ММИБ-ті тарату басқаруды ауыстырудан басталады

Үй ММИБ-ті бір хаттамамен жауып, келесі күні кілтті жаңа басқарушы компанияға бере алмайды. ММИБ коммерциялық емес заңды тұлға ретінде тіркелген, сондықтан меншік иелерінің шешімі тарату рәсімін ғана бастайды. Тіркеуші орган қызметтің тоқтатылғанын Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізіліміне енгізгенге дейін ММИБ жұмысын жалғастырады, ал оның істеріне тарату комиссиясы жауап береді.

Алдымен меншік иелері нақты нені ауыстыратынын түсінуі керек. Егер үй ММИБ арқылы басқару нысанын сақтап, басқа басқарушы компанияны таңдаса, ММИБ-ті таратудың қажеті жоқ. Егер үй ММИБ-тен тікелей бірлесіп басқаруға көшсе, заңды тұлғаны жауып, барлық міндеттеме бойынша есеп айырысып, мүлік пен құжаттарды үйді әрі қарай басқаратын тұлғаға беру керек. Осы екі рәсімді шатастыру үйді нақты төлем жасаушысыз, жұмыс берушісіз және құжаттарды сақтаушысыз қалдырады.

Төменде Қазақстанның қолданыстағы нормалары бойынша ерікті тарату тәртібін талдаймын. Құжаттарды тапсырар алдында комиссия тіркеуші органмен және мемлекеттік кірістер органымен өзекті нысандар мен салықтық рәсімді салыстырып тексеруге тиіс: әкімшілік құжаттар топтамасы ММИБ мәртебесі мен есеп айырысу жағдайына байланысты, ал Азаматтық кодекстегі реттілік міндетті болып қалады.

Мердігерді ауыстыру ММИБ-ті жабуды талап етпейді

Тарату меншік иелері басқару субъектісімен жасалған шартты емес, ММИБ-тің өзін тоқтатқанда ғана қажет. Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңының 47-бабы кондоминиум объектісін басқарудың екі нысанын қалдырады: тікелей бірлесіп басқару және мүліктің меншік иелері бірлестігі. Басқарушы компания мен пәтер иелері кооперативі үйді басқару нысанына емес, үй жұмысқа тартатын басқару субъектілеріне жатады.

Бұл айырмашылық бүкіл жоспарды өзгертеді. ММИБ бір басқарушы компаниямен жасалған шартты бұзып, екіншісін таңдай алады, пайдалану материалдарын оған береді және бұрынғы БСН, шоттар мен басқару органдарымен жұмысын жалғастырады. Мұндай жағдайда ерікті тарату шығын мен тәуекел туғызады, бірақ мәселені шешпейді. Басқару шарты, ММИБ жарғысы және бұрынғы жиналыстың хаттамасы мердігердің өкілеттігін қалай тоқтатып, жаңасын қалай тағайындау керегін көрсетеді.

Меншік иелері тікелей бірлесіп басқаруды таңдаса, ММИБ-тен кейін үйдің істерін кім жүргізетінін қатар анықтауы қажет. Пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар саны отыз алтыдан асатын үйде заң жиналыс хаттамасының негізінде басқару субъектісін тартуды талап етеді. Шағын үйде заң банктік шоттарсыз және басқару субъектісінсіз тікелей басқаруға рұқсат береді, бірақ меншік иелері төлем, құжат сақтау, авариялық байланыс және жасалған шарттарды орындау тәртібін бәрібір белгілеуге тиіс.

Дауыс беруге дейін үй кеңесі төрт практикалық сұраққа жауап беруі керек:

• шешім жобасында қандай басқару нысаны көрсетілген;
• ММИБ-тен кейін үйді, ақшаны және құжаттарды кім қабылдайды;
• жаңа субъект ағымдағы жұмысты қай күннен бастайды;
• заңды тұлғаны тарату жұмысын кім және кімнің қаражатына аяқтайды.

