Лифтілерге қызмет көрсету шартындағы қауіпті ескертпелер
Қазақстанда лифтілерге қызмет көрсету: аттестатты, апаттық қызметті, регламентті, бағаны және мердігер жауапкершілігін тексеру жолы.

Лифт компаниясын ең төмен абоненттік төлемге қарап таңдау қауіпті. Дұрыс салыстыру бес нәрсені қамтиды: қажетті жұмыс түріне жарамды аттестат, үйіңізге бекітілген мамандар, жолаушыларды тәулік бойы босату қызметі, орнатылған модельге арналған регламент және бұзушылықты дәлелдеуге болатын шарт.
Әдемі коммерциялық ұсыныс әдетте тарифті көрсетіп, «қызметтердің толық кешенін» уәде етеді. Бірақ онда түнде кім келетіні, ай сайынғы бағаға не кіретіні, қандай бөлшектерге бөлек ақы алынатыны және әрекет ету уақыты қай сәттен есептелетіні сирек жазылады. Бұл жауаптар шарттың қосымшаларына енбейінше, меншік иелері лифтілерге қызмет көрсетуді емес, жарнамалық сөздерді салыстырады.
Аттестат жұмысқа жол ашады, бірақ дайындықты дәлелдемейді
Қазақстанда лифтіні тиісті өнеркәсіптік қауіпсіздік жұмыстарын жүргізуге арналған жарамды аттестаты бар заңды тұлғаға ғана қызмет көрсетуге берген жөн. Аттестат қосымшасында көтергіштерді монтаждау немесе басқа құрылғыларды сараптау секілді ұқсас қызметтер емес, дәл лифтілерге техникалық қызмет көрсету мен жөндеу жұмыстары көрсетілуі керек.
«Азаматтық қорғау туралы» Заң негізінде бекітілген заңды тұлғаларды аттестаттау қағидалары лифтілерді монтаждау, оларға қызмет көрсету, диагностика жасау, техникалық куәландыру және жөндеу жұмыстарын аттестаттауға жатқызады. 2026 жылғы өзгерістерден кейін аттестат бес жылға жарамды. Сондықтан нөмірі, берілген күні, жарамдылық мерзімі және жұмыс тізімі анық көрінбейтін көшірме жарамайды. Деректемелерді ресми мәліметтермен салыстырып, шартқа дәл сол заңды тұлға қол қоятынын тексеріңіз. ЖШС атауының ұқсас болуы немесе «топ серіктесімен» шарт жасасу кейін міндеттемені талап ететін тарапты өзгертіп жібереді.
Аттестат ұйымның жұмыс істеу құқығын растайды, бірақ үйіңіздің маңында бос бригада барын көрсетпейді. Бұл айырмашылық жиі ескерілмейді. Компания лифтілерге заңды түрде қызмет көрсете алады, алайда нысандарды шамадан тыс жинап, түнгі механикті қаланың арғы шетінен жіберуі мүмкін.
Дауыс беру немесе сатып алу басталғанға дейін төрт топ құжатты сұраңыз:
- заңды тұлғаның деректемелері көрсетілген аттестат пен оның қосымшасы;
- қызмет көрсетуді ұйымдастыруға жауапты адамды тағайындау және электромеханиктерді сіздің лифтілеріңізге бекіту туралы бұйрықтар;
- тағайындалған қызметкерлердің оқуы мен білімін тексеруден өткенін растайтын құжаттар;
- апаттық база мекенжайы, кезекші ауысым құрамы, көлік пен құралдар тізімі.
Аттестат алатын ұйымдарға қойылатын талаптар техникалық білімі бар, өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша даярлықтан және білім тексеруден өткен мамандарды қарастырады. ҚР СТ 3305-2018 практикалық өлшем де береді: қызмет көрсетуді электр қауіпсіздігі бойынша кемінде III тобы бар электромеханик атқарады, ал оператордың тобы кемінде II болуы керек. Алты айлық практикалық өтілі жоқ қызметкерлер білікті маманның басшылығымен жұмыс істеуге тиіс. Компаниядағы барлық дипломды жинаудың қажеті жоқ. Нақты мекенжайға бұйрықпен бекітілетін адамдарды тексеріп, демалыс, сырқат немесе жұмыстан шығу кезінде оларды ауыстыру тәртібін сұраңыз.
Лифтілер құрамы мердігер құрамын анықтайды
Алдымен әр лифтінің паспорттық картасын жасаңыз, өйткені әркелкі жабдыққа арналған бір ортақ тариф болашақ үстеме төлем мен тоқтап қалуды жасырады. Жүк көтергіштігі бірдей екі лифтінің жетегі, контроллері, есік операторы, диспетчерлендіру жүйесі және қосалқы бөлшектерінің қолжетімділігі әртүрлі болуы мүмкін.
