратады. Онда қызмет көрсетуші, шарт нөмірі, дербес шот нөмірі, мекенжай мен үй-жай, аспаптың зауыттық нөмірі, соңғы тексеру күні, бастапқы және соңғы көрсеткіштер, көрсеткіш алынған күн, тариф санаты, қалдық және даудың болуы керек. Қызмет көрсетуші бүкіл үйге бір шот берген болса, тізілімде ортақ үй тұтынысы мен үй-жайлардың жеке тұтынысы бөлек белгіленеді.

Жалпыүйлік шарттарға әдетте бөлінетіннен көбірек назар қажет. Кіреберістерді жарықтандыруға кеткен электр энергиясы, ортақ мүлікті күтіп-ұстауға жұмсалған су және басқа ортақ шығындар пайдалану жауапкершілігі шекарасындағы аспаптар бойынша және меншік иелерінің жарналарынан төленеді. Есеп айырысуды жалғастыру үшін ескі абонент нөмірін алу жеткіліксіз. Шарт, шекараны ажырату актісі, қосылу схемасы, есепке алу аспабы туралы мәлімет, соңғы шот, төлем құжаттары және көрсеткіштерді бақылау үшін алу актісі керек.

Меншік иелерінің жеке шоттары МИБ немесе басқарушы компанияның меншігіне өтпейді. Басқарушы тарап өз өкілеттігі шегінде дерек алмасуды және бірыңғай төлем құжатын ұйымдастыра алады, бірақ шарттық қатынас қызмет көрсетуші мен тұтынушыда қалады. Сондықтан құрылыс салушы қолындағы тізілім мен шарт жобаларын береді, ал меншік иесі қажет болса өз құқығын растап, мәліметтерін қызмет көрсетушіде қайта рәсімдейді. Базаны бір рет жүктеу барлық шартты автоматты түрде алмастырады деп тұрғындарға уәде беруге болмайды.

Салыстыру кезінде құрылыс салушының кестесімен шектелмей, қызмет көрсетушіден тікелей растау алған дұрыс. Қызмет көрсетуші экспортқа әлі түспеген төлемді есепке алуы, қайта есептеу жасауы немесе шотты басқа мәртебеде ұстауы мүмкін. Даулы ірі сомалар бойынша үш жақты салыстыру актісі тапсырудан кейінгі хат алмасудан көбірек мәселені шешеді. Қызмет көрсетуші жалпы актіге қол қоймаса, оның шоттар бойынша шекара күніне берген ресми үзіндісін пакетке тіркеу жеткілікті.

Құрылыс салушы құрылыс немесе іске қосу-баптау кезеңіне арналған уақытша шартпен төлеген қызметтер бөлек жазылады. Мұндай шарт бүкіл кешенді қамтып, тұрғындары кірген үйді пайдалану үшін жарамауы мүмкін. Жеткізу нүктесін, шарт тараптарын және тоқтау күнін тексермей, оның нөмірін тұрақты биллингке көшіруге болмайды.

Сатылмаған үй-жайлар үшін құрылыс салушы төлейді

Пәтерге немесе басқа жеке нысанға меншік құқығы құрылыс салушыда тіркеліп тұрған кезде, сол нысанға байланысты шығыстарды да ол төлейді. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңның 32-бабы құрылыс салушыға тиесілі пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, тұрақ орындары мен қоймаларды тікелей атайды және объектіні пайдалануға қабылдау актісі тіркелгеннен кейін ағымдағы, жинақ және нысаналы жарналарды, сондай-ақ тұрақ орындары мен қоймаларды күтіп-ұстау төлемдерін төлеуді міндеттейді. Бос үй-жай үшін де төлем жасалады.

