Лифтіде тұрып қалсаңыз, осы тәртіппен әрекет етіңіз

Лифтіде тұрып қалғанда екі әрекет қатар жүруі керек: жолаушы сабырмен көмек шақырып, өз бетімен шығуға тырыспайды, ал үй апатты дереу тіркеп, адамдардың босатылуын қадағалайды. Қауіпсіз эвакуациялау мамандандырылған лифт ұйымының жұмысына кіреді. Бұрауыш ұстаған көрші, қайдан алынғаны белгісіз кілті бар күзетші, тіпті тәжірибелі үй электригі де оқытылған электромеханикті алмастыра алмайды.

Қазақстанда бұл жағдайға арналған нақты өлшем бар, бірақ оны жиі қате түсіндіреді. Қолданыстағы ҚР СТ 3305-2018 стандартының 11.3-тармағы көліктің кіреберіске келу уақытын емес, жолаушыларды эвакуациялау уақытын белгілейді: ақпарат апаттық қызметке түскен сәттен бастап 30 минуттан аспауға тиіс. Сондықтан уақыт белгісі мен өтінім нөмірі жоқ қоңырау кейінгі талдау үшін пайдасы аз дерекке айналады. Үй хабарламаны кім қабылдағанын, есеп қашан басталғанын және соңғы жолаушы алаңшаға қашан шыққанын білуге тиіс.

Алдымен шығатын жолды іздемей, байланыс орнатыңыз

Жолаушы диспетчерді шақыру түймесін басып, жауапты күтіп, механик қажетті лифтіні қайта қоңырау шалмай-ақ табатындай мәлімет беруі керек. Қаланы, көшені, үйдің нөмірін, кіреберісті, шамамен қай қабатта тұрғаныңызды, лифтінің нөмірін немесе орналасуын, кабинадағы адам санын және әр адамның жағдайын айтыңыз. Кабина жұлқынса, үйкелген дыбыс естілсе, күйген оқшаулағыштың иісі шықса, су немесе түтін пайда болса, мұны алғашқы сөйлемде хабарлаңыз.

Шақыру түймесін бір рет басып, панельде көрсетілген уақыт бойы ұстап тұрыңыз. Әртүрлі үлгіде байланыс қысқа басқанда немесе ұзақ ұстап тұрғанда қосылады. Диспетчер жауап берсе, барлық түймені ретсіз баспаңыз: ол сөйлесуге кедергі келтіреді және босатуды жылдамдатпайды. Диспетчерден ұйымның атауын, өзінің атын немесе оператор нөмірін, тіркеу уақытын және өтінім нөмірін айтуды сұраңыз. Басқа жолаушылар да естуі үшін уақытты дауыстап қайталаңыз.

Сөйлесу құрылғысы үнсіз қалса, кабинада немесе кіреберістегі тақтада көрсетілген лифтінің апаттық қызметіне қоңырау шалыңыз. Жапсырманы алдын ала суретке түсіріп қойған дұрыс, бірақ лифт тоқтағанда телефон желісі ұстамауы мүмкін. Мұндайда бірқалыпты қағып, тұрғындарды шақырыңыз, есікті аяқпен теппеңіз және кабинаны шайқамаңыз. Сырттағы адам өтінімді сол апаттық қызметке беріп, шақыру қабылданғанын жолаушыларға хабарлауы керек.

Диспетчерге бір үлгімен қысқа хабарлама беріңіз: «... мекенжайындағы үй, ... кіреберіс, жолаушылар лифті тоқтады, шамамен ... және ... қабаттың арасында тұр. Кабинада ... адам бар, олардың ішінде бала, қарт адам немесе мүгедектігі бар адам бар. Жарақат жоқ, түтін мен күйік иісі жоқ. Өтінімді сағат ... ... минутта беріп тұрмын, менің нөмірім ...». Жарақат немесе басқа қауіп болса, соңғы бөліктің орнына белгілерді нақты сипаттап, төтенше қызметті бірден қосыңыз.