Картаға зауыттық нөмірді, өндірушіні, модельді, іске қосылған жылды, жүк көтергіштігін, аялдама санын, жетек пен басқару түрін, диспетчерлік байланыс туралы мәліметті, соңғы куәландыру күнін, белгіленген қызмет мерзімін және белгілі ақаулар тізімін енгізіңіз. Мәліметтің қайдан алынғаны түсінікті болсын: паспорт, өндіруші нұсқаулығы, куәландыру актілері, қызмет көрсету журналы, ақау актілері. Бұрынғы механиктің сөзі бағыт бере алады, бірақ құжатты алмастырмайды.
Өнеркәсіптік қауіпсіздік қағидалары өндіруші жабдықпен бірге беретін паспортты, техникалық сипаттаманы, пайдалану нұсқаулығын, монтаждау нұсқаулығын және өзге құжаттарды пайдалану құжаттамасына жатқызады. ҚР СТ 3305-2018 техникалық паспорттарды қызмет көрсетуші ұйымға актімен беруді, ал орындаушы ауысқанда құжаттаманы тапсырыс берушіге қайтаруды талап етеді. Егер кетіп жатқан компания жалғыз паспортты өзінде ұстаса, бұл ұсақ әкімшілік мәселе емес. Жаңа мердігер регламентті дұрыс жасай алмайды, ал иесі жөндеу мен куәландыру тарихынан айырылады.
Әр үміткерге бірдей картаны беріп, жабдықпен үйлесімділік туралы жазбаша жауап талап етіңіз:
- компания өз күшімен қызмет көрсететін модельдер және бекітілген механиктердің тәжірибесі;
- контроллер қателерін оқуға арналған штаттық құрал немесе оған заңды қол жеткізу тәртібі;
- жергілікті қоймадағы бөлшектер тізімі, сақтау орны және беру мерзімі;
- тапсырыспен келетін бөлшектердің әдеттегі жеткізу мерзімі және уақытша қауіпсіздік шарасы;
- сөйлесу байланысына жауапты тарап, тексеру арнасы және жөндеу мерзімі.
Түсіндірмесіз берілген «барлық маркаға қызмет көрсетеміз» жауабы адал шектеуден нашар. Диагностикасы немесе баптауы өндірушінің арнайы құралын қажет ететін лифтілерге ерекше назар аударыңыз. Стандарт зауыт берген сынақ құралын сервистік компанияға ұсыну міндетін жеткізушіге, тапсырыс берушіге немесе иесіне жүктейді. Демек, шартта құралдың кімде тұрғанын және оған қол жеткізуге кім жауап беретінін алдын ала белгілеу керек. Әйтпесе әр күрделі қате әдеттегі тариф неліктен диагностиканы қамтымайтыны туралы дауға айналады.
Отыз минут жөндеуге емес, адамдарға қатысты
Лифт тоқтап қалғанда негізгі көрсеткіш «әрекет ету» уақыты емес, жолаушыларды қауіпсіз шығару уақыты. ҚР СТ 3305-2018 мамандандырылған ұйымның апаттық қызметіне ақпарат түскен сәттен бастап 30 минуттық шек белгілейді. Бұл компания 30 минут ішінде лифтіні толық жөндеп, қайта іске қосуға міндетті дегенді білдірмейді.
Шартта үш бөлек оқиғаны ажыратыңыз. Бірінші оқиға: диспетчер хабарламаны қабылдап, тіркеді. Екіншісі: бригада келіп, адамдарды қауіпсіз босатуға кірісті. Үшіншісі: механик ақауды жойды немесе лифтіні жөндеуге дейін сөндірді. «Әрекет ету уақыты 30 минутқа дейін» деген тіркес қай оқиға туралы екенін айтпайды. Мердігер механиктің қоңырауын әрекет деп санап, адамдар кабинада қалып қоюы мүмкін.
Стандарт бойынша апаттық қызмет жұмыс күндері де, демалыс және мереке күндері де тәулік бойы жұмыс істеуге, хабарламаларды қабылдап тіркеуге, оларды мобильді бригадаларға беруге және орындалуын бақылауға тиіс. Ұйымның өз қызметі болмаса, осындай қызметі бар басқа мамандандырылған ұйыммен шарт жасасуы керек. Тапсырыс беруші үшін бұл автоматты түрде бас тартуға себеп емес, бірақ бүкіл тізбек ашық болуы қажет. Қосалқы мердігерлік шарттың көшірмесін, диспетчерлік нөмірлерін, шығу аумағын және бөтен бригаданың машиналық бөлмеге кіру тәртібін сұраңыз.