Хаттамаға тек «басқару нысаны ауыстырылсын» деп жазып, орындаушыны кейінге қалдыруға болмайды. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңның 51-3-бабына сәйкес ерікті тарату кезінде есеп айырысудан қалған мүлік меншік иелері таңдаған басқару субъектісіне немесе тұрғын үй инспекциясы тағайындаған уақытша басқарушы компанияға қабылдау-беру актісімен тапсырылады. Соңғы төлемге дейін алушы белгілі болуы қажет, әйтпесе комиссия қалдық пен үйдің жұмыс архивін кімге беретінін білмейді.

Шешім бүкіл рәсімді қамтуға тиіс

ММИБ-ті ерікті тарату үшін пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының көпшілігі келіскені қажет. 51-3-баптың бұл талабын жиналысқа қатысқандардың көпшілігімен алмастыруға болмайды. Үйде жеке меншік иесі бар жүз объект болса, шешімді жиналысқа келгендердің жартысынан астамы емес, барлық меншік иесінің жартысынан көбі қолдауға тиіс.

Дауыстарды санамас бұрын меншік иелерінің тізілімін тексеріңіз. Сатылған пәтер, қайтыс болған меншік иесі, тиісті өкілеттігі жоқ өкіл немесе бір объектіден берілген екі дауыс дұрыс көрінген хаттаманы талап қоюға негіз ете алады. Дауыс беру күніндегі тізілімде объект, меншік иесі, құқық туралы құжат немесе оны растаудың рұқсат етілген тәсілі және өкіл туралы мәлімет сәйкес келуі керек. Бірнеше тұлғаға тиесілі пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайларды бөлек белгілеңіз: жиналысты ұйымдастыратын комиссия олардың еркі ортақ меншік қағидалары бойынша қалай есептелетінін алдын ала анықтауға тиіс.

Күн тәртібінде таратуды «әртүрлі мәселелер» тармағына жасыруға болмайды. Жиналыс туралы хабарламада басқару нысанын ауыстыруды, ММИБ-ті таратуды, комиссия тағайындауды, беру тәртібін және келесі басқару субъектісін таңдауды тікелей көрсетіңіз. Заң мен жарғыда көзделген хабарлау мерзімін, соның ішінде бес күн бұрын хабарлау талабын сақтаңыз және жеткізілгенін растайтын айғақтарды қалдырыңыз. Адресаттар тізімі жоқ хабарлама скриншоты күні, тәсілі және алушысы көрсетілген тарату тізілімінен әлсіздеу дәлел болады.

Шешімнің жұмыс мәтіні мынадай дербес тармақтардан тұра алады:

1. Көрсетілген күннен бастап үйдің мекенжайындағы кондоминиум объектісін тікелей бірлесіп басқару нысаны таңдалсын.
2. Толық атауы мен БСН көрсетілген ММИБ ерікті түрде таратылсын.
3. Тарату комиссиясы тағайындалып, оның төрағасы, құрамы, өкілеттігі, талап қабылдау мекенжайы және қол қою тәртібі көрсетілсін.
4. Кредиторларға кемінде екі ай берілетін мерзімді ескеріп, тарату мерзімі белгіленсін.
5. Басқару субъектісі таңдалсын немесе шағын үй үшін субъектісіз тікелей жұмыстың заңда рұқсат етілген тәртібі бекітілсін.

Жеке тармақта комиссияға органдарды хабардар етуді, хабарландыру жариялауды, түгендеу жүргізуді, дебиторлық берешекті өндіріп алуды, қызметкерлермен және кредиторлармен есеп айырысуды, шоттарды жабуды, баланстар дайындауды, құжаттарды беруді және қызметті тоқтатуды тіркеу туралы өтініш беруді тапсырыңыз. Тағы бір тармақта мүлік пен құжаттарды алушыны, берілетін топтаманың құрамын және актіге қол қоятын тұлғаларды бекітіңіз.