Басыңыз айналса, еденге отырыңыз немесе қабырға түбіне жүрелеңіз. Есіктен алыстаңыз, жағдайы нашар адамға орын босатыңыз, тар жағаны ағытыңыз, баяу сөйлеңіз. Қалыпты тоқтап тұрған кабинада ауа бар: шахта мен кабина ауа өтпейтіндей тұмшаланбаған. Дүрбелең тынысты жиілетіп, желдетуде техникалық мәселе туындамай тұрып-ақ ауа жетпей жатқандай сезім береді.

Қалыпты тоқтағанда лифт диспетчеріне, қауіп төнсе 112-ге хабарласыңыз

Түтін, от, су, жарақат және денсаулықтың күрт нашарлауы жоқ қалыпты тоқтауда алдымен лифтінің апаттық қызметіне хабарласқан дұрыс. Оның білікті қызметкерлері лифтінің құрылысын біледі, машина бөлмесіне кіре алады және өндіруші нұсқаулығы бойынша жолаушыларды босатады. Бірыңғай 112 қызметі үйдің лифт ұйымымен жасалмаған шартын алмастырмауға тиіс.

Түтін немесе от шықса, күйік иісі күшейсе, шахтаға су кірсе, кабина өздігінен қозғала берсе, адам жарақаттанса, есінен танса, тұншықса немесе лифт диспетчері қолжетімсіз болып, жағдай қауіпті бола бастаса, 112-ге дереу қоңырау шалыңыз. Қазақстанда 112 тәулік бойы қауіп туралы және шұғыл көмек қажет жағдайлар жөніндегі хабарламаларды қабылдайды. Операторға дәл сол нақты мекенжайды, кіреберісті, болжамды қабатты, адам санын және қауіптің сипатын айтыңыз. Медициналық белгілер болса, 103 нөміріне де қоңырау шалуға болады, бірақ қай мекеме жауапты екенін талқылап уақыт жоғалтпаңыз: жағдайды анық сипаттасаңыз, диспетчер қажетті күшті өзі белгілейді.

Өрт бүкіл тәртіпті өзгертеді. Өртеніп жатқан ғимараттан эвакуация кезінде лифтіні пайдаланбаңыз. Адамдар кабинада қамалып тұрған кезде өрт басталса, түтін туралы 112-ге хабарлаңыз, ауыз бен мұрынды матамен жабыңыз, төменірек отырыңыз және оператордың нұсқауын орындаңыз. Шахта есігін болжап ашуға тырыспаңыз: оның ар жағында түтін, от немесе бос кеңістік болуы мүмкін.

Сырттағы адам үй атынан бір мезетте бір-біріне қатысы жоқ бес шақыру жібермеуі керек. Бір жауапты адам лифт қызметімен байланысады, екіншісі қауіп болғанда 112 немесе 103 нөміріне қоңырау шалады, кейін олар өтінім нөмірлері мен уақытты өзара салыстырады. Алғашқы шақыру қабылданбаса, бірнеше тұрғынның қайталап қоңырау шалуына болады, бірақ әр жаңа қоңырау шалушы хабарлама бұрын берілгенін және жауап болмағанын айтуы тиіс.

109 нөмірі барлық елді мекенде қалалық қызмет ретінде жұмыс істемейді және қызмет көрсетуші ұйымның нөмірін алмастырмайды. ҚР СТ 3305-2018 стандарты апаттық қызметтерден 109 және (немесе) 112 құтқару қызметтерімен арнайы байланыс болуын талап етеді. Жолаушы үшін бұл жергілікті 109 әрқашан лифт механигін жібереді деген уәде емес. Үй өзінің жұмыс істейтін нөмірін адам сапарға дейін және кабина ішінде көретін жерге орналастыруға міндетті.

Балалар мен қозғалысы шектеулі жолаушыларға жағдайына қарай көмектеседі

Балаға, қарт адамға, жүкті әйелге және мүгедектігі бар адамға да дәл сол қауіпсіз эвакуация тәсілі қажет, бірақ диспетчер мен үй олардың жағдайын алғашқы минуттан ескеруі керек. «Бәрі тірі» деу жеткіліксіз. Баланың жасын, арбаның барын, ұзақ тұра алмайтынын, жүрек немесе тыныс алу ауруын, сөмкедегі дәріні және пайда болған жаңа белгілерді айтыңыз. Бұл мәліметтер дәрігерлердің қажеттілігі мен шығу ретіне әсер етеді.