Таңдау алдында үміткерге диспетчерлікті тексеретініңізді ескертіп, бақылау қоңырауын жасаңыз. Кешке немесе демалыс күні қоңырау шалып, сынақ мекенжайын айтыңыз да, оператор қандай деректерді тіркейтінін сұраңыз. Қалыпты өтінім карточкасында кемінде мекенжай мен лифт нөмірі, қабылдау уақыты, кері байланыс телефоны, жолаушылар туралы мәлімет, бригадаға беру, келу, босату және нәтиже болады. Кабинада бала немесе сырқаты бар адам қалса, не байланыс үзілсе, оператор не істейтінін сұраңыз.
Шартқа мынадай өлшенетін тұжырым енгізуге болады:
Орындаушы диспетчер хабарламаны тіркеген сәттен бастап 30 минуттан кешіктірмей жолаушыларды қауіпсіз эвакуациялауды қамтамасыз етеді. Тіркеу, өтінімді беру, бригаданың келуі және жолаушыларды босату уақыты журналға жазылады. Тапсырыс беруші сұратқан кезде орындаушы көшірмені келесі жұмыс күнінен кешіктірмей береді.
Кабинадағы байланыс батырмасын және нақты операторға қоңырау жетуін ай сайын тексеру міндетін қосыңыз. Хабарлама қалдыруды сұрайтын авто жауап бергіш сөйлесу байланысын алмастырмайды. Негізгі қуат өшкенде тұрғын орнатылған жүйенің мүмкіндігі шегінде диспетчерге хабарласа алмаса, жапсырмадағы нөмір де ештеңе дәлелдемейді.
Регламент өндіруші нұсқаулығынан басталады
Үміткер шартқа қол қойылғанға дейін әр лифт түрі бойынша жұмыс тізімі мен мерзімділігін ұсынуы керек. ҚР СТ 3305-2018 жұмыс көлемі мен мерзімділігін өндірушінің пайдалану нұсқаулығына сәйкестендіруді талап етеді. «Ай сайынғы техникалық қызмет көрсету» деген әмбебап жол механиктің нақты нені тексеретінін көрсетпейді.
Стандарт ағымдағы жөндеу мен қызмет көрсетуді кезектен тыс, ай сайынғы, тоқсан сайынғы, жарты жылдық және жылдық жұмыстарға бөледі. Ол жалпы жүйені сипаттайды: қарап тексеру, жарамдылықты бақылау, жұмыс режимдерін тексеру, нұсқаулықтарды орындау, ұсақ ақауларды жою және апаттық қызмет. Бірақ нақты бақылау нүктелерінің тізімі конструкцияға байланысты. Бір лифтінің есік жетегіне ай сайын бір жұмыс реті қолданылса, екінші лифт үшін өндіруші басқа өлшеу мен реттеуді талап етеді.
Шарт қосымшасында жалпы атаулар емес, тексеруге болатын әрекет, мерзімділік және жазылатын нәтиже болуы керек. Мысалы, шахта есіктерінің құлыптарын тексеру, қауіпсіздік түйіспелерінің жұмысын бақылау, арқан мен бекітпелерді өндіруші қарастырған көлемде қарау, тоқтау дәлдігін, жарық пен байланыстың жай-күйін тексеру, белгіленген тораптарды тазалау, қателер журналын диагностикалау. Бұл мысалды дайын регламент ретінде көшіруге болмайды. Оны әр модельдің паспортымен және нұсқаулығымен салыстыру қажет.
Мыналарды бөлек көрсетіңіз:
- абоненттік төлемге қандай ұсақ материалдар мен жұмыстар кіреді;
- қандай жұмыс ағымдағы жөндеу саналады және қай сомадан бастап келісім керек;
- қандай жұмыс күрделі жөндеуге немесе жаңғыртуға жатады;
- лифтіні техникалық куәландыруға кім дайындап, ескертулерді кім жояды;
- әр орындалған операцияны қандай құжат растайды.
ҚР СТ 3305-2018 бойынша күрделі жөндеу әдеттегі техникалық қызметке кірмейді. Бұл орынды шекара, бірақ кей ұсыныстар оны соншалық кеңейтіп, кез келген реттеу мен шығуды бөлек төлемге айналдырады. Басқа ұсыныстар лимит пен тізім көрсетпей, «барлық бөлшек кіреді» деп уәде етеді. Бірінші жағдайда төмен тарифке шоттар тез қосылады. Екінші жағдайда мердігер қымбат ауыстыруды созады, ақау себебіне таласады немесе тәуекелді бағаға алдын ала қосады.