Биллингте құрылыс салушы сатылмаған әр нысанның меншік иесі ретінде жазылуы керек, оларды «қор қалдығы» деген бір иесіз жолға біріктіруге болмайды. Есептелім нысанның тиісті түріне қолданылатын қағидалар мен шешімдер бойынша есептеледі. Осылайша аудан, үлес, иелену кезеңі және төлем тарихы сақталады. Сондай-ақ жиырма пәтердің қарызы бір корпоративтік сальдоның ішінде жасырын қалмайды.

Үйді пайдалануға беру күні, объектіні тіркеу күні, шығыстарды бекіту күні және нақты сатып алушының құқығын тіркеу күні әртүрлі сұрақтарды шешеді. Барлық есептелімге бір ыңғайлы күнді басталу күні етіп қоюға болмайды. Қабылдау тобы әр есеп айырысу күніне заңды негіз алып, оны көшіру қағидаларына жазуы керек. Жиналыс шешімімен мөлшерлеме өзгерсе, тарихта тарифтің соңғы мәні ғана емес, екі кезең де қалуы тиіс.

Пәтер сатылған кезде құрылыс салушының кезеңі бойынша қорытынды есеп жасалады. Құқық тіркелген күні тараптар есептелімдерді, төлемдерді, қайта есептеулерді және қалдықты бекітеді, содан кейін дербес шотта құқықтың ауысуын растайтын құжатта белгіленген күннен бастап төлеушіні өзгертеді. Ескі тарих өшірілмейді және сатып алушының атына қайта жазылмайды. Әйтпесе жаңа меншік иесі алғашқы түбіртекте бөтен адамның атын немесе қарызын көреді, ал үй бұрынғы кезең бойынша кімге талап қоярын жоғалтады.

Құрылыс салушымен оның қоры толық сатылғанға дейін сатылымдардың тұрақты тізілімін келісу керек. Онда үй-жай, бұрынғы және жаңа меншік иесі, құқық тіркелген күн, растаушы құжаттың нөмірі, жеке есепке алу аспаптарының көрсеткіштері және шекарадағы есеп айырысу жағдайы беріледі. Егер құқық әлі құрылыс салушыда тіркеліп тұрса, сатып алушыға кілт беру жүйедегі төлеушіні үнсіз өзгертуге негіз болмауы керек. Кері жағдай да қауіпті: құқық ауысқанымен, сату бөлімі бұл туралы есеп айырысу орталығына хабарламаған.

Сатылмаған үй-жай жалға берілсе, меншік иесінің үй алдындағы міндеті жойылмайды. Құрылыс салушы мен жалға алушының ішкі шарты шығындарды өзара бөлуі мүмкін, бірақ үй тізілімі үшін меншік иесі және заңда белгіленген міндет маңызды. Жалға алушының байланыс деректері бөлек әрі пайдалану мен апаттық байланысқа қажет көлемде ғана сақталады.

Құрылыс салушының бір БСН-ы жүздеген үй-жай бойынша барлық есеп айырысуды бір сальдоға біріктіруге құқық бермейді. Төлем тапсырмасына соманы үй-жайлар мен кезеңдер бойынша бөлу тізілімі қоса берілуі керек. Құрылыс салушы жалпы соманы мақсатын көрсетпей аударса, бухгалтерия оны уақытша бөлінбеген төлем ретінде ұстап, бөлуді сұратады. Ең ескі немесе ең ірі қарыздарды өз бетінше жабу қауіпті: кейін тараптар жалпы төлем туралы емес, оның нақты қай міндеттемелерді өтегені туралы дауласады.

Сатып алушының пәтерді резервке қоюы меншік иесін өзгертпейді. Алдын ала шарт, сату бөлімінің өтінімі немесе бағаның толық төленуі тараптардың өзара қатынасы үшін маңызды болуы мүмкін, бірақ үй тізілімі төлеушіні расталған заңды негіз бен қабылданған күн қағидасы бойынша өзгертеді. Оған дейін есептелім құрылыс салушыда қалады. Сатып алушымен жасалған шарт осы шығындарды өтеуді көздесе, құрылыс салушы оны сатып алушымен өз қатынасы аясында өндіреді, МИБ-тен ескі сомаларды жасырын көшіруді сұрамайды.

