Неліктен МИБ-ті тіркеуден бас тартады?

Бас тартудың себебі көбіне ХҚКО-да емес, құжаттарды тапсырудан бірнеше апта бұрын пайда болады: меншік иелерінің тізімі әр күнгі деректерден жиналады, күн тәртібінде бір мәселе жазылып, хаттамада басқа шешім көрсетіледі, ал кворум үйреншікті болғанымен, енді қолданылмайтын формуламен есептеледі. Тіркеуші үйіңіздің тарихын да, көршілердің ауызша келісімдерін де көрмейді. Ол құжаттар топтамасын қарап, сол құжаттар заңды тұлғаның заңды түрде құрылғанын растай ма, соны тексереді.

Бас тартудың тұжырымын емес, оған себеп болған кемшілікті түзету қажет. Өтініштегі қате әріпті жөндеп, құжаттарды қайта тапсыруға болады. Ал меншік иелері қабылдамаған шешімді қол қойылған хаттамаға кейіннен қосуға болмайды. Егер қате қатысушылар құрамына, күн тәртібіне, кворумға немесе дауыс беру нәтижесіне әсер етсе, ең қауіпсіз жол көбіне біреу: тізілімді жаңарту, меншік иелеріне қайта хабарлау және жаңа жиналыс өткізу.

Жиі ескерілмейтін тағы бір айырмашылық бар. Тіркеу мерзімінің үзілуі мен түпкілікті бас тарту бір нәрсе емес. Құжаттар толық болмаса, кемшілік табылса немесе маманның қорытындысы қажет болса, тіркеу әрекетінің мерзімі мән-жайлар түзетілгенге дейін, әдетте бір айдан аспайтын уақытқа үзілуі мүмкін. Уәжді бас тарту органның рәсімді теріс шешіммен аяқтағанын білдіреді. Алдымен алған құжатыңыздың атауы мен қарар бөлігін оқыңыз, содан кейін ғана түзету, қайта тапсыру немесе шағым беру жолының бірін таңдаңыз.

Алдымен уәждемені құжаттар бойынша талдаңыз

Уәждемені тексеруге болатын кемшіліктер тізіміне айналдыру керек, әйтпесе топ бүкіл құжаттар топтамасын ретсіз қайта жазып, жаңа қайшылықтар туғызады. Қазақстан Республикасының «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» Заңы заңды тұлғаны құру тәртібі бұзылғанда немесе құрылтай құжаттары заңға сай келмегенде тіркеуден бас тартуға мүмкіндік береді. МИБ-ке қатысты бұл жалпы негіздер «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңдағы арнайы тәртіп арқылы ашылады: жиналысты кім бастады, меншік иелеріне қалай хабарланды, кім қатысты, кворум болды ма, қандай шешімдер қабылданды және хаттама қалай рәсімделді.

Кез келген түзетуге дейін толтыратын жұмыс тізімін жасаңыз. Әр жолға уәждеме мәтінін, тексерілетін құжатты, түзетуді растайтын дәлелді және меншік иелерінің жаңа еркі қажет пе деген сұрақтың жауабын жазыңыз:

• кворум расталмаса, тізілімді, қатысушылар тізімін және хаттаманы тексеріңіз; бір күнге жасалған бірыңғай база мен қайта есептеу кворум шын мәнінде болғанда ғана көмектеседі;
• хаттама талаптарға сай келмесе, хабарламаны, хаттаманың өзін және қосымшаларды салыстырыңыз; шешім болмаған немесе күн тәртібі өзгерген жағдайда жаңа жиналыс қажет;
• жарғы заңға қайшы болса, оны үлгілік жарғының қолданыстағы редакциясымен және бекіту туралы шешіммен салыстырыңыз;
• басшы туралы мәліметтер сәйкес келмесе, хаттамадағы, өтініштегі және куәландыратын деректердегі аты-жөні мен ЖСН-ның толық сәйкестігін қамтамасыз етіңіз;
• құжаттар толық болмаса немесе алым расталмаса, жетіспейтін құжатты, түбіртекті және дұрыс деректемелерді табыңыз, бұл үшін әдетте жаңа жиналыс қажет емес.

«Құру тәртібі бұзылды» деген жалпы тұжырыммен бос сөз ретінде дауласпаңыз. Шешімнен нақты құжатты, норманы және қайшылықты табыңыз немесе органнан көрсетуді сұраңыз. Әкімшілік акт органның нені анықтағанын түсінуге мүмкіндік беруі тиіс. Мәтіннен қай жазбаның дұрыс емес екенін және оның тіркеуге неге кедергі келтіретінін анықтау мүмкін болмаса, бұл әкімшілік шағымға негіз болады. Бірақ шағым жетіспейтін қолтаңбаның орнын толтырмайды және кворумды кейіннен жасай алмайды.

«Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 44-бабы МИБ-ті тіркеу үшін өтінішті, жиналыс хаттамасын, жарғыны және тіркеу алымының төленгенін растайтын құжатты атайды. Мемлекеттік қызметтің ресми парағында да МИБ үшін хаттама, жарғы және алымның растамасы көрсетілген, ал қызметтің өзі белгіленген нысандағы өтінішті қамтиды. Құжаттың көптігі тіркеушіні сендіреді деп кездейсоқ анықтамаларды қоса бермеңіз. Қосымша қағаз нақты қайшылықты түсіндірсе немесе негізгі құжаттың міндетті қосымшасына кірсе ғана көмектеседі.

Рәсімнің бөлек хронологиясын жасаңыз: тізілім құрылған күн, хабарлау күні мен тәсілі, жиналыс күні, жазбаша сауалнама кезеңі, дауысты санау күні және хаттамаға қол қойылған күн. Мұндай уақыт қатары қисынсыз ретті бірден көрсетеді. Мысалы, хаттамада дауыс берудің көрсетілген мерзімі аяқталғаннан кейін қол қойылған сауалнама парағына сілтеме жасалмауы керек, ал хабарлау мен жиналыс арасында бес күнтізбелік күн өтпесе, хабарлама бес күндік мерзімді растамайды. Хронология міндетті топтамаға кірмейді, бірақ оның көмегімен құжаттарды жорамалсыз тексеруге болады.

Хаттама рәсімді дәлелдеуі керек

Дұрыс хаттама жиналысты шақырудан бастап әрбір қабылданған шешімге дейінгі үздіксіз тізбекті көрсетеді. Құжаттан меншік иелерінің санын, қатысушылар санын, дауысқа қойылған мәселелерді, әр мәселе бойынша нәтижені және қол қойған адамдардың өкілеттігін анықтау мүмкін болмаса, «жиналыс өтті, көпшілік дауыспен МИБ құру шешілді» деген сөйлем ештеңені дәлелдемейді.

«Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның қолданыстағы 42-бабы міндетті мәліметтерді тізеді. Хаттамада үйдің орналасқан жері, дауысқа қойылған мәселелер, жиналыстың күні, форматы мен уақыты немесе дауыс беру мерзімі, меншік иелерінің жалпы саны, қатысушылардың саны мен деректері, жиналыс төрағасы мен хатшысы, бастамашылар, мәселелер бойынша дауыс беру қорытындысы, қабылданған шешімдер және қосымшалар көрсетіледі. Дауыс бергендердің аты-жөні мен пәтерлерінің немесе тұрғын емес үй-жайларының нөмірлері жазылған тізім хаттаманың ажырамас бөлігі болады, ол нөмірленіп, тігіледі.

Мен хаттаманы үш рет тексеремін. Бірінші тексеру тек рәсімге арналған: бастамашының жиналыс шақыруға құқығы болды ма, хабарлама кемінде бес күнтізбелік күн бұрын жіберілді ме, формат, күн, орын және күн тәртібі өзара сәйкес пе. Екінші тексеру есепке арналған: жалпы сан, қатысушылар, «жақтап», «қарсы» және «қалыс қалды» дауыстары қалдықсыз қосылуы керек. Үшінші тексеру шешімдерге арналған: әрбір қабылданған шешімнің тұжырымы меншік иелері дауыс берген мәтінмен сәйкес болуы тиіс.

Құжаттар топтамасын көбіне мына кемшіліктер жарамсыз етеді:

• хабарламада МИБ құру мәселесі жоқ, бірақ мұндай шешім хаттамада пайда болады;
• МИБ құру, жарғыны бекіту және төрағаны сайлау бір тармаққа біріктірілген, сондықтан әр мәселенің нәтижесін көру мүмкін емес;
• титулдық беттегі қатысушылар саны дауыс бергендер тізімімен сәйкес келмейді;
• заң жиналыс төрағасы мен хатшысының, сондай-ақ бастамашының қолын талап етсе де, хаттамаға тек болашақ төраға қол қойған;
• қосымшалар аталғанымен, олар тіркелмеген, нөмірленбеген немесе дауысты нақты үй-жаймен байланыстыруға мүмкіндік бермейді.

Егер жиналысқа меншік иелерінің кемінде он пайызы бастамашы болса, заң бастамашылар арасындағы кемінде үш меншік иесінің қолын талап етеді. Бұл жай ғана артық жол емес. Шақырудың негізі бастамашыл топ деп көрсетілсе, бір белсенді көрші бүкіл топтың орнына құжатқа қол қоя алмайды.

Мазмұндық қатені қол қойылған парақтың үстінен түзеткішпен жөндемеңіз. Техникалық қатені ашық түрде түзетуге болады, бірақ ол жиналыстың еркін және оны анықтау тәртібін өзгертпеуі тиіс. Егер жоқ мәселені қоссаңыз, жеңген кандидатты, қатысушылар санын немесе дауыс беру қорытындысын өзгертсеңіз, мұндай құжат сол түрде болмаған оқиғаны жаңадан сипаттайды. Жиналысты қайта өткізіңіз.