Бір үлгімен баға ведомосын толтыруды сұраңыз: абоненттік төлем, апаттық шығу, жолаушыларды босату, қайта іске қосу, шығыс материалдары, жөндеу сағаты, диагностика, жеткізу, бөлшек үстемесі, куәландыруға дайындау. Нөлдік баға бос қалмай, «бағаға кіреді» деп жазылсын. Бос ұяшық кейін шотқа айналады.
Штат фамилия тізімімен емес, жүктемемен тексеріледі
Үш дипломы бар механиктің болуы олардың нақты қанша лифтіге қызмет көрсететінін және уақытында келе алатынын айтпайды. Лифт саны, түрлері, арақашықтық, күндізгі жұмыс, түнгі кезекшілік, демалыс және қатар болған апаттар ескерілген персонал жүктемесінің есебін сұраңыз.
ҚР СТ 3305-2018 техникалық персонал санын өндіруші нұсқаулығымен, нормативтік құжаттармен және жергілікті жағдаймен байланыстырады. Стандарт қосымшасында еңбек сыйымдылығының бағдарлары бар, бірақ тапсырыс берушіге үміткердің өз нысандары бойынша есебін көрген пайдалы. Компания әр электромеханикке қанша лифт бекітілгенін, оны кім ауыстыратынын және резервтік бригада нысанға қалай кіретінін түсіндіруі керек.
Салыстырмалы портфель бойынша соңғы үш айдың иесіздендірілген көшірмесін сұраңыз: апаттық шақыру саны, тіркеу уақыты, жолаушыларды босату уақыты, сол себептен қайталанған тоқтау саны және бос тұру ұзақтығы. Бөтен мекенжайлар мен тұрғындардың деректерін талап етпеңіз. Сізге басқа адамның құпия ақпараты емес, есеп нысаны мен компанияның көрсеткіштерді шығара алу қабілеті керек.
«Компания бойынша орташа уақытқа» сілтеме жеткіліксіз. Орташа мән нашар жағдайларды жасырады. Үміткер шарттағы мерзімде аяқталған босатулардың үлесін көрсетіп, асып кеткен жағдайларды себебімен бөлек тізсін. Есеп тек қағаз журналда жүргізілсе, одан ай сайынғы есеп қалай дайындалатынын көрсетуін сұраңыз. Қолмен есеп жүргізуге болады, бірақ ол уақытты із қалдырмай кейін өзгертуге жол бермеуі керек.
Географияны тексеріңіз. Басқа өңірде тіркелген компанияның стандарт талаптарына сай жергілікті өкілдігі болуға тиіс. Тіпті бір қаланың ішінде заңды мекенжайдан гөрі карта маңызды: базадан үйге дейінгі шынайы түнгі бағыт 30 минуттың орындалатынын көрсетеді. Бағытты түскі бос жолға емес, қарбалас сағатқа, қарлы күнге және жол жабылған жағдайға есептеңіз.
Ең пайдалы тексеріс тағайындалатын механикпен әңгіме болады. Оған паспорттық картаны көрсетіп, сіздің модельдегі жиі кездесетін екі қате, қауіпсіз босату рәсімі және құралдың бар-жоғы туралы сұраңыз. Сату бөлімінің басшысы дұрыс сөздерді жаттап алуы мүмкін. Ал механик ұсыныстың нақты өндірістік негізі барын бірден көрсетеді.
Жұмыс шекарасы жоқ бағаны салыстыру мүмкін емес
Бірінші жолдағы айлық тарифті емес, жұмыс құрамы бірдей болғандағы толық күтілетін құнды салыстыру керек. Бір аумақта тығыз орналасқан портфель мен дұрыс ұйымдастыру болса, төмен абоненттік төлем адал баға болуы мүмкін. Ал апаттық шығу, қайта іске қосу, диагностика, ұсақ материалдар және міндетті есеп бағаға кірмесе, ол тұзаққа айналады.
Әр үміткерден бір сценарий бойынша есеп сұраңыз. Мысалы, үйде екі модельдегі төрт лифт бар; бір айда түнде бір адам қамалып қалды, жолаушысыз екі қалыпты тоқтау болды, бір есік ролигін ауыстыру және бір лифтіні куәландыруға дайындау қажет болды. Үміткер қай жұмыс абоненттік төлемге кіретінін, қайсысына бөлек ақы алынатынын көрсетсін. Мұндай есеп айырманы ұзын тариф кестесінен жылдам ашады.
Анықтамаларды мұқият оқыңыз. «Апаттық қызмет кіреді» деген сөз тек қоңырауды қабылдауды білдіруі мүмкін. Кейде «ағымдағы жөндеу кіреді» деген тармақ диагностикадан кейінгі жұмысты алып тастайды. «Қосалқы бөлшектер бөлек төленеді» деген сөйлем үстеме бар-жоғын және сатып алуды кім келісетінін айтпайды. «Түпнұсқа бөлшек» деген атау өндіруші, артикул, шыққан жерін растау және үйлесімді баламаға қатысты ереже болмаса, мағынасыз.