Кейде сату бөлімі бос пәтерлерде тұрғындар мен тұтыну жоқ деп, жарналарды уақытша есептемеуді сұрайды. Басқару және күтіп-ұстау шығыстарында мұндай уәж жеке тұтынуды меншік иесінің міндетімен шатастырады. Лифт, шатыр, өрт жүйесі, ортақ мүліктің жарығы және үйді басқару нақты пәтерге адам кірген-кірмегеніне қарамай бар. Кез келген босату немесе өзге есеп заңды негізге сүйенуі керек, менеджердің кестедегі белгісіне емес.

Айналымсыз қалдық ештеңені дәлелдемейді

Соңғы қалдық айналымдармен және бастапқы негіздермен бірге ғана қабылданады. «Қарыз» бағанындағы сан арифметика бойынша дұрыс болғанымен, басқа меншік иесіне қатысты болуы, күші жойылған есептелімді қамтуы немесе соңғы күнгі төлемді есепке алмауы мүмкін. Сондықтан тексеру бастапқы қалдықтан барлық қозғалыс арқылы соңғы нәтижеге дейін жүргізіледі.

Әр дербес шотта мына теңдік орындалуы керек: бастапқы қалдыққа есептелімдер, өсімпұл және соманы арттыратын түзетулер қосылып, төлемдер мен соманы азайтатын түзетулер шегерілгенде соңғы қалдық шығады. Артық төлемнің таңбасын алдын ала келісу қажет. Бір жүйеде меншік иесінің пайдасына кредит теріс санмен, екіншісінде оң санмен сақталады. Таңба қағидасы бекітілмесе, көшіру артық төлемдерді қарызға айналдырады.

Іс жүзіндегі салыстыру бес кезеңнен тұрады:

1. Ескі жүйе қабылданған кезеңді енді өзгертпейтін кесу күні мен нақты уақытын бекітіңіз.
2. Шоттар саны, бастапқы қалдық, есептелімдер, төлемдер, түзетулер, өсімпұл және соңғы қалдық бойынша бақылау қорытындыларын шығарыңыз.
3. Сол қорытындыларды үй-жай түрлері, кіреберістер, сатылу мәртебесі және меншік иелері бойынша қайталаңыз, құрылыс салушы тобын бөлек көрсетіңіз.
4. Қарызы, артық төлемі, нөлдік есептелімі, теріс ауданы, қолмен енгізілген түзетуі немесе кесу күніне жақын төлемі бар шоттарды таңдап, бастапқы құжаттарды тексеріңіз.
5. Сынақ массивін жүктеп, алғашқы түбіртектерді жасаңыз және есептелім басталғанға дейін әр өрісті бақылау экспортымен салыстырыңыз.

Кездейсоқ бір іріктеме жеткіліксіз. Ірі қалдықтардың бәрі, құрылыс салушының барлық шоты, даулы үй-жайлар және қолмен енгізілген түзетулер толық тексерілуі керек. Қалыпты шоттарға іріктеу қолдануға болады, бірақ оның көлемі мен таңдау ережесі актіде жазылады. «Бірнеше пәтерді тексердік» деген сөз бақылауды қайта орындауға мүмкіндік бермейді.

Жолдағы төлемдер бөлек тізілімге шығарылады. Тұрғын кесу күні кешке төлеуі, банк ақшаны келесі жұмыс күні аударуы, ал ескі жүйе кезеңді одан бұрын жабуы мүмкін. Мұндай төлем жоғалмауы да, екі рет жүргізілмеуі де керек. Тізілімде төлем идентификаторы, сома, қабылданған күн, шотқа түскен күн, мақсаты және дербес шот көрсетіледі. Банк үзіндісі келген соң тараптар оны түпкілікті базаға кім енгізетінін белгілейді.