Меншік иелерінің тізілімін бір бақылау күніне жинаңыз

Тізілім бір сұраққа жауап беруі тиіс: жиналыс өтетін күні әр үй-жай бойынша кімнің дауыс беруге құқығы болды. Бұрынғы ПИК базасынан, тұрғындар чатынан және түбіртектерден жиналған тізім басқа сұрақтарға жауап береді. Онда қайтыс болған меншік иелері, сатушылар, жалға алушылар, туыстар, бір адамның аты бірнеше нұсқада жазылған жолдар және құқығы ауысқанымен, бухгалтерияда әлі жаңартылмаған үй-жайлар қалып қояды.

Жұмыс тізілімін хабарлама жіберілгенге дейін жинап, дауыс беру күніне бақылау жаңартуын жасаңыз. Әр пәтер мен тұрғын емес үй-жай үшін нөмірін, нысан түрін, меншік иесін немесе иелерін, құқықты тексеру негізін, тексерілген күнді және жазбаның мәртебесін белгілеңіз. Ортақ меншікті бөлек көрсетіңіз: екі немесе одан көп адамға ортақ меншік құқығымен тиесілі пәтер не үй-жай дауыс беруде бір дауыс береді. Бір адамға бірнеше пәтер немесе тұрғын емес үй-жай тиесілі болса, ол тиісті дауыс санын алады.

Аты-жөндегі айырмашылық әрдайым басқа адамды білдірмейді. Әкесінің атындағы бір әріп, тегінің ауысуы немесе транслитерация тәртібінің өзгешелігі дауысты бірден алып тастауды емес, салыстырып тексеруді талап етеді. Бірақ бастамашыл топ құқық туралы жазбаны, жеке бас деректерін және дауыс беру парағындағы қолды неге бір адамға жатқызғанын көрсете алуы керек. Тіркеу ісінде «оны бәрі таниды» деген белгі дәлел болмайды.

Жалға алушы, меншік иесінің кәмелетке толған баласы, ПИК-тің бұрынғы төрағасы және түбіртектерді төлейтін адам үйдің ісіне қатысқаны үшін ғана дауыс алмайды. Меншік иесінің орнына өкіл әрекет етсе, оның өкілеттігін тексеріп, растайтын құжатты жиналыс материалдарымен бірге сақтаңыз. Өкілді тізілімге меншік иесі ретінде жазбаңыз: тізілім нысанға құқықты көрсетеді, ал бөлек белгі дауысты кім және қандай негізбен бергенін түсіндіреді. Мұндай бөлу құқық туралы бастапқы деректерді өзгертпей жиналысты қайта санауға мүмкіндік береді.

Іс жүзіндегі бақылау бес байланысты қамтиды:

• пәтердің немесе үй-жайдың нөмірі мен мақсаты тіркелген нысан туралы мәліметтерге сай барлық парақта бірдей болуы тиіс;
• меншік иесінің аты-жөні тіркелген құқықты растайтын құжаттан барлық жерде бірдей көшірілуі керек;
• құқықтың өзектілігі жиналыс күніне тексеріледі, сондықтан құқық ауысқаннан кейін сатушы дауыс бермейді;
• ортақ меншік кезінде құқық иелерінің құрамы бөлек тексеріліп, үй-жай бойынша бір дауыс есептеледі;
• бір адамның барлық нысандары толық салыстырылып, әр нысанға жеке дауыс есептеледі.

Ең қолайсыз қате дауыстар адал жиналғаннан кейін пайда болады. Дүйсенбі күні бастамашыл топ 120 нысаннан тұратын тізімді басып шығарады, сейсенбіде пәтер сатылады, ал жұмада жаңа меншік иесі жиналысқа келеді. Егер хаттамаға дүйсенбідегі тізілім мен жаңа иенің қолы сол күйі көшірілсе, жалпы сан мен қатысушылар құрамы сәйкес келмейді. Бақылау күнін бекітіңіз, өзгерісті растайтын құжатты қосыңыз және сол өзгеріс әсер еткен барлық көрсеткішті қайта есептеңіз.

МИБ-тің басқару нысаны туралы шешімге арналған пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санына тұрақ орындары мен қоймалардың иелерін қоспаңыз. Заң олардың иелерін және мұндай нысандарды күтіп ұстауға қатысты мәселелерді бөлек қарайды. Аралас тізім жақсы пайыз көрсетуі мүмкін, бірақ ол пайыз қатысушылардың басқа жиынтығына қатысты болады.