Бала жалғыз қалса, диспетчер онымен дауыстық байланысты үзбей, өзін таныстырып, механиктің жолға шыққанын қарапайым сөйлемдермен түсіндіруі керек. Сырттағы ата-ана есік арқылы немесе телефонмен сабырлы сөйлеп, өзі бақылай алмайтын нақты уақытты уәде етпегені жөн. «Лифт құлап кетуі мүмкін» және «есікті ашып көр» деген сөздер қорқынышты күшейтіп, баланы қауіпті әрекетке итермелейді. Одан есіктен алыстауды, еденге отыруды, түймелерді баспауды және диспетчерге жауап беруді сұраңыз.

Есту қабілеті бұзылған адамға сөйлесу құрылғысы көмектеспеуі мүмкін. Ондайда апаттық қызметке мәтіндік хабарлама, үй қосымшасы, мессенджер, туысымен байланыс немесе көрші еститіндей қағу қолданылады. Үй визуалды растауы жоқ түймені барлық тұрғынға жеткілікті байланыс деп санамауы керек. Жабдықты тексергенде төраға жолаушы шақырудың қабылданғанын көре ала ма және түнде шынымен қызмет көрсетілетін балама арна бар ма деген сұрақты анықтайды.

Арбадағы жолаушыны еден деңгейі қатты айырылған жерден көршілер күшімен сүйреп шығаруға болмайды. Маман кабинаның орнын бағалап, оны бекітеді және шығу тәсілін таңдайды. Кабинаны қауіпсіз теңестіру мүмкін болмаса, құтқарушылар мен қосымша құралдар қажет болуы мүмкін. Бұл жатқан, есінен танған немесе алаңшаға өздігінен өте алмайтын адамға да қатысты. Отыз минуттық норматив адамды жарақаттайтын тәсілмен тасымалдауды ақтамайды.

Дүрбелең ұстамасы кезінде адам ауа жетпеуіне, қалтырауға, саусақтарының шаншуына және бас айналуына шағымдануы мүмкін. Оны есіктен алыс қабырға түбіне отырғызып, дем шығаруды дем алудан ұзағырақ әрі байсалды жасауын сұраңыз және белгілерді диспетчерге хабарлаңыз. Басқа адамның дәрісін бермеңіз және «тыныштал, ештеңе болған жоқ» деп дауласпаңыз. Кеудесі ауырса, есінен танса, қатты ентіксе немесе жағдайы тез нашарласа, 103 не 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.

Кабинада бірнеше адам болса, біреуі диспетчермен сөйлеседі, екіншісі жағдайы нашар адамды бақылайды, қалғандары орын босатып, телефон қуатын сақтайды. Барлық құрылғының шамын бірдей қоспаңыз. Жарық өшкенде адамдар мен табалдырықты көру үшін бір шамды еденге бағыттаңыз, бірақ жарық құралын және басқару панелін бөлшектемеңіз.

Эвакуациядан кейін үй медициналық көмек қажет болды ма және қозғалу, есту, көру немесе байланыс жағынан қиындық болды ма деп бөлек сұрайды. Бұл мәліметтерді диагноз бен адамның атын ортақ чатта жарияламай тіркейді. Қалыпты рәсім тұрғынның белгілі қажеттілігін ескермесе, үй келесі оқиғаға дейін бригаданы қарсы алу нұсқаулығын, байланыс тізімін немесе байланыс жабдығын өзгертеді.

Отыз минут жолаушылар босатылғанға дейін есептеледі

Отыз минуттық мерзім адамдардың қауіпсіз шығуымен аяқталып, ақпараттың апаттық қызметке түсуінен басталады. ҚР СТ 3305-2018 стандартының 11.3-тармағында дәл осылай жазылған. Электромеханиктің жиырма тоғызыншы минутта келуі, егер жолаушылар одан кейін босатылса, мерзім сақталды дегенді білдірмейді. Керісінше, механик ертерек келіп, қажетті әрекеттерді орындап, эвакуацияны норматив ішінде аяқтай алады.