Қайтарылған және күшін жойған банк операциялары бөлек тексеріледі. Төлем алғашқы үзіндіге түсіп, бірнеше күннен кейін қате деректемелерге немесе банк рәсіміне байланысты кері қайтуы мүмкін. Көшіру тек бірінші жазбаны алса, дербес шот ақша түспесе де қарыз өтелгенін көрсетеді. Өтпелі кезеңге тараптар үзіндіні қайта тексеру мерзімін және түпкілікті тапсырудан кейінгі қайтарым туралы хабарлау тәсілін келіседі.

Түзетудің себебі мен құжаты болуы керек. Операция коды мен шешімге сілтемесі жоқ -12500 жолы ештеңені растамайды. Деректерде түзету түрі, кезең, сома, автор, күн, негіз және қайта тексеруге жеткілікті түсіндірме болуы тиіс. Тапсыру алдындағы жаппай түзетулерді бөлек келісілгенге дейін тоқтатқан дұрыс.

Банк үзіндісі ақшаны тексереді, бірақ дербес шоттар талдауын алмастырмайды. Шотқа түскен жалпы сома комиссия, бөлінбеген төлем, қайтарым және қате көрсетілген мақсат салдарынан биллингтегі төлем сомасынан өзгеше болуы мүмкін. Мұндай айырмалар өтпелі сомалар кестесімен рәсімделеді, әр жолда түзетуге жауапты адам мен жабу мерзімі болады.

Тапсыру шекарасында күн мен көрсеткіштер болуы керек

Тапсыру күні жауапкершілік шекарасын белгілейді, бірақ актідегі қолтаңба есептеуді өздігінен тоқтатпайды. Ескі жүйені келісілген сәтте жабу, бақылау экспорттарын алу, аспаптардың көрсеткіштерін түсіру және өткен күнмен есепке алынбаған өзгерістер енгізуге тыйым салу қажет. Сату бөлімі, бухгалтерия және қызмет көрсетушілер әртүрлі күн қолданса, қорытынды ешқашан сәйкес келмейді.

Актіде кесудің күнтізбелік күні, уақыты және уақыт белдеуі көрсетіледі. Ай сайынғы қызметтер үшін есеп айырысу күнінің немесе айдың соңы ыңғайлы, бірақ оны міндеттердің іс жүзіндегі ауысуына және шарт талаптарына қайшы таңдауға болмайды. Шекарадан кейінгі барлық операциялар не ескі жүйеде қалып, қайта экспортталады, не өтпелі кезең журналына енгізіліп, қабылдаушы тарапқа беріледі.

Жеке және жалпыүйлік есепке алу аспаптарының көрсеткіштері тараптар өкілдерінің қатысуымен алынады. Актіде есепке алу нүктесінің мекенжайы, ресурс түрі, дербес шот нөмірі, аспаптың зауыттық нөмірі, көрсеткіш, өлшем бірлігі, күн, уақыт, пломбалардың күйі көрсетіліп, фотосурет қосымша ретінде тіркеледі. Есептегіш жұмыс істемесе немесе оған қолжетім болмаса, тараптар есептік санды үнсіз қоймайды, ақауды және көлемді анықтау тәртібін жазады.

Толық емес кезеңнің есептелімдері қызмет көрсетушінің қағидасы және күтіп-ұстау төлеміне негіз болған шешім бойынша есептеледі. Кейде жүйе кезеңді тек толық аймен жаба алады. Онда тараптар есепті кім шығаратынын, төлемді кім қабылдайтынын және ақшаның алушыға қалай өтетінін алдын ала анықтайды. Бір айға екі параллель төлем құжаты кейбір пәтердің екі рет төлеуіне, ал басқаларының мүлде төлемеуіне әкеледі.