Кворум енді шаршы метрмен емес, дауыспен есептеледі

42-баптың қолданыстағы редакциясы бойынша жиналыстың жалпы кворумы пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері бойынша есептеледі: дауыс беруге олардың жалпы санының жартысынан көбі қатысуы тиіс. Әр нысан бір дауыс береді. Ортақ меншіктегі нысан да бір дауыс береді, ал бірнеше нысан иесінің бірнеше дауысы болады. Аудан кондоминиум тізіліміне, үлестерге және бірқатар шаруашылық есепке қажет, бірақ мұндай жиналыстың кворумын заңда белгіленген формула бойынша есептеуді алмастырмайды.

2025 жылғы реформаға дейін үлгілер дайындаған немесе ескі жарияланымнан нұсқаулық алған топ бұл шекараны оңай өткізіп алады. Ресейдегі ауданға пропорционалды дауыс үлгісін қолдану одан да қауіпті: ол таныс көрінуі мүмкін, бірақ Қазақстандағы МИБ құру рәсіміне қатысы жоқ. Тіркеуші интернеттегі үлгінің танымалдығын емес, Қазақстан заңының қолданыстағы редакциясын тексереді.

80 пәтері және 4 тұрғын емес үй-жайы бар үйді қарастырайық. Екі пәтер ерлі-зайыптылардың ортақ меншігінде, бірақ әр пәтер бұрынғыдай бір нысан және бір дауыс болып есептеледі. Бір меншік иесінің пәтері мен дүкені бар, сондықтан оның екі дауысы болады. Бұл жиналыстағы жалпы дауыс саны 84-ке тең. Жиналыс өкілетті болуы үшін жартысынан көбі, яғни кемінде 43 дауыс қатысуы керек. 42 адам келсе немесе тиісті түрде дауыс берсе, олардың үй-жайлары үй ауданының 70 пайызын алып тұрса да, жиналыс өкілетті болмайды.

Басқару нысанын таңдау, басқару субъектісін таңдау және төрағаны сайлау туралы шешімдерге жалпы ереже қолданылады: кворум болғанда дауыс беруге тікелей қатысқан меншік иелерінің көпшілігі келісуі керек. 43 дауыс қатысса, көпшілік дегеніміз кемінде 22 «жақтап» дауысы. Хаттамаға тек пайызды жазбаңыз. Бастапқы сандарды, ережені және нәтижені көрсетіңіз:

Барлық дауыс: 84. Қатысты: 43. Кворум: 43 / 84 = 51,19 %, жиналыс өкілетті. МИБ құруды жақтады: 24; қарсы: 15; қалыс қалды: 4. Шешім қатысушылардың көпшілік даусымен қабылданды.

Бұл есептің ескертпесі бар. 42-баптың 5-тармағындағы 6-16 және 21-тармақшаларда көрсетілген мәселелер, соның ішінде смета, жарналар, күрделі жөндеу және ортақ мүлік туралы бірқатар шешімдер үшін заң қатысушылардың емес, барлық меншік иелерінің көпшілігін талап етеді. МИБ құру шегін сол жиналыста қабылдағыңыз келген қаржылық шешімдерге қолданбаңыз. Әр тармақты оған тиісті шек бойынша бөлек есептеңіз.

Басқару жүйесі аудандар мен үлестерді сақтай алады, өйткені олар үйге тіркеуден кейін қажет болады. Бірақ МИБ құру хаттамасы дауысқа қойылған мәселе үшін заң талап ететін дауыс беру формуласын көрсетуі тиіс. QABAT-та тізілім, дауыс беру және электрондық хаттама өзара байланысқан, бұл сандарды қолмен көшіру тәуекелін азайтады, дегенмен меншік иелері туралы бастапқы мәліметтерді бәрібір растау қажет.

Күн тәртібі мен қорытынды шешімдердің мағынасы бірдей болуы тиіс

Меншік иесі қандай мәселелер бойынша шешім беруі керегін алдын ала түсінуі тиіс. Сондықтан бес күнтізбелік күн бұрын жіберілетін хабарламада жиналыстың форматы, күні, орны және күн тәртібі көрсетіледі. Егер хабарламада тек «басқару нысанын таңдау» жазылса, хаттамаға нақты жарғыны бекіту, нақты төрағаны сайлау, оның еңбекақы мөлшерін белгілеу және шоттар ашу мәселелерін білдірмей қосуға болмайды. Бұл шешімдер бір-бірімен байланысты, бірақ әрқайсысына түсінікті сұрақ пен бөлек нәтиже қажет.

МИБ құруға арналған дұрыс күн тәртібі шешімдерді ұзын сөйлемге жасырмай, әдетте бөлек көрсетеді:

1. Кондоминиум нысанын басқару нысаны ретінде МИБ-ті таңдау.
2. Көрсетілген мекенжайдағы көппәтерлі тұрғын үй үшін МИБ құру.
3. Қосымшадағы редакциямен МИБ жарғысын бекіту немесе үлгілік жарғы негізінде жұмыс істеу туралы шешім қабылдау.
4. МИБ төрағасын белгіленген мерзімге сайлау.
5. Бұл мәселелер жиналысқа енгізілсе, үй кеңесін және тексеру комиссиясын немесе тексерушіні сайлау.