Ақау актісін жасау тәртібін белгілеңіз. Механик белгісін, себебін, лифтінің жай-күйін, қажетті жұмысты, бөлшектер тізімін, әрі қарай пайдаланудың қаупін және орынды болса фотосуреттерді қамтитын акт жасайды. Тапсырыс беруші артикул, саны, бағасы, жеткізу мерзімі және жұмыс құны бөлек жазылған сметаны алады. Шұғыл қауіпсіздік шарасы үшін шарт алдын ала келісімсіз шектеулі сомаға рұқсат бере алады, бірақ шек пен жағдайлар тізімі нақты болуы тиіс.
Шартта қалыпты шығу анықталмаса, «қосымша шығуға» ақы төлеуге келіспеңіз. Сатып алу құжатын көру құқығынсыз пайыздық үстемені қабылдамаңыз. Өндіруші немесе айырбастау бағдарламасы бөлшекті жеткізушіге қайтаруды талап ететін жағдайдан басқа кезде, алынған торапты қайтармай не кәдеге жарату актісін жасамай ауыстыруға рұқсат бермеңіз.
Күрделі жөндеу резервін жинау жабдық иесі мен меншік иелерінің міндеті болып қалады. Мердігер күрделі жұмысты абоненттік төлемге жасырып қоспауы керек, ал тапсырыс беруші ай сайынғы тариф ресурсы таусылған жабдықты қалпына келтіреді деп ойламауға тиіс. Күнделікті қызметті, жөндеуді және жаңғыртуды адал бөлу жинақты жоспарлауға және үй ұзақ жыл бойы тозған торапты ауыстыруды қаржыландырмағаны үшін сервистік компанияны кінәламауға көмектеседі.
Шарт дәлел қалдыруы керек
Жақсы шарт оқиғаны, мерзімді, жазбаны және бұзушылықтың салдарын сипаттайды. «Орындаушы сапалы қызмет көрсетеді» деген тұжырым дұрыс мақсатқа бағытталғанымен, дау кезінде пайдасы аз. Тапсырыс беруші бір айлық жұмысты қабылдай алатын немесе дәлелді түрде бас тарта алатын қосымшалар керек.
Қазақстанда 2024 жылы жаңартылған үлгілік ынтымақтастық шарты лифтілерді сервистік ұйымға жабдықтың, құрамдас бөлшектердің және ағымдағы жай-күйдің толық тізімі бар актімен беруді талап етеді. Ол сондай-ақ жұмыс түрлерін, мерзімдері мен кезеңділігін ҚР СТ 3305-2018 стандартымен байланыстырып, қызметтің тәулік бойы көрсетілуін белгілейді. Үлгілік нысанды кез келген үйге дайын шарт емес, бастапқы ең төмен талап ретінде пайдаланыңыз.
Құжаттар жинағына бастапқы жағдай актісі, лифтілер тізімі, паспорттық карталар, жұмыс кестесі, модельдерге арналған регламент, баға матрицасы, байланыстар мен хабарды жоғары деңгейге беру сызбасы, өтінім нысаны, есеп нысаны, кіру тәртібі, берілген құжаттар тізімі және қызмет көрсеткіштері кіруі керек. Барлық қосымшаға шартпен бірге қол қойылғаны дұрыс. «Кестені кейін келісеміз» деген уәде тараптар келісуге әлі қабілетті кезде қызмет нысанын бос қалдырады.
Әр көрсеткіштің дереккөзін белгілеңіз. Қамалып қалу уақытын диспетчер журналы және бар болса диспетчерлік бақылау жүйесі растайды. Бару фактісін лифт нөмірі, уақыт, операциялар тізімі және қолтаңба немесе өзге келісілген тәсіл жазылған белгі растайды. Бөлшек ауыстыру ақау актісі мен сатып алу құжаттарымен дәлелденеді. Бос тұру өтінім журналы және қалпына келтіру актісімен расталады.
Жауапкершілік мөлшерлес әрі қолдануға келетін болуы тиіс. Негізі бұлыңғыр болғандықтан өндіріп алу мүмкін емес үлкен айыппұл анық есептелетін орташа тұрақсыздық айыбынан нашар. Кемінде жолаушыларды кеш босату, жоспарлы жұмысты өткізіп алу, есепті бермеу, жойылмаған себептен қайта тоқтау, паспортты жоғалту және үшінші тұлғаны негізсіз тарту салдарын бөлек көрсетіңіз.