Бұл айырмашылық тұрғын үшін де, МИБ төрағасы үшін де маңызды. Тұрғын хабарламаның қабылданған уақытын және есік ашылған уақытты тіркейді. Үй бригаданың шығуын, келуін, жұмыстың басталуын, адамдардың босатылуын және лифтінің қауіпсіз күйге ауыстырылуын бөлек белгілейді. Осы уақыттар кідірістің қайда туғанын көрсетеді: оператор өтінімді кеш берді, механик ұзақ жүрді, кілт ала алмады, кіреберісті шатастырды немесе қосымша бригада қажет еткен ақауға тап болды.

Есепті механик қайта қоңырау шалған, мекенжайға келген немесе машина бөлмесін ашқан сәтке әдейі ауыстыруға болмайды. Оператор хабарламаны 14:07-де естіп, оны 14:12-де тіркесе, үй диспетчерлік ішіндегі бес минуттық жоғалтуды тексеруі керек. Стандарт мерзімді мердігердің ішкі жүйесіндегі ыңғайлы жолға емес, ақпараттың келуіне байланыстырады.

Маңызды бір ескерту бар. Апаттық жағдай құтқарушылардың, дәрігерлердің қатысуын немесе сыртқы электр қуатын ажыратуды талап етуі мүмкін. Адамдардың қауіпсіздігі қандай жолмен болса да санға сыйдыру әрекетінен маңызды. Бірақ бұл бұзушылықты жоймайды және мердігерге уақытты қайта жазуға рұқсат бермейді. Актіде кідірістің нақты себебін, кімнің шақырылғанын, жұмыс басқаруы қашан берілгенін және босату қашан аяқталғанын көрсетеді.

ҚР СТ 3305-2018 ұлттық стандарты Қазақстанда қолданылады және лифтілерді жеткізу, монтаждау мен пайдалануды тікелей қамтиды. Оның 11.1-тармағы апаттық-техникалық қызмет көрсетуді мамандандырылған ұйымның апаттық қызметінің жұмысына жатқызады, ал 11.2-тармағы қауіпсіз эвакуациялауды, ақауларды жоюды, жабдықты ажыратуды және қалыптан тыс жағдайлардың алдын алуды қамтиды. Сондықтан мердігердің «біз тек жөндеуге жауап береміз, адамдарды басқа біреу шығарсын» деген сөзі дұрыс қызмет көрсету үлгісіне сай келмейді.

Есікті өз бетіңізбен ашу күтуден қауіпті

Жолаушы кабинаның нақты орнын, жетектің күйін және тоқтау себебін білмейді, сондықтан өздігінен шығу жаңа қауіп туғызады. Кабина едені мен қабат алаңшасының арасында айырма болуы мүмкін, сәл ашылған есіктің артында шахта тұруы ықтимал, ал байланыс қалпына келгеннен кейін лифт қозғалып кетуі мүмкін. Қабат жиегінің көрінуі шығу қауіпсіз дегенді білдірмейді.

Есік жақтауларын қолмен, аяқпен, қолшатырмен немесе құралмен ажыратпаңыз. Панельдерді шешпеңіз, төбедегі люк арқылы шықпаңыз, секірмеңіз және кабинаны шайқамаңыз. Баланы саңылауға көтермеңіз, баспалдақпен, арқанмен немесе кабина төбесімен шығуға келіспеңіз. «Стоп» түймесі бар болса, ол өндіруші көздеген режимге арналған, кездейсоқ түйме тіркестерімен тәжірибе жасауға арналмаған.

«Есік қабатқа жақын тұр, аттап шыға салыңыз» деген кеңес өте қауіпті. Кабина алаңшадан жоғары тұруы мүмкін, адам аяғы тайса, оның астына құлайды. Кабина төмен тұрса, келесі жолаушы басын соғады немесе тепе-теңдігін жоғалтады. Электромеханик алдымен қозғалысты болдырмайды, кабинаның орнын анықтайды және нақты үлгінің рәсіміне сай есікті арнайы кілтпен ашады.

Сырттағы адамдар да шахта есігін тұрмыстық кілтпен немесе соған ұқсас затпен ашпауы керек. Арнайы кілт қауіпті аймаққа жол ашады, сондықтан Жүк көтергіш механизмдерді пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары оны сақтау мен есепке алуды ұйымдастыруды талап етеді. Күзетшіде кілттің болуы оның эвакуациялауға оқытылғанын және рұқсаты барын дәлелдемейді.