Хаттамадағы тұжырым хабарламадағы мәтіннен грамматикалық жағынан толығырақ болуы мүмкін, бірақ шешімнің мәнін өзгертпеуі керек. «Үйді басқару тәсілдерін талқылау» мен «МИБ құрып, А. А. Ахметовті төраға етіп сайлау» бір мәселе емес. Көмескі күн тәртібін оқып жиналысқа келмеген қатысушы өзіне нақты мәселе туралы хабарланбағанын айтуға құқылы.

Мекенжайды бөлек тексеріңіз. МИБ атауы, үйдің орналасқан жері, жарғыдағы, өтініштегі, хабарламадағы және хаттамадағы мекенжай бір нысанды сипаттауы тиіс. Егер қысқарту салдарынан басқа мекенжай пайда болса, корпус, құрылыс, литер және үй нөмірін еркін қысқартуға болмайды. Бірнеше үйі бар кешенде бір МИБ құру туралы шешім бухгалтерияға ыңғайлы болғаны үшін емес, құқықтық негіз бойынша қабылданады. Қолданыстағы үлгілік жарғы бір іргетаста орналасқан, ортақ үй инженерлік жүйелері немесе бөлінбейтін бірыңғай жер учаскесі бар үйлердің ерекше жағдайын ескереді және әр үйдің меншік иелерінің көпшілігінің келісімін талап етеді. Бұл шарттарды тексермей ғимараттарды тұрғын үй кешенінің бір атауымен біріктірмеңіз.

Егер бас тартуда күн тәртібі мен хаттаманың айырмашылығы көрсетілсе, үш мәтінді қатар қойыңыз: хабарлама, бюллетень немесе жазбаша сауалнама парағы және қорытынды шешім. Мәселе барлық жерде бір болып, тек маңызы жоқ редакциялық айырма болса, түсіндірме дайындап, техникалық рәсімдеуді рұқсат етілген тәсілмен түзетіңіз. Меншік иелеріне басқа сұрақ қойылса, түсіндірме рәсімді құтқармайды. Жаңа хабарлама мен жаңа дауыс беру уақыт алады, бірақ алынған хаттама меншік иелерінің шынайы еркін дәлелдейді.

Жарғыны тармақтап жамағаннан гөрі қайта салыстыру оңай

МИБ жарғысы «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңмен, «Коммерциялық емес ұйымдар туралы» Заңмен және № 205 бұйрықпен бекітілген үлгілік жарғының қолданыстағы редакциясымен бір мезгілде тексеріледі. 2025 жылғы өзгерістерден кейін дәл сол атаудағы ескі файлда ескірген органдар, өкілеттіктер, дауыс беру тәртібі немесе тарату ережелері болуы мүмкін. Файл атауындағы күн ештеңені дәлелдемейді. Нормативтік акт редакцияларының тарихын және мәтіннің күшіне енген күнін қараңыз.

Үлгілік жарғының қолайлылығы оның құрылымы арнайы заңға сәйкестендірілгенінде. «Құжатты салмақты ету» ниеті көбіне ЖШС, ресейлік меншік иелері серіктестігі немесе ескі ПИК жарғысынан үзінді қосудан аяқталады. МИБ-тің құқықтық нысаны да, органдарының құзыреті де басқа. Мысалы, пайданы қатысушылар арасында бөлу туралы ереже коммерциялық емес ұйымның табиғатына және бірлестік мүлкінің мақсатына сай келмейді.

Кемінде бес бөлікті тексеріңіз:

• қазақ және орыс тілдеріндегі толық атауды, мекенжайды және қызмет нысанасын;
• басқару органдарын, оларды қалыптастыру тәртібін, өкілеттік мерзімдерін және құзыретін;
• меншік иелерінің, төрағаның, үй кеңесінің және тексеру органының құқықтары мен міндеттерін;
• мүлік көздерін, шоттарды, есептілікті және ақшаны тек заңды мақсатқа жұмсауды;
• жарғыны өзгерту, қайта ұйымдастыру, тарату тәртібін және қалған мүліктің тағдырын.

Әрбір өзгермелі бөлік хаттамамен сәйкес келуі тиіс. Жиналыс төрағаны заң мен жарғыда белгіленген мерзімге сайласа, мәтіннің келесі бетінде басқа мерзім көрсетілмеуі керек. Егер хаттама қосымшадағы жарғы редакциясын бекітсе, меншік иелері көрген дәл сол редакцияны тіркеңіз. Заң хаттамада файл хешін тікелей талап етпейді, бірақ редакция нөмірі, күн және бет саны дауыс бергеннен кейін құжат ауыстырылмағанын дәлелдеуге көмектеседі.