Экспорт нұсқасының нөмірі актіге кіруі керек. final.xlsx деген қарапайым файл атауы оны алмастырудан қорғамайды. Қалыптастырылған күнді, жол санын, ақша бағандары бойынша бақылау сомаларын және файлдың цифрлық хешін көрсетіңіз. Түзетулерден кейін жаңа нұсқа мен жеке өзгерістер хаттамасы жасалады, бұрынғысы архивте сақталады. Сонда қабылдау комиссиясының қай массивпен жұмыс істегенін дәлелдеуге болады.

Қолжетімділік құқықтары рөлдер тексерілгеннен кейін беріледі. Бұрынғы бухгалтердің ортақ паролін дербес шоттың бір бөлігі деп санауға болмайды. Қабылдаушы тарап өз есептік жазбаларын алады, ал құрылыс салушы енді қажеті жоқ қызметкерлердің қолжетімділігін жабады. Құқық беру журналында жүйе, пайдаланушы, рөл, белсендіру күні және кері қайтарып алу күні көрсетілуі керек.

Дербес деректерді шашыратып бермейді

Меншік иелерінің тізілімі үйді басқару үшін керек, бірақ бұл паспорттарды, ЖСН мен телефондарды кез келген файлға көшіруге рұқсат емес. Қазақстан Республикасының «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» заңы жинау мен өңдеудің заңды негізін, деректерді мәлімделген мақсатпен шектеуді және қорғау шараларын талап етеді. Қабылдаушы тарап әр санатты қандай негізбен алатынын және қанша уақыт сақтайтынын түсінуі керек.

Алдымен нысан туралы мәліметті адам туралы мәліметтен ажыратыңыз. Үй-жай нөмірі, аудан, үлес, дербес шот және есеп айырысу қозғалыстары нысанды есепке алу үшін қажет. Аты-жөні немесе атауы, ЖСН немесе БСН, байланыс деректері мен құжат көшірмелері дерек субъектісіне қатысты. Бухгалтер солай істеп үйренгені үшін жеке куәлік көшірмесі міндетті қосымшаға айналмайды. Меншік иесін тексеруге ресми құқық растауы мен артық көшірмені сақтамай жүргізілген сәйкестендіру жеткілікті болуы мүмкін.

Дербес деректерді беру актісінде өрістер құрамы, мақсат, құқықтық негіз, дереккөз, кезең, формат, жауапты адамдар және қорғалған беру тәсілі көрсетілгені дұрыс. Құрылыс салушы бермейтін және өз міндетін орындағаннан кейін жоятын деректер бөлек тізіледі. Құрылыс салушының сату архиві мен МИБ-тің жұмыс тізілімінің мақсаты бөлек, сондықтан сату бөлімінің бүкіл CRM базасын үйді басқару жүйесіне механикалық көшіру дұрыс емес.

Файлдарды үйдің ортақ чатына жібермейді және ашық сілтемемен қалдырмайды. Қолжетімділікті есеп жүргізу, талап қою жұмысы немесе меншік иесімен байланыс үшін қажет қызметкерлер ғана алады. Экспорттар беру кезінде шифрланады, пароль басқа арнамен жіберіледі, жүктеу мен импорт тіркеледі, ал уақытша көшірмелер бекітілген рәсім бойынша өшіріледі. Қағаз тізілімдер нөмірленіп, келушілер еркін кіре алмайтын жерде сақталады.

Меншік иесінің келісімін де «барлық әрекетке» арналған әмбебап сөзге айналдыруға болмайды. Нақты өңдеуге келісім қажет болса, онда оператор, мақсат, деректер құрамы, мерзім және үшінші тұлғаларға ықтимал беру түсінікті болуы керек. Келісімді қайтарып алу заң тікелей талап ететін өңдеуді әрдайым тоқтатпайды, бірақ қабылдаушы тарап бұл негіздерді ажыратып, уәжді жауап бере алуы тиіс.