Хаттамада дауыс беру тәсілі, қатысушылар тізімі, әр мәселе бойынша нәтиже және хабарлауды растайтын құжаттар көрсетілуге тиіс. Бес шешімді бір «жақтаймын» жауабына біріктірмеңіз: меншік иесі нысанды ауыстыруды қолдап, комиссия құрамына қарсы болуы мүмкін. Бөлек санау даудың тәуекелін азайтып, комиссияға түсінікті өкілеттік береді.

Жиналыстан кейін өкілеттік комиссияға өтеді

Тарату комиссиясы тағайындалған сәттен бастап ММИБ мүлкі мен істерін басқарады. Егер хаттама ММИБ төрағасын комиссия құрамына енгізбесе және оған тиісті құқық бермесе, ол бұрынғы әдетпен шотқа қатар билік ете алмайды. Банк, бухгалтер, мердігерлер мен қызметкерлер жиналыстан кейін бірден шешім мен қол қоюдың жаңа тәртібін алуға тиіс.

Азаматтық кодекстің 50-бабының 1-тармағы шешім туралы әділет органына немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына және тіркелген жердегі мемлекеттік кірістер органына дереу хабарлауды талап етеді. Заң жазбаша хабарлауға немесе электрондық цифрлық қолтаңбамен интернет-ресурс арқылы өтініш беруге рұқсат етеді. Комиссия ММИБ ішіндегі шығыс нөмірімен шектелмей, жіберу және қабылдау растамасын сақтауға тиіс.

Комиссияның алғашқы жұмыс құжатын іс-әрекеттер тізілімі түрінде жасаған дұрыс. Әр міндетке жауапты адамды, мерзімді, растаманы және алдыңғы қадамға тәуелділікті көрсетіңіз. Ең аз реттілік мынадай болады:

Тізілімнің басында хаттама мен дауыс тізімі растайтын шешім және комиссияны тағайындау тұрады. Одан кейін қабылдау түбіртектері бар мемлекеттік органдарға хабарламалар, басылым данасы бар жарияланым және активтер, міндеттемелер мен құжаттар тізімдемелері бар түгендеу жазылады.

Кредиторларға арналған мерзім аяқталған соң комиссия бекітілген аралық баланс пен талаптар тізілімін қосады. Төлем құжаттары мен актілер есеп айырысу мен беруді растайды, ал бекітілген қорытынды баланс пен мемлекеттік қызмет нәтижесі тізілімді аяқтайды.

Комиссия толық түгендеу жүргізеді. Ол ағымдағы және жинақ шоттарындағы ақшаны, меншік иелерінің берешегін, мердігерлерге берілген аванстарды, депозиттерді, жабдықты, құрал-сайманды, шарттарды, сот істерін, салықтарды, әлеуметтік төлемдерді және қызметкерлер алдындағы міндеттемелерді салыстырады. Үйдің ақшасын тек банк көшірмесімен бағалауға болмайды: жөндеу бойынша төленбеген акт немесе есептелген, бірақ әлі төленбеген жалақы міндеттемеге жатады.

Осы кезеңде үйдің ағымдағы жұмысы мен ММИБ-ті тарату арасындағы шекараны бекітіңіз. Лифт, жылыту, тазалық және авариялық қызмет кредиторларға берілген екі айдың аяқталуын күте алмайды. Жаңа басқару субъектісі келісілген күннен бастап жаңа міндеттемелерді орындауы керек, ал комиссия ММИБ-тің ескі шарттары мен қарыздарын жабады. Екі тарап бір кезең үшін бір жеткізушіге төлем жасаса, үйге қос шот келеді; ешқайсысы төлемесе, жеткізуші қызметті тоқтатады.

Кредиторларға кемінде екі ай беріледі

Комиссия таратылу туралы мәліметті, талап беру тәртібі мен мерзімін Қазақстанның бүкіл аумағында таралатын мерзімді баспасөз басылымында жариялауға міндетті. Коммерциялық емес ұйым үшін «Коммерциялық емес ұйымдар туралы» заң орталық әділет органының ресми баспасөз басылымдарын көрсетеді. Үй чатындағы, кіреберістегі немесе сайттағы хабарландыру бұл жарияланымды алмастырмайды.