Атаудағы қате әсіресе қауіпті. Өтініштегі, жарғыдағы және хаттамадағы ұйымдық-құқықтық нысан мен жеке атау бірдей болуы тиіс. Екі тілдегі нұсқаны аударма ретінде ғана емес, мағынасының теңдігі бойынша да тексеріңіз. Бір нұсқаға екіншісінде жоқ үй нөмірін қоспаңыз. Құжат тапсырмас бұрын таңдалған атау бұрын тіркелген заңды тұлғаның атауымен ажырату мүмкін болмайтындай дәрежеде сәйкес келмейтінін де тексеріңіз.

Тіркеуші бір ескірген тармақты тапса, тек соны өзгертпеңіз. Бүкіл жарғыны қолданыстағы үлгілік мәтінмен салыстырыңыз. Нүктелік түзету көрші ескі нормаларды қалдырады және кейде ішкі сілтемелерді бұзады. Салыстырудан кейін ауытқулар тізімін жасаңыз: өз жарғыңыздың тармағы, үлгілік жарғы нормасы, өз нұсқаңыздың себебі. Әр айырмашылық саналы түрде жасалып, заңға қайшы болмауы керек.

Қолтаңбалар, қосымшалар мен өтініш бір топтаманы құрайды

Дұрыс өткен жиналыстың нәтижесін істі жинау кезінде де жоғалтуға болады. Тіркеуші төрағаның аты-жөнін, ЖСН-ын, атауды, мекенжайды және шешім күнін барлық құжаттан салыстырады. Бір әріптің түсіп қалуы техникалық кемшілік болуы мүмкін, бірақ басқа ЖСН, басқа төраға немесе жарғының басқа редакциясы өтініш берушінің өкілеттігіне күмән туғызады.

Құжаттар топтамасын бақылау тізімі бойынша жинаңыз:

1. Деректері жиналыс шешімімен сөзбе-сөз сәйкес келетін белгіленген нысандағы өтініш.
2. Жиналыс төрағасы мен хатшысының, бастамашының, ал тиісті жағдайда үш меншік иесі-бастамашының қолы қойылған хаттама.
3. Нөмірленіп, тігілген дауыс бергендер тізімі, ал жазбаша сауалнама кезінде барлық сауалнама парағы.
4. Бекітілген редакциядағы жарғы немесе үлгілік жарғы бойынша қызмет ету туралы тиісті нұсқау.
5. Тіркеу алымының дұрыс деректемелер бойынша төленгенін растайтын түбіртек немесе басқа құжат.

43-бап жазбаша сауалнамаға бөлек талаптар белгілейді. Оны бастамашыл топ ұйымдастырады, парақта реттік нөмір, үйдің мекенжайы, дауысқа қойылған мәселелер, меншік иесінің қол қоятын орны және бастамашылардың қолдары болады. Меншік иесі аты-жөнін, нысан нөмірін, мәселелер бойынша пікірін көрсетіп, параққа қол қояды. Сауалнама жарияланған күннен бастап екі айдан аспайтын мерзімде өткізіледі, ал тиісті нысандар саны бес жүзден асатын үйлерде бұл мерзім үш айдан аспайды. Парақтарды хатшы жасаған жиынтық кестемен ауыстыруға болмайды: меншік иесінің еркін дәл солар көрсетеді.

Сканерлеу нашар түпнұсқаны түзетпейді. Қолтаңбалардың, бет нөмірлерінің, парақтардың сыртқы беттері мен тігу белгілерінің анық көрінетінін тексеріңіз. Электрондық топтаманы бірнеше адам жинаса, әр құжаттың бір түпкілікті нұсқасын бекітіп, ескі көшірмелерге қол жеткізуді жабыңыз. «жарғы_соңғы», «жарғы_соңғы2» және «нақты_соңғы» файлдары өтінішке бір атау түсіп, қол қоюға басқа нұсқа кететініне жақын жағдай жасайды.

Бос парақтарға қол қоймаңыз және қолтаңбаларды нұсқалар арасында көшірмеңіз. Тіркеу тәуекелінен бөлек, хаттама ресми құжат саналады және меншік иелерінің еркін білдіретін дәлел ретінде сотта және мемлекеттік органдарда қолданылады. Бір кешті үнемдеу бүкіл жиналыстың түпнұсқалығы туралы дауға тұрмайды.

Құжат тапсырмас бұрын топтаманы дайындауға қатыспаған адамға беріңіз. Ол тек құжаттар бойынша мына сұрақтарға жауап берсін: қай үй МИБ құрып жатыр, кімнің дауыс беруге құқығы болды, қанша дауыс болды, қандай шек қолданылды, не шешілді, кім сайланды және қай жарғы бекітілді. Егер жауап ұйымдастырушының ауызша түсіндіруін қажет етсе, істе бос орын қалған.