Тапсырудан кейінгі алғашқы хабарлама деректерді тазартуға көмектеседі. Меншік иесіне оның үй-жайы, ауданы, иелену кезеңі, байланыс дерегі және бастапқы сальдосы көрсетіліп, қатені қорғалған арнамен хабарлау сұралады, ал түзету құжатпен расталады. Мұндай тексеру үшін борышкерлер тізімін хабарландыру тақтасына ілу қажет емес. Меншік иелеріне есептілік дербес деректер талаптарын ескере отырып жасалады, бұл тұрғын үй заңында да бөлек бекітілген.

Айырмашылықтар жаңа биллинг іске қосылғанға дейін түзетіледі

Көшіру ескі қателерді жаңа шот нөмірлерімен жасырмауы керек. Әр айырмашылыққа идентификатор, сипаттама, қатысты үй-жай, ақшаға әсері, дұрыс мәннің дереккөзі, жауапты тарап және мерзім беріледі. Мұндай журнал болмаса, даулы жолдар хат алмасуда жоғалады, ал жүйенің іске қосылуы қабылданған қалдықтың жалған көрінісін жасайды.

Айырмашылықтарды салдары бойынша бөлген ыңғайлы. Бұғаттайтын қателер дұрыс түбіртек шығаруға мүмкіндік бермейді: үй-жай жоқ, кезеңдегі меншік иесі белгісіз, аудан дұрыс емес, қалдық шықпайды немесе есепке алу аспабы бойынша шекара жоқ. Елеулі қателер жазбаша шешімнен кейін ғана жүктеуге жіберіледі. Телефон форматы сияқты техникалық ескертулер ақша мен сәйкестендіруге әсер етпесе, импорттан кейін түзетіле алады.

Жалпы қорытындының нөл болуы деректер дұрыс деген сөз емес. Бір пәтердегі 100 000 теңге қарыз бен екіншісіндегі сонша қате артық төлем жалпы сомада бірін-бірі жояды. Сондықтан бақылау тек үй бойынша емес, шоттар мен топтар бойынша құрылады. Әртүрлі кіреберістегі бірдей нөмірлі үй-жайлар, біріктірілген пәтерлер, бөлінген коммерциялық алаңдар және бастапқы нөмірлеуден кейін сату бөлімі қайта атаған нысандар ерекше мұқият тексеріледі.

Даулы қарызды қабылдау актісі әдемі көрінуі үшін өшіруге болмайды. Ол кредитор, болжамды борышкер, кезең, сома, талап және тараптардың құжаттары көрсетілген бөлек мәртебеге көшіріледі. Белгіленген негізсіз мұндай соманы жаңа меншік иесінің түбіртегіне қосуға болмайды. Сонымен бірге есептелім құрылыс салушының меншік кезеңіне қатысты болса, дау оған қойылатын талаптардан жоғалмауы тиіс.

Қабылдаушы тарап сынақ есебінен кейін жүктеу хаттамасына қол қояды. Онда бастапқы файл нұсқасы, импорт параметрлері, ашылған және қабылданбаған шоттар саны, бақылау сомалары, қателер тізімі және түбіртектерді салыстыру нәтижелері тіркеледі. Түзетуден кейін есеп базаның таза көшірмесінде қайталанады. Жүктелген жүздеген жолды қолмен редакциялау кейінгі тексеруге тым әлсіз із қалдырады.

QABAT кондоминиум объектісінің тізілімін аудандармен, үлестермен және меншік иесін тексерумен жүргізеді, ал ақша модулі жарналарды, борышкерлер мен есептілікті қамтиды. Жаңа үйді берген кезде бұл бөліктер бір тексерілген үй-жай идентификаторын алуы керек, әйтпесе заңдық тізілім мен есептелімдер жаңа жүйенің ішінде қайта ажырап кетеді.