Бұзушылық тек екіжақты актімен расталады деген талапты қабылдамаңыз. Орындаушы оған қол қоймай қоюы мүмкін. Хабарлағаннан кейін біржақты тіркеуді, диспетчерлік деректерін, фотосуреттерді, жүйе жазбасын, тәуелсіз аттестатталған ұйымның қорытындысын және уәкілетті органның өтінішін жарамды дәлел ретінде қарастырыңыз. Мердігерге қарсылық беруге орынды мерзім белгілеңіз.
Жауапкершілікті сақтандыру полисі мәлімделген жұмыстарды қамтыса, Қазақстанда жарамды болса, сақтандыру сомасы жеткілікті әрі негізгі тәуекелдерді алып тастамаса пайдалы. Бірақ полис шарт пен біліктілікті алмастырмайды. Көшірмесін сұрап, сақтандырылған тұлғаны, мерзімді, аумақты, франшизаны және алып тастауларды тексеріңіз, содан кейін де орындаушының жауапкершілігін шартқа жазыңыз.
Айла қосымшалар мен ерекшеліктерде жасырылады
Нашар ұсыныстардың көбі тікелей өтіріктен емес, тексерілетін деректердің жоқтығынан білінеді. Сатушы тәулік бойғы қызметті уәде етеді, бірақ нөмірін бермейді. Аттестат көрсетеді, алайда шартты басқа ЖШС атынан ұсынады. Барлық модельге бірдей бір беттік регламент тіркейді. Бағаны «бәрі кіреді» деп атайды да, бөлшектерді, материалдарды, диагностиканы және апаттық жұмысты алып тастайды.
Байсалды көрінетін кей тұжырымды да ашып жазу керек. «Мүмкіндігінше қысқа мерзімде келу» нақты мерзім бермейді. Анықтамасы жоқ «техникалық мүмкіндік болғанда» деген шарт әрдайым дерлік бас тартуға жол ашады. «Тараптардың келісімі бойынша» деген сөз кімнің қанша уақыт жауап күтетінін белгілемейді. Регламент қосымшада болмаса, «регламенттен тыс жұмыстар» деген тармақ қауіпті.
Шартты автоматты ұзарту тапсырыс беруші айлап күтпей шыға алса және мердігер ауысқанда құжаттарды алса, екі тарапқа да ыңғайлы. Хабарлау мерзімін, соңғы есеп айырысуды, паспорттар, журналдар, кілттер, кіру құрылғылары, бөлшек қалдықтары мен ашық өтінімдер көшірмесін қайтаруды тексеріңіз. Төлем дауына байланысты паспортты ұстап қалуға тікелей тыйым салынуы керек.
Қосалқы мердігерлікке де бір жолмен тыйым салудың қажеті жоқ. ҚР СТ 3305-2018 ескергендей, апаттық қызметті бөлек шартпен тартуға болады. Тапсырыс беруші орындаушыны, оның аттестатын және міндеттерін білмегенде қауіп туады. Қосалқы мердігерді алдын ала ашуды, оның жұмыс құқығын растауды, негізгі мердігердің толық жауапкершілігін және жазбаша келісімсіз жұмысты әрі қарай беруге тыйымды талап етіңіз.
Тағы бір айла актілерге қатысты. «Тапсырыс беруші үш күнде жауап бермесе, қызмет ескертусіз қабылданды деп есептеледі» деген шарт, әсіресе есеп әр лифт бойынша жазбасыз келсе, үйді әлсіз жағдайға қояды. Тексеруге орынды мерзім, есептің міндетті құрамы және даусыз бөлікті қабылдау құқығын белгілеңіз. Бас тарту дәлелді болсын, бірақ үнсіздік орындалмаған регламенттік жұмысты түзетпеуі керек.
Өндіруші ұсынымын монополиямен шатастырмаңыз. Өндірушімен байланысты сервис диагностика мен бөлшек қорын жақсырақ меңгеруі мүмкін. Бұл артықшылық мерзім, құрал және бөлшек барымен дәлелденуге тиіс. Презентациядағы бренд атауы жабық бағаны, әлсіз апаттық қызметті немесе жабдық тарихын беруден бас тартуды ақтамайды.
Нысандағы тексеріс презентациядан күшті
Соңғы таңдау алдында барлық финалистпен бірдей бағыт бойынша техникалық тексеріс өткізіңіз. Оған тек менеджер емес, болашақ жауапты басшы мен тағайындалатын электромеханик қатыссын. Тексерістің мақсаты үміткердің бастапқы жағдай мен ерекшеліктерді қызмет басталғанға дейін жазбаша тіркеуі.
Машиналық немесе блок бөлмесінен бастаңыз, кейін қауіпсіз тәртіппен кіру жолдарын, шахта мен шұңқырды, кабинаны, қабат есіктерін, байланыс пен диспетчерлендіруді қараңыз. Үй өкілі қауіпті аймаққа өз бетімен кірмеуі немесе жабдыққа араласпауы керек. Жұмысты және тексеру әрекеттерін білікті маман орындайды.