Әр кемшілікті жаңа жиналыссыз түзетуге болмайды

Шекара меншік иелерінің еркі бойынша өтеді. Қабылданған әрі дұрыс рәсімделген шешімді ғана растайтын нәрсені кейде қосымша беруге немесе нақтылауға болады. Қатысушыларды, сұрақты, шекті, нәтижені немесе бекітілген құжаттың мазмұнын өзгертетіннің бәрі жаңа шешімді талап етеді.

Жаңа жиналыссыз көбіне оқылмайтын көшірмені анық көшірмемен ауыстыруға, қалып қойған түбіртекті қосуға, өтінішті хаттамаға сай түзетуге немесе айқын қате туралы түсініктеме беруге болады. Нақты түзету мүмкіндігі мерзімді үзу немесе бас тарту туралы хабарламаның мәтініне және органның ағымдағы рәсімде қосымша құжат қабылдауына байланысты. Жаңа мазмұнды техникалық нақтылау деп көрсетпеңіз.

Іс жүзінде кворум болмаған, дауыстар дұрыс емес қатысушылар жиынтығы бойынша есептелген, тізілімге дауыс беруге құқығы жоқ адамдар қосылып, оларсыз нәтиже өзгеретін, міндетті мәселе күн тәртібінде болмаған, төраға сайланбаған, тапсырылған редакциядағы жарғы бекітілмеген немесе хаттама нәтижені анықтауға мүмкіндік бермейтін жағдайда жаңа жиналыс қажет. Жиналыстан кейін қойылған қосымша қолтаңбалар қатыспаған адамды қатысушыға айналдырмайды және оған ұсынылмаған шешімді растамайды.

Қайта жүргізілетін жұмыс бастапқы себепті жоюы керек:

1. Жаңа жиналысты дайындауға негіз болатын заң мен заңға тәуелді актілердің редакциясын бекітіңіз.
2. Тізілімді жаңартып, даулы үй-жайларды бөлек талдаңыз.
3. Дәл күн тәртібі мен шешім жобаларын жасаңыз, жарғы редакциясын қосыңыз.
4. Меншік иелеріне кемінде бес күнтізбелік күн бұрын көзделген тәсілмен хабарлап, дәлелдерін сақтаңыз.
5. Дауыс беруді өткізіп, әр мәселені өз шегі бойынша қайта есептеңіз және қосымшалары бар бірыңғай хаттама жасаңыз.

Жаңа хаттамаға ескі күнді көшірмеңіз. Жаңа құжат жаңа жиналысты шынайы сипаттауы тиіс. Ескі бас тарту мен түзетілген рәсімді бір жұмыс ісінде сақтауға болады: бұл жасыратын дақ емес, пайдалы бақылау тарихы.

Бірінші және екінші әрекет арасында меншік иелерінің бір бөлігі ауысса, жаңа құрамды пайдаланыңыз. Алдыңғы жиналыстың ыңғайлы жалпы санын сақтауға тырыспаңыз. Дауыс беру құқығы жаңа рәсім кезіндегі меншікпен байланысты, сондықтан сату, мұрагерлік және жаңа үй-жайды тіркеу жалпы санды да, кворумды да өзгертуі мүмкін.

Құжаттар сіздің дұрыстығыңызды дәлелдесе, шағым орынды

Шағым өтпеген жиналысты толықтыру үшін емес, заңды дұрыс қолданбауға немесе уәжсіз шешімге қарсы қажет. Алдымен тіркеушінің әр уәжіне құжаттар топтамаңызда жауап бар-жоғын тексеріңіз. Жауапты бас тартудан кейін ғана жасауға тура келсе, даудан гөрі қатені түзету әдетте жылдам әрі сенімді.

Мемлекеттік қызмет парағы сотқа жүгінер алдындағы қалыпты кезең ретінде сотқа дейінгі шағымды көрсетеді. Шағым дауланатын шешімді қабылдаған немесе әрекет жасаған әкімшілік органға не лауазымды адамға беріледі. Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекс туралы түсіндірмеде көрсетілген жалпы мерзім қатысушы акт немесе әрекет туралы білген күннен бастап үш айды құрайды; дәлелді себеппен өткізіп алынған мерзімді қалпына келтіруді сұрауға болады. Нақты іс бойынша шешімнің өз мәтінін және қолданыстағы шағым беру ережелерін тексеріңіз.

Дәлелді шағымның құрылымы қарапайым. Онда дауланатын акт аталады, органның нақты қорытындысы келтіріледі, соған қатысты норма көрсетіледі және құжаттар топтамасының қай беті немесе қосымшасы талаптың сақталғанын растайтыны жазылады. Мысалы, орган хабарлау кезінде бес күндік мерзім сақталмады деп жазды; сіз 3 тамыздағы хабарландыруды, оның жалпыға қолжетімді жерде орналастырылғанының дәлелін және 9 тамыздағы жиналыс хаттамасын қосып, күнтізбелік есепті түсіндіресіз.