Акт тек тізілген деректерді жабады

Жақсы қабылдау-тапсыру актісі есепті беру ниетін емес, іс жүзінде қабылданған жинақты сипаттайды. Тұрғын үй заңының 31-бабы құрылыс салушыдан басқару нысаны тіркелгеннен кейін отыз күнтізбелік күн ішінде белгіленген жобалық және техникалық құжаттаманы МИБ-ке немесе жай серіктестікке беруді талап етеді. Дербес шоттар бұл нормада жеке құжат ретінде тікелей көрсетілмеген, сондықтан олардың құрамын актіде, қосымшаларда және басқаруды беру туралы келісімдерде егжей-тегжейлі бекіту қажет.

Актінің басында тараптар, олардың өкілеттігі, үй, беру негізі және кесу күні көрсетіледі. Қосымшаларда үй-жайлар тізілімі, есептелімдер мен төлемдер тарихы, коммуналдық шарттар мен шоттар, аспап көрсеткіштері, банк құжаттары, өтпелі төлемдер, дербес деректер, қолжетімділік құқықтары және айырмашылықтар журналы ажыратылады. Әр электрондық файл үшін формат, нұсқа, жол саны, кезең, бақылау қорытындылары және хеш жазылады. Қағаз құжат бойынша түпнұсқа немесе көшірме екені, парақ саны және қолтаңбалардың болуы көрсетіледі.

Қаржы бөлімі кесуден кейін кімнің кімге қарыз екенін көрсетуі тиіс. Онда сатылған үй-жайлардың меншік иелері кезеңіндегі берешегі, сатылмаған қор бойынша құрылыс салушының берешегі, артық төлемдер, бөлінбеген төлемдер, даулы сомалар және жолдағы ақша бөлек көрсетіледі. Жалпы қорытынды ыңғайлы болуы үшін әртүрлі меншік иелерінің сомаларын өзара есепке алуға болмайды. Құрылыс салушымен салыстыру актісі дербес құжат ретінде тіркеліп, танылған соманы төлеу мерзімі белгіленеді.

Жасырын айырмашылықтар туралы ескерту керек, бірақ ол тексеруді алмастырмайды. Тараптар қабылдаушы тарап іске қосылғаннан кейін табылған қателер туралы хабарлайтын мерзімді, бастапқы құжаттарды беру тәртібін және түзету тәсілін белгілей алады. Алайда кейбір қызмет көрсетушілер әлі үзінді бермесе немесе жолдағы төлемдерді бақылау аяқталмаса, актіде талаптардың жоқтығы туралы сөзсіз мәлімдеме болмауы керек.

Қолтаңбаны өз учаскесін түсінетін өкілдер қояды: тапсыру жетекшісі, екі тараптың бухгалтерлері, биллинг маманы және техникалық есепке жауапты адам. Заңгер негіз бен тұжырымдарды тексереді, бірақ бухгалтердің орнына арифметиканы растай алмайды. Техникалық маман даулы күні кім меншік иесі болғанын анықтамайды. Қосымшалар бойынша қолтаңбаларды бөлу актіні ұжымдық формалдылыққа айналдырмауға көмектеседі.

Тапсырудан кейінгі алғашқы есептеу қабылдау тексеруін аяқтайды. Оны тұрғындарға жібермей тұрып түбіртектер санын, аудандарды, мөлшерлемелерді, бастапқы қалдықтарды, меншік иелерін және жалпы соманы қол қойылған бақылау мәндерімен салыстырыңыз. Барлық ауытқудың айырмашылықтар журналындағы нөмірі немесе жаңа актісі болуы керек. Қорытынды шықпаса, үйдің дербес басқаруды неге қате қарыздан бастағанын тұрғындарға бірнеше ай түсіндіргеннен гөрі шығарылымды бір күнге кешіктірген дұрыс.