Талап беру мерзімі жарияланған күннен бастап екі айдан қысқа болмауы керек. Оны жиналыс күнінен немесе әділет органына хабарланған күннен есептеуге болмайды. Сондықтан қызметкері мен қарызы жоқ таза ММИБ те бір аптада жабылмайды. Мемлекеттік тіркеу туралы заң да тарату туралы ақпарат жарияланғаннан кейін екі ай өтпей, таратуды тіркеу туралы өтініш беруге жол бермейді.

Хабарландыру мәтіні ММИБ-ті бірмәнді анықтауы керек: толық атауы, БСН, мекенжайы, тарату туралы шешім, талаптарды қабылдау мерзімі мен мекенжайы, комиссиямен байланысу тәсілі. БСН немесе мекенжайдағы қате жарияланымды жарамсыз етуі мүмкін. Жарияланымның түпнұсқасын немесе тиісті растамасын сақтаңыз, себебі ол тіркеу құжаттарының құрамына кіреді.

Бір жарияланым жеткіліксіз. Азаматтық кодекстің 50-бабы кредиторларды анықтауды, дебиторлық берешекті өндіріп алуды және белгілі кредиторларға жазбаша хабарлауды талап етеді. Комиссия жабылмаған кезеңдерге қатысты шарттар мен актілерді қарап, коммуналдық және пайдалану қызметтерін жеткізушілермен салыстыру жүргізеді, сот кабинеттерін, атқарушылық іс жүргізуді және талаптар бойынша хат алмасуды тексереді. Шотын жібермеген жеткізуші қызметті көрсетіп қойған болса, кредитор мәртебесінен айырылмайды.

Әр талапты алынған күні, сомасы, негізі, комиссия шешімі және жауап күнімен бірге тіркеңіз. Комиссия соманың бір бөлігін мойындаса, жауапта есеп түсіндірілгені жөн. Комиссия талаптан бас тартса немесе оны қараудан жалтарса, кредитор тарату балансы бекітілгенге дейін сотқа жүгіне алады. Сондықтан комиссияның үнсіздігі уақыт үнемдемейді, дауды ұзартады.

Мерзім біткеннен кейін комиссия аралық тарату балансын жасайды. Онда ММИБ мүлкі, берілген барлық талап және оларды қарау нәтижесі көрсетіледі. Тарату туралы шешім қабылдаған орган балансты бекітеді. Рәсімді жиналыс бастаған болса, ММИБ үшін балансты меншік иелерінің жиналысына шығарып, бұл әрекетті күнтізбеге алдын ала енгізген қауіпсіз.

Қарызды ыңғайға қарай бөлуге болмайды

Есеп айырысу аралық тарату балансы бекітілгеннен кейін басталып, Азаматтық кодекстің 51-бабындағы кезекпен жүргізіледі. Комиссия алдымен таныс мердігерге төлеп, кейін жалақыға, әлеуметтік төлемдерге және бюджетке ақша жете ме деп тексере алмайды. Кезектілік заң қарапайым шарттық қарыздан жоғары қоятын талаптарды қорғайды.

Кәдімгі ММИБ үшін іс жүзіндегі есеп көбіне қызметкерлерден басталады. Екінші кезекке еңбек шарттары бойынша еңбекақы мен өтемақы, оларға байланысты әлеуметтік аударымдар, зейнетақы жарналары және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналары, сондай-ақ заңда көзделген авторлық шарттар бойынша төлемдер кіреді. Салық берешегі және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер өзіне белгіленген кезекке жатады. ММИБ-тің арнайы қамтамасыз етілген міндеттемелері болмаса, жеткізушілермен қалған есеп айырысу жоғары кезектегі талаптардан кейін жүргізіледі.