Әлсіз шағым тұрғындардың үйге қанша күш жұмсағанын баяндайды, бұрынғы ПИК-ті кінәлайды және «жағдайға түсіністікпен қарауды» сұрайды. Бұл мән-жайлар адам ретінде түсінікті болуы мүмкін, бірақ олар МИБ құру заңдылығы туралы сұраққа жауап бермейді. Әкімшілік орган рәсім мен құжаттарды тексереді.

Құжаттар топтамасы қаралған күні жеткілікті болғанда ғана бас тартуды жойып, тіркеу әрекетін жасауды сұраңыз. Егер орган жетіспейтін шешім туралы дұрыс айтса, кемшілікті мойындап, жиналыс өткізіп, жаңа топтама тапсырған жөн. Сот дауы ұзаққа созылуы мүмкін, ал нашар уәждемеге қатысты жеңіс заңды тұлғаға мінсіз хаттаманы әрдайым бере бермейді.

Тапсыру дәлелдерін бөлек сақтаңыз: тізімдеме, талон, кіріс нөмірі, электрондық хабарламалар және тапсырылған топтаманың толық көшірмесі. Бірнеше рет қайта жиналғаннан кейін төрағалар кейде бір нұсқа бойынша бас тартуға шағымданады, ал орган шын мәнінде басқа нұсқаны қараған болады. Тапсырылған нұсқаның дәл көшірмесі болмаса, дау естеліктер алмасуға айналады.

Соңғы тексеру тіркеушінің тексеруін қайталауы тиіс

Соңғы тексеру үйреншікті үлгіден үмітке қарай емес, заңнан құжатқа қарай жүруі керек. Әділет министрінің мемлекеттік тіркеу қағидалары туралы бұйрығы орындаушының жұмысын нақты сипаттайды: ол құжаттардың дұрыс жасалып, рәсімделгенін және қолданыстағы заңнамаға сәйкестігін тексереді. Құжат тапсырмас бұрын топ ішінде дәл осындай тексеру өткізіңіз.

Келіссөз бөлмесін бір сағатқа жауып, үстелге тек түпкілікті топтаманы жайыңыз. Бір адам норманы оқиды, екіншісі құжаттан дәлелді табады, үшіншісі қайшылықты жазады. «Біз мұны талқыладық» немесе «үйде бәрі біледі» деген жауапқа жол бермеңіз. Тіркеуші көретін нәрсе ғана есепке алынады.

Тексеру төрт байланыс бойынша өтеді. Біріншісі үйді меншік иелерімен байланыстырады: мекенжай, нысандар және құқықтар жиналыс күніне өзекті. Екіншісі меншік иелерін дауыстармен байланыстырады: әр дауыс анықталған, ортақ және бірнеше нысанға иелік ету дұрыс есептелген. Үшіншісі дауыстарды шешімдермен байланыстырады: әр мәселе бойынша кворум мен шек көрсетілген. Төртіншісі шешімдерді тіркеу топтамасымен байланыстырады: төраға, атау, жарғы және өтініш сәйкес келеді.

Тексеруден кейін өзгертілмейтін топтама мен файлдардың бақылау сомасын немесе кемінде атаулары, күндері және бет саны көрсетілген тізімдемені жасаңыз. Жібермес бұрын жүктелген файлдарды тізімдемемен салыстырыңыз. Осылай мінсіз құжат жұмыс бумасында қалып, порталға кешегі нұсқа кеткенде болатын ең өкінішті қайталама бас тартудың алдын аласыз.

Қағаз түпнұсқаны да электрондық топтамаға беттер қалай кірсе, дәл сол ретпен сақтаңыз. Ішкі тізімдеменің бірінші бетінде әр қосымшаның парақ санын және сақтауға жауапты адамды көрсетіңіз. Тіркеуден кейін бұл материалдар маңызын жоғалтпайды: меншік иесі немесе тұрғын үй инспекциясы хаттаманың көшірмесін сұрата алады, ал дау кезінде ыңғайлы жиынтықты емес, бастапқы қолтаңбалар мен шешімдерді көрсету керек болады. Дұрыс мұрағат алғашқы сұраудан кейін емес, құжат тапсырылғанға дейін жасалады.

QABAT МИБ-ке көшу жұмысын тізілім мен хабарламадан бастап хаттамаға, тіркеуге және бұрынғы ПИК-тен құжаттарды қабылдауға дейін бір жүйеге құрады. Бірақ ешбір жүйе даулы жазбаны жасыруға тиіс емес: оны дауыс беруге дейін тексеріңіз, өйткені ашық белгіленген белгісіздікті түзетуге болады, ал жасырылған мәселе бас тарту кезінде немесе сотта анықталады.

Құжаттарды кез келген бейтаныс тексеруші төрағаға қоңырау шалмай-ақ рәсімді қалпына келтіре алғанда тапсырыңыз. Сапаның жұмыс өлшемі осы. Тіркеу дәлелденген рәсімді аяқтайды, ол меншік иелерінің орнына рәсімді түзетпейді.