Есік ашылғаннан кейін маманның нұсқауымен, бір-бірден, жұлқынбай шығыңыз. Механик басқа қауіпсіз ретті айтпаса, алдымен балаға, қозғалысы шектеулі немесе жағдайы нашар адамға көмектеседі. Саңылауға түсіп кеткен сөмке не телефон үшін кері оралмаңыз. Шыққаннан кейін маман лифтінің күйін рәсімдеп, пайдалануға рұқсат бергенше ешкім оны түймемен іске қоспауы керек.

Үй алғашқы апатқа дейін дайын болуға жауапты

Үйді басқару органы көмек тізбегін алдын ала құруға міндетті: мамандандырылған ұйыммен қолданыстағы шарт, хабарламаларды тәулік бойы қабылдау, механиктің жабдыққа кіруі, дұрыс жұмыс істейтін екіжақты байланыс және тұрғындарға түсінікті байланыс деректері. Ай сайынғы «техникалық қызметті» шарттың апаттық бөлігін тексермей сатып алу, ішінде адамдар қалған дәл сәтте үйді ең қажетті қызметсіз қалдырады.

Жүк көтергіш механизмдерді пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары иесіне немесе пайдаланушы ұйымға қарап-тексеруді, техникалық қызмет көрсету мен жөндеуді ұйымдастыруды, жауапты адамдарды тағайындауды және қызметкерлерді нұсқаулықпен қамтамасыз етуді жүктейді. 111-113-тармақтар мамандандырылған аттестатталған ұйымды тартуға рұқсат береді, бірақ тараптардың міндеттері мен құқықтарын шартта айқындауды талап етеді. Жұмысты мердігерге беру үйдің бақылауын жоймайды.

Шартта тәулік бойғы нөмір, қызмет көрсету аумағы, өтінімді тіркеу тәсілі, эвакуацияның шекті уақыты, апаттық жұмыстар құрамы, кіру тәртібі, резервтік байланыс, әр шығу туралы есеп және қайталанған бұзушылықтың салдары көрсетілуі керек. «Қажет болғанда апаттық жұмыс» деген тұжырым тым бұлыңғыр. Мердігер есепті ақпаратты алған сәттен бастауды және тіркеу уақытын беруді бекітуден бас тартса, төраға қызметтің орнына дауға алдын ала тап болады.

Жауапты адам айына бір рет мердігермен бірге қауіпсіз режимде кабинадағы байланыс түймесін тексереді, жапсырмалардағы нөмірлерді салыстырады және диспетчердің мекенжай мен лифт нөмірін көретінін анықтайды. Қызмет көрсетуші ұйым ауысқанда ескі жапсырмалар сол күні алынады. Жаңа үйде құрылыс салушы тұрғындарды тұрақты пайдалануға жібермей тұрып паспорттарды, нұсқаулықтарды, сызбаларды, кілттерді, диспетчерлеу мәліметтерін және ұйым байланыстарын береді.

Қағидалардың 443-тармағы лифтіні пайдалану нұсқаулығында адамдарды қауіпсіз эвакуациялау тәсілдерінің болуын талап етеді, ал 449-тармақ ақау немесе электрмен жабдықтау тоқтаған кезде эвакуациялау мүмкіндігін құрылымда көздеуді талап етеді. Бұл нормалар әдістемені тұрғындар өз бетінше қолдануы үшін ілу керек дегенді білдірмейді. Ол нақты үлгімен жұмыс істейтін және кабинаның қозғалуын қалай болдырмауды білетін оқытылған қызметкерлерге қажет.

Үй түнде механикті қарсы алып, қажетті бөлмелерді ашатын және кілтті бүкіл кіреберістен іздемейтін адамды да тағайындайды. Кіру телефоны өшірулі бір төрағаға тәуелді болса, жүйе дайын емес. Бірнеше үйден тұратын портфель үшін басқарушы компания бір өзекті карточкадан мекенжайды, мердігерді, лифт нөмірін, кілт орнын және резервтік жауапты адамды көруі керек.