Нәтижесінде үміткер ведомость жасайды: ақау, қауіп дәрежесі, пайдалануды жалғастыру мүмкіндігі, уақытша шара, тұрақты жою жолы, мерзім, баға және жауапты тарап. Екі үміткер қымбат торап бойынша әртүрлі қорытынды берсе, таңдау алдында тәуелсіз диагностикаға тапсырыс беріңіз. Шартқа қол қойғаннан кейін бір аптада күрделі жөндеу шотын алғаннан гөрі, бір негізді қорытындыға ақы төлеу арзан.
Тексеру кезінде қағаз жүзінде төрт жағдайды модельдеңіз: жолаушы түнде қамалып қалды, негізгі қуат өшті, сөйлесу байланысы жауап бермейді, қажетті бөлшек қалада жоқ. Әр жағдай үшін мердігер хабарлау арнасын, жауапты адамды, рұқсат етілген әрекетті, кіру тәсілін, мерзімді және қалатын жазбаны атауға тиіс. Бұл шешендік емтиханы емес. Осылайша диспетчер, механик, кілттер, көлік және шарттың бір жұмыс үдерісіне қосылатынын тексересіз.
Тоқтату мәдениетін бағалаңыз. Жақсы механик лифтіні қандай жағдай болса да іске қосуға уәде бермейді. Ол адамдарға қауіп төнсе, ақау жойылғанша немесе қызмет көрсету кезінде жабдықты сөндіре алады. Тұрғындар мен тапсырыс берушіге арналған хабарлама нысанын сұраңыз: себеп, тоқтау уақыты, қауіпсіздік шарасы, жұмыс жоспары және келесі ақпарат беру мерзімі. Үй нақты ақпарат алса, үнсіздікке қарағанда бос тұруды жеңіл қабылдайды.
Тексеруден кейін үміткерге коммерциялық ұсынысты білдірмей өзгертуге жол бермеңіз. Барлық бастапқы ақау актіге, ал оларға қатысты жұмыс пен баға бөлек сметаға енгізілсін. Әйтпесе мердігер төмен тарифпен жеңіп, кейін әр белгілі ақауды «күтпеген жағдай» деп жариялауы мүмкін.
Бірінші ай нақты шартты көрсетеді
Таңдау қол қоюмен аяқталмайды. Бірінші айды жүйені қабылдау ретінде өткізу керек: құжаттар мен кілттерді актімен беру, диспетчерлік байланысты тексеру, журналдарды ашу, келісілген кестені орындау және әр лифт бойынша алғашқы есепті алу.
МИБ, басқарушы компания немесе құрылыс салушы тарапынан пайдалануға жауапты бір адамды және оны алмастыратын бір адамды тағайындаңыз. Мердігер жөндеуді кім келісетінін, бөлмені кім ашатынын, тоқтау туралы хабарды кім қабылдайтынын және актіге кім қол қоятынын білуі керек. Тұрғындарға апаттық хабар үшін бір түсінікті арна және әдеттегі шағым үшін бөлек арна қажет. Кіреберіс чаты қамалып қалу туралы хабарлаудың жалғыз жолы болмауы тиіс.
Ай соңында жоспар мен нақты нәтижені салыстырыңыз. Әр операцияда күн, лифт, орындаушы, нәтиже, ескерту және келесі әрекет болуы керек. Әр апаттық өтінімде уақыт белгілері қажет. Әр тоқтауда себеп пен мәртебе көрсетілсін. Есеп мазмұнды тексеруге мүмкіндік бермесе, «қызмет толық көрсетілді» деген бос жалпы актіге қол қоймаңыз.
Үйлер портфелін басқаратын компания барлық мердігерге бірдей карточка жүргізгені дұрыс: босату мерзімін сақтау, кестені орындау, қайталанған ақаулар, орындаушы кінәсінен бос тұру, ашық ақаулар, смета беру мерзімі және құжаттардың толықтығы. Сонда шартты ұзарту кезіндегі таңдау учаске басшысының жадына емес, тарихқа сүйенеді.
QABAT үй құжаттарын, өтінімдерді, инфрақұрылым жұмыстарын және есептілікті бір басқару контурында сақтауға мүмкіндік береді, сондықтан МИБ немесе басқарушы компания дәлелдерді чаттар мен әртүрлі қалталардан жинамайды. Платформа аттестатталған лифт ұйымын және маманның техникалық шешімін алмастырмайды, ол шарт төңірегіндегі басқару ізін сақтайды.