Кезекті шот күнімен шатастырмаңыз. Клинингілік компания алдындағы ескі қарыз ертерек пайда болғаны үшін қызметкердің талабынан жоғары болмайды. Бір кезектің ішінде мүлік жетпесе, заңда басқа тәртіп белгіленбеген жағдайда талаптар мөлшерлес өтеледі. Комиссия әр кредитор бастапқы соманы, танылған соманы, кезекті және төлемді көре алатын түсінікті есеп қалдыруы керек.

Ақша жетпесе, комиссия айырманы жай ғана есептен шығарып, ерікті жабуды жалғастыра алмайды. Азаматтық кодекстің 49-бабының 4-тармағы заңды тұлғаның мүлкі кредиторлардың талаптарын қанағаттандыруға жетпегенде, оны оңалту және банкроттық туралы заңнама бойынша таратуды талап етеді. Белгі шоттағы нөлдік қалдық емес, дебиторлық берешек пен сатуға болатын мүлікті ескерген толық түгендеудің теріс нәтижесі болады.

Нысаналы немесе жинақ ақшасының қалдығын да «үнем» деп жариялап, белсенді тұрғындарға қолма-қол таратуға болмайды. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заң ММИБ-ті ерікті таратуға арнайы қағида белгілейді: берешек өтелгеннен кейін қалған мүлік меншік иелері таңдаған басқару субъектісіне немесе уақытша басқарушы компанияға қабылдау-беру актісімен тапсырылады, егер меншік иелерінің келісімінде өзгеше көзделмесе. Комиссия әр қалдықты оның мақсатымен байланыстырып, ашық түрде беруге тиіс.

Барлық есеп айырысу аяқталған соң комиссия соңғы тарату балансын жасайды және оны шешім қабылдаған органның бекітуіне ұсынады. Қорытынды баланс аралық балансты механикалық түрде қайталамауы керек. Ол нақты төлемдерді, өндірілген дебиторлық берешекті, сатылған немесе берілген мүлікті және соңғы қалдықты көрсетеді.

Қызметкерлермен жұмыс беруші жабылғанға дейін есеп айырысады

ММИБ-тің таратылуы жұмыс берушіге еңбек шарттарын бұзуға негіз береді, бірақ хабарлау, құжаттар мен төлемдерді жоймайды. Еңбек кодексінің 52-бабы 1-тармағының 1) тармақшасы жұмыс берушінің таратылуын шартты бұзу негізі деп тікелей атайды. 53-бап еңбек немесе ұжымдық шартта ұзағырақ мерзім белгіленбесе, қызметкерге кемінде бір ай бұрын хабарлауды талап етеді.

Комиссия әр қызметкерге қол қойғызып хабарлама береді немесе оны алынғанын растайтын тәсілмен жібереді. Содан кейін жұмыс берушінің шартты тоқтату туралы актісін ресімдеп, еңбек қызметі туралы құжатты береді және соңғы есеп айырысуды жүргізеді. Оған есептелген жалақы, пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы және Еңбек кодексінде, еңбек немесе ұжымдық шартта белгіленген мөлшердегі жұмысынан айырылуына байланысты өтемақы төлемі кіреді.

Штат кестесін ғана тексермеңіз. ММИБ-те қоса атқаратын бухгалтер, толық емес жұмыс күніндегі аула сыпырушы, уақытша қызметкер, еңбек шарты бар төраға және азаматтық-құқықтық шартпен істейтін орындаушылар болуы мүмкін. Соңғылары автоматты түрде қызметкер болмайды, бірақ оларға берешек кредитордың шарттық талабы болып қалады. Шартты қате саралау тарату кезінде төлемдер мен әлеуметтік аударымдардың қосымша есептелуіне әкелуі мүмкін.

Соңғы жұмыс күніне дейін материалдық жауапты тұлғалар ақшаны, кілттерді, электрондық қолтаңба тасымалдағыштарын, мөрді, шарттарды, жабдықты және есеп базаларын тізімдеме бойынша тапсырады. Интернет-банкинг пен мемлекеттік кабинеттерге қолжетімділікті барлығына бір уақытта өшіруге болмайды: комиссия есептілік тапсырылып, шоттар жабылғанша жұмысқа қажетті қолжетімділікті сақтайды, бірақ бұрынғы қызметкерлердің өкілеттігін тоқтатады.