ПИК, басқарушы компания немесе лифт мердігері ауысқан кезде ең қауіпті кезең өтпелі күн болады. Ескі шарт тоқтаған, жаңа диспетчер мекенжайларды әлі жүктемеген, ал кілттер мен паспорттар әртүрлі адамдарда жатады. Басқару органы беруді актімен рәсімдейді: лифтілер мен зауыттық нөмірлердің тізімі, әрқайсының күйі, ашық ақаулар, соңғы куәландырулар, сызбалар, нұсқаулықтар, кілттер, кіру кодтары, апаттар журналы және жабылмаған өтінімдер туралы мәлімет. Ауызша «құжаттарды кейін жеткіземіз» деген уәде күн сайын адам таситын жабдыққа жарамайды.

Жаңа мердігер кезекшілік басталғанға дейін бағыттар мен мекенжай базасын тексереді. Тұрғын үй кешендерінің атауы қайталанады, корпус нөмірлері өзгереді, аула жақтағы кіреберіс жабық болуы мүмкін. Шақыру карточкасында ресми мекенжай, кешеннің күнделікті атауы, кіреберіс, аулаға кіру координаттары, қарсы алушының байланысы және машина бөлмесінің орналасуы болуы керек. Шлагбаум алдында жоғалған бірнеше минут та сол 30 минутқа кіреді.

Бақылау шақыруын ішінде адам бар кабинаны әдейі тоқтату арқылы жүргізбейді. Мердігер мен жауапты тұлға сөйлесу құрылғысын тексеруге арналған режимді қолданып, экрандағы мекенжайды растайды және нәтижені журналға жазады. Байланыс жалпы желіден қоректенсе, негізгі қуат тоқтағанда нақты лифт құжаттамасында көзделген жұмыс қабілетін тексереді. Үй өндіруші сипаттамаған сынақты ойлап таппауы керек.

Шартты кезекшіліктің нақты сызбасымен бірге оқыған дұрыс. Бір бригада үлкен ауданға қызмет көрсете алады, бірақ оның саны өздігінен ештеңені дәлелдемейді. Мердігерден бір уақытта түскен екінші шақыруды кім қабылдайтынын, резервтік құрал жиынтығы қайда сақталатынын, ауырған механикті кім алмастыратынын және жағдай қиындаса, өтінім құтқарушыларға қалай берілетінін түсіндіруді сұраңыз. Жауаптар шарт қосымшасында немесе регламентте бекітіліп, кейін алғашқы нақты шығумен салыстырылады.

Тұрғындарға барлық механиктің аты-жөнін білу қажет емес. Оларға екі жұмыс істейтін байланыс арнасы, диспетчер жадындағы үй мекенжайы және түсінікті шұғыл әрекет ережесі қажет. Байланыстарды ірі қаріппен басып, кабинада және кіреберісте орналастырады, тұрғын кабинетінде қайталайды және бір жерден жаңартады. Жарнама жапқан немесе төбеге ұсақ қаріппен жазылған нөмір қағаз жүзінде бар, бірақ апат кезінде жұмыс істемейді.

Бұзушылық өтінімді дұрыс тіркемеуден басталады

Кешігудің дәлелі төрт уақытқа құрылады: хабарлама берілді, қызмет оны қабылдады, жолаушылар босатылды, лифт қауіпсіз күйге ауыстырылды. ҚР СТ 3305-2018 стандартының 11.3-тармағы үшін негізгі жұп, ақпараттың түскен уақыты мен эвакуация уақыты. Қалған белгілер себеп пен жауапкершілікті анықтауға көмектеседі.

Жолаушы шығыс қоңыраулар журналын, хат алмасу жазбасын, өтінім нөмірін, диспетчердің атын, уақыт көрсетілген телефон экранының суретін және кабинадағы қысқа видеоны сақтай алады. Видеода мекенжайды, уақытты, адам санын және байланыс жағдайын айту жеткілікті. Қоңырау орнына ұзақ эмоциялық видео түсірмеңіз. Сырттағы куәгер көліктің келуін, мүмкіндік болса маманның тегін және есіктің ашылған сәтін тіркейді.