30 күннен кейін ауытқулар бойынша қысқа кездесу өткізіп, күні көрсетілген түзету жоспарына қол қойыңыз. Мердігер бірінші айдан кейін шақыру журналын бере алмаса, адамдарды бекітпесе немесе регламентті келіспесе, ұзақ сынақ мерзімі дәлелсіз жұмыстың көлемін ғана арттырады. Жүйе іске қосылса, көрсеткіштерді ай сайын тексеріп, жылына бір рет паспорттық картаны, бөлшек тәуекелдерін және күрделі шығын жоспарын қайта қараңыз.
Қызмет көрсетуші ұйымды таңдауды бір ережеге сыйғызуға болады: әр уәденің адамы, мерзімі, құжаты және салдары болуы керек. Аттестат жұмыс істеу құқығына жауап береді. Қалғанының бәрін бекітілген бригада, нақты диспетчерлік, модельге сай регламент, ашық баға және бірінші айдың жазбалары дәлелдейді.
Жиі қойылатын сұрақтар
Лифтілерге қызмет көрсететін ұйым қандай құжат көрсетуі керек?
Қажетті жұмыс түрлеріне жарамды аттестатты, оның қосымшасын және заңды тұлға деректемелерін тексеріңіз. Содан кейін жауапты адамды тағайындау және электромеханиктерді бекіту туралы бұйрықтарды, олардың даярлық құжаттарын және апаттық қызмет деректерін сұраңыз.
Қазақстанда лифт компаниясына аттестат міндетті ме?
Иә, заңды тұлға өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы тиісті жұмыстарға аттестат алуы керек. Тізімде лифтілерге қызмет көрсету мен жөндеу көрсетілуі, ал шарт дәл сол заңды тұлғамен жасалуы тиіс.
Қамалып қалған жолаушыларды неше минутта босатуы керек?
ҚР СТ 3305-2018 апаттық қызметке хабар түскен сәттен бастап қауіпсіз эвакуацияға 30 минуттан аспайтын мерзім белгілейді. Бұл адамдарды босату мерзімі, лифтіні жарты сағатта толық жөндеп іске қосу туралы уәде емес.
Лифтінің ай сайынғы қызметіне не кіруі керек?
Жұмыс құрамын өндіруші нұсқаулығы, нақты модельдің конструкциясы және қолданылатын талаптар анықтайды. Шарт қосымшасында операцияларды, кезеңділікті, тіркеу тәсілін және бағаға кіретін жұмыс пен бөлек жөндеу шекарасын жазыңыз.
Компанияны тек ең төмен бағаға қарап таңдауға бола ма?
Бағаны жұмыс құрамы мен ерекшеліктері бірдей болғанда ғана салыстыруға болады. Апаттық шығу, диагностика, ұсақ материалдар мен есептер кірмеген төмен тариф алғашқы тоқтаулардан кейін қымбатқа түсуі мүмкін.
Шартқа дейін тәулік бойғы апаттық қызметті қалай тексеруге болады?
Кешке немесе демалыс күні келісілген бақылау қоңырауын жасап, оператордан өтінімді қалай тіркейтінін сұраңыз. Нөмірді, жергілікті бригаданы, үйге дейінгі бағытты, кіру тәртібін және қоңыраудан босатуға дейінгі уақыт жазбасын тексеріңіз.
Әр лифт моделіне бөлек регламент керек пе?
Иә, ортақ кесте жасауға болады, бірақ жұмыс мазмұнын әр модельдің өндіруші нұсқаулығымен салыстыру қажет. Түрлі контроллер мен есік жетегіне арналған бірдей бір беттік ведомость нақты айырманы жасырады.
Қосалқы бөлшек пен күрделі жөндеуді кім төлейді?
Мұны шарт пен бекітілген смета анықтайды, бірақ күрделі жөндеуді әдеттегі абоненттік төлемге жасыруға болмайды. Тапсырыс берушіге бағаға кіретін материалдар тізімі, ақау актісін жасау тәртібі, бағаны келісу және алынған бөлшектерді қайтару ережесі керек.
Мердігер лифт паспортын қайтармаса не істеу керек?
Паспорт пен қызмет көрсету тарихы үйдің пайдалану құжаттамасына жатады және актімен берілуге тиіс. Шартта құжаттаманы бұзылған кезде қайтаруды және төлем дауына байланысты ұстап қалмауды жазыңыз, ал бас тартуды жазбаша тіркеңіз.
Жұмыс басталғаннан кейін мердігердің үлгеретінін қалай түсінуге болады?
Ай сайынғы кестені әр лифт жазбасымен және апаттық өтінімдердің уақыт белгілерімен салыстырыңыз. Қайталанған тоқтауларды, бос тұруды, ашық ақауларды, смета мерзімін және қайтарылатын құжаттардың толықтығын бақылаңыз.