Жеке құрам бойынша құжаттардың бөлек тәртібі бар. Құжаттама жасау және құжаттаманы басқару қағидалары тарату кезінде жеке құрам құжаттарын ресімдеп, істер тізімдемесі мен істер номенклатурасы бойынша тиісті мемлекеттік архивке беруді талап етеді. Папканы жаңа басқарушыға беру архив рәсімін алмастырмайды, әсіресе таратылатын ММИБ-тің құқық мирасқоры болмаса. Басқа ұйым үйді қабылдаса да, ММИБ құқық мирасқорлығынсыз тоқтатылады.

Қызметкерлерге төлемдер мен міндетті әлеуметтік сомалар бухгалтерлік есепте, банк құжаттарында және тарату есептілігінде сәйкес келуі керек. Бірнеше теңгелік айырма ақпараттық жүйеде берешек қалдырып, қызметтің тоқтатылуын тіркеуге бөгет болуы мүмкін. Шоттарды жаппас бұрын бухгалтер төлемнің әр түрін салыстырады, ал комиссия ақшаның түскенін растайтын құжаттарды сақтайды.

Шоттар соңғы ақша қозғалысынан кейін жабылады

Банк шоты жиналыстан кейін бірден емес, есеп айырысудың соңына таман жабылады. Комиссияға меншік иелерінің берешегін алу, аванстарды қайтару, жалақы, салық пен мердігерлерге төлеу, содан кейін қалдықты беру қажет. Шотты ерте жабу ақшаны бөтен шот арқылы өткізуге мәжбүрлейді, бұл есепті бұзып, ММИБ қаражатына билік етудің заңдылығына күмән туғызады.

Алдымен ағымдағы, жинақ және басқа шоттар бойынша операцияларды бөліңіз. Әр шотқа шешім қабылданған күнгі және жабылған күнгі көшірме жасаңыз, қалдықтың мақсатын ашыңыз, тұрақты төлем тапсырмаларын тоқтатыңыз және банк комиссияларын тексеріңіз. Күрделі жөндеуге жиналған ақшаны таратуға арналған ағымдағы шығынмен білдірмей араластыруға болмайды. Кез келген пайдалану меншік иелерінің шешіміне, сметаға және төлем мақсатына сүйенуі тиіс.

Шот жабылғанға дейін бухгалтер тарату салық есептілігін аяқтап, мемлекеттік кірістер органының хабарламаларын орындайды. Жаңа Салық кодексі мен заңға тәуелді қағидалар салықтық бақылаудың нақты бағытын белгілейді, сондықтан комиссия ЖШС немесе ЖК жабу жөніндегі нұсқаулықты көшірмей, коммерциялық емес ММИБ-ке қолданылатын тәртіпті тексереді. Жүйелерде салық немесе кеден берешегі қалса не мемлекеттік кірістер органы міндеттемелердің орындалуын растамаса, тіркеуші орган өтініштен бас тартады.

Қарыздың жоқтығын екі рет тексерген жөн: соңғы төлемдерге дейін және олар есепке алынғаннан кейін. Артық төлем де шешім талап етеді. Комиссия оны белгіленген тәртіппен қайтарады немесе соңғы есеп айырысуда ескереді, бірақ банк жабылғаннан кейін дербес шотта қалдырмайды.

Соңғы төлем мен заңды қалдықты бергеннен кейін банк шоттарды жауып, растама береді. Шоттардың жабылғаны туралы банк анықтамасы рәсімнің салық бөлігіне қолданылады, ал көшірмелер тарату ісіне кіреді. Электрондық цифрлық қолтаңба мен қолжетімділіктер өтініштер аяқталғанша сақталып, содан кейін тиісті жүйелердің қағидалары бойынша қайтарып алынады немесе жабылады.