Бірінші ай тапсыру ізін сақтайды

Іске қосылғаннан кейін қабылдаушы тарап есептелімдер, төлемдер және банк үзіндісі алғаш салыстырылғанға дейін өтпелі кезеңді ашық ұстауы керек. Қабылданған файл кесу күніндегі жағдайды көрсетеді, бірақ қате мақсаттарды, ескірген байланыс деректерін, жабық шоттарды және қызмет көрсетушілердегі айырмашылықтарды нақты төлем науқаны ғана ашады. Бұл бақылау акт пайдасыз болды дегенді білдірмейді. Ол қабылданған деректердің жаңа жүйеде қалай жұмыс істейтінін тексереді.

Тұрғындардың бастапқы сальдо туралы барлық өтініші мессенджердегі түбіртек суретімен бірден түзетілмей, есеп айырысу дауы ретінде тіркеледі. Өтініште үй-жай, даулы кезең, сома, төлем немесе құқық туралы құжат және тексеру нәтижесі болуы керек. Қате берілген массивтен келсе, ол бастапқы жолмен байланыстырылып, құрылыс салушыға актіде белгіленген тәртіппен хабарланады. Қате импорт кезінде енгізілсе, қабылдаушы тарап оны өз құжатымен түзетіп, бұрынғы мәнді журналда сақтайды.

Бірінші банктік салыстыру әдеттегі айлық циклден жиі жүргізіледі. Анықталмаған түсімдер, қайтарымдар және ескі деректемелерге түскен төлемдер бір уақытта пайда болмайды. Бухгалтер банк операциясын тек тегі бойынша бөлмей, төлем идентификаторы және дербес шотпен салыстырады. Аттас адамдар, туыстың төлемі және қысқартылған мақсат жалған сәйкестікке оңай әкеледі. Сенімді байланысы жоқ төлем расталғанға дейін бөлінбеген сомалар тізілімінде қалады.

Құрылыс салушы негізгі тапсырудан кейін де сатылмаған қордың сатылымы туралы хабарлауды жалғастыруы керек. Ол үшін тараптар жұмыс арнасын, хабарлама нысанын және мерзімді белгілейді. Апта сайынғы өзгерістер тізілімінде бұрынғы және жаңа меншік иесі, құқықтың заңды ауысу күні, аспап көрсеткіштері және қорытынды есеп көрсетіледі. Менеджердің кілт берілгені туралы ауызша хабары жазбаны өзгертпейді. Әр жаңартуда жүйе бұрынғы төлеушіні және оның жауапкершілік кезеңдерін сақтайды.

Бірінші толық есеп айырысу айы аяқталған соң тараптар бақылау есебін жасайды. Онда белсенді дербес шоттар саны, есептелім ауданының жиынтығы, төлем түрлері бойынша сомалар, төлемдер, өсімпұл, түзетулер, құрылыс салушының қарызы, басқа меншік иелерінің қарызы, артық төлемдер және бөлінбеген ақша актінің бастапқы мәндерімен салыстырылады. Айырмашылықтың түсінікті операциясы болса, ауытқуға жол беріледі: сату, жаңа төлем, бекітілген түзету немесе нысан құрамының өзгеруі. Түсіндірілмеген айырма бүкіл үй бюджетімен салыстырғанда шағын болса да, қате болып қалады.

Қосымша салыстыру актісі жолдағы төлемдер бөлініп, бұғаттайтын айырмашылықтар түзетілгеннен кейін ғана өтпелі кезеңді жабады. Даулы талаптарды ашық қалдыруға болады, бірақ олардың тізімі, құжаттары және жауапты тараптары толық болуы керек. Осыдан кейін ескі база редакциялау құқығынсыз архив режиміне көшіріліп, бұрынғы қызметкерлердің қолжетімділігі кері қайтарылады. Үй іс жүзінде сирек кездесетін мінсіз тарихты емес, әр ерекшелігі аталған және оны жабуға тиіс тұлғаға бекітілген дәлелді тарихты алады.