ММИБ мөр пайдаланса, оны бұрынғы төрағаға естелік ретінде қалдыруға болмайды. Комиссия мөрді пайдаланудың тоқтатылуын ресімдеп, растайтын құжаттарды қолданылатын тәртіпке сай тарату ісінде сақтайды. Бланкілерге, сенімхаттарға және белсенді электрондық өкілеттіктерге де осы талап жүреді: ММИБ тоқтағаннан кейін ешкім оның атынан құжатқа қол қоя алмауы керек.

Үйді беру екі бөлек архивті талап етеді

Үй құжаттары мен таратылатын заңды тұлғаның құжаттары өзара байланысты, бірақ бір бума емес. Жаңа басқару субъектісі үйді пайдалануға және тұрғындарға ақшаның жағдайын түсіндіруге қажет материалдарды алуға тиіс. Мемлекеттік архив жеке құрам құжаттарын және архивте сақталуға тиіс басқа істерді қабылдайды. Тарату комиссиясы әр санаттың қайда берілгенін растайтын құжатты сақтайды.

Жаңа субъектіге арналған қабылдау-беру актісін «құжаттар толық берілді» деген сөйлеммен емес, тізімдемемен жасау керек. Оған үйдің техникалық және жобалық құжаттамасы, пайдалануға беру және тексеру актілері, жабдық паспорттары, аяқталмаған міндеттемелер бойынша шарттар мен актілер, есептеу аспаптары туралы мәліметтер, авариялық өтінімдер журналдары, жиналыс хаттамалары, заң рұқсат еткен көлемдегі меншік иелері тізілімі, қаржылық есептер, берешек түсіндірмесі және нысаналы қаражат құжаттары кіреді. Электрондық материалдар үшін форматты, тасымалдағышты, кезеңді және бақылау сомасын немесе топтаманың толықтығын тексеретін басқа тәсілді көрсетіңіз.

Мыналарды жеке қосымшалармен беріңіз:

• әр шот пен мақсат бойынша ақша қалдығын;
• негіздері және өндіріп алу сатысы көрсетілген дебиторлық берешекті;
• жабдықты, кілттерді және құрал-сайманды;
• ашық өтінімдерді, аварияларды және кепілдік міндеттемелерін;
• жаңа операторға заңды түрде өтетін қолжетімділіктерді.

Барлық құқық пен міндеттеме алушыға автоматты түрде өтпейді. Тарату заңды тұлғаны құқық мирасқорлығынсыз тоқтатады. Жаңа субъект жеткізушімен шартты жалғастыруға тиіс болса, тараптар жаңа шарт жасайды немесе ММИБ тоқтағанға дейін заң рұқсат еткен тарапты ауыстыруды ресімдейді. Папканы жай беру басқарушы компанияны ММИБ борышкері етпейді және оған тұрғындардың ескі берешегін өндіріп алу құқығын бермейді.

Әр даулы актив бойынша комиссия заңды әрекетті таңдайды: тарату аяқталғанға дейін қарызды өндіріп алу, негіз бен келісімдер болса талапты беру, шартты бұзу, мүлікті қайтару немесе оны тұрғын үй заңының арнайы қағидасымен тапсыру. Бұл мәселе қорытынды балансқа дейін шешілуі керек. Әйтпесе баланс комиссияда іс жүзінде жоқ активті көрсетеді немесе талап ету құқығын жоқ болып кеткен тұлғада қалдырады.

QABAT әрекеттер журналы бар хаттаманы, құжаттарды, меншік иелері тізілімін, үйдің ақшасы мен есептілігін бір жүйеде жүргізуге мүмкіндік береді, сондықтан басқару нысаны ауысқанда тексеруге болатын беру тізімдемесін жинау оңайырақ. Платформа комиссия шешімі мен мемлекеттік тіркеуді алмастырмайды, бірақ төраға, бухгалтер және жаңа басқарушы арасындағы нұсқалардың жоғалуын азайтады.

Құжаттар толық болмаса, екі тарап актіге ескертпемен қол қояды. Алушы жетіспейтін позициялар мен толықтыру мерзімін тізіп жазады, ал комиссия олқылықты «шағым жоқ» деген сөзбен жасырмайды. Қызметтің тоқтатылуы тіркелгеннен кейін ММИБ атынан жетіспейтін түпнұсқаны қалпына келтіру әлдеқайда қиын болады.

Қызметтің тоқтатылуын тіркеу таратуды аяқтайды

ММИБ соңғы жиналыстан, жарияланымнан немесе шот жабылғаннан кейін емес, мемлекеттік тіркеуден кейін жұмысын тоқтатады. «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» заңның 16-бабы тіркеу құжаттарының құрамын және бас тарту негіздерін белгілейді. Комиссия өтінішті жарияланған күннен бастап екі ай өткеннен кейін ғана береді.

Негізгі топтамаға белгіленген нысандағы өтініш, уәкілетті органның тарату туралы шешімі, жарияланым туралы құжат және нақты коммерциялық емес ұйым үшін мемлекеттік қызметтің қолданыстағы нысаны талап ететін басқа құжаттар кіреді. Қолданыстағы қағидалар босатуды көздемесе, ММИБ тіркеу алымын төлейді. Тіркеуші орган берешектің жоқтығы туралы мәліметті мемлекеттік кірістер органдарымен өзара іс-қимыл арқылы алады, бірақ комиссия өтінішке дейін міндеттемелердің жай-күйін өзі тексеруі керек.

Жіберер алдында бақылау ісін уақыт ретімен жинаңыз:

1. жиналыс туралы хабарлама, жеткізу растамалары, меншік иелері тізілімі және өкілдердің өкілеттігі;
2. дауыс берудің бөлек нәтижелері мен комиссия туралы шешімі бар хаттама;
3. мемлекеттік органдарға хабарламалар және жарияланым;
4. түгендеу, талаптар, жауаптар және аралық баланс;
5. есеп айырысу, кадр құжаттары, беру актілері, шоттар туралы анықтамалар және қорытынды баланс.

Бас тарту әдетте аяқ астынан шықпайды. Оның себептері істе көрініп тұрады: шешімді құзыретсіз орган қабылдаған, меншік иелерінің жалпы санының көпшілігі расталмаған, жарияланым талапқа сай емес, екі айлық мерзім өтпеген, қарыз қалған, филиал жабылмаған немесе баланстар реттілігі бұзылған. Комиссия құжаттарды берер алдында ішкі тексеру жүргізіп, әр әрекетті заң мен жарғы нормасымен салыстыруға тиіс.

Бүкіл рәсімнің мерзімін бір санмен шынайы көрсету мүмкін емес. Кредиторлардың талаптарына арналған міндетті кезең жарияланған күннен бастап кемінде екі айға созылады. Оған жиналысты дайындау, қызметкерлерге кемінде бір ай бұрын хабарлау, салыстыру, салық рәсімі, сот даулары болса оларды шешу, есеп айырысу, архив және тіркеу қызметі қосылады. Дауы жоқ, есебі таза ММИБ үшін сегіз аптадан кейінгі бір күнді емес, бірнеше айды жоспарлаңыз.

Оң нәтиже алынған соң комиссия қызметтің тоқтатылғаны туралы растама алады, құжаттар мен мүлікті алушыға хабарлайды, қалған техникалық қолжетімділіктерді жабады және тарату ісін аяқтайды. Меншік иелеріне қорытынды есеп беріледі: қанша қаражат өндірілді, кімге және қанша төленді, қандай қалдық берілді, құжаттар қайда сақталады және үй жаңа нысанда қай күннен жұмыс істейді.

Ең қымбат қате үй тек ескі ММИБ-ті жабуға дауыс берген бастапқы сәтте жасалады. Дұрыс шешім жиналыстан кейінгі келесі күнге жұмыс істейтін басқару тәртібін және алдағы айларға заңды тарату бағытын қатар құрады. Сонда тарату үйдің тіршілігін үзбейді, ал комиссия әр қадамын құжатпен дәлелдей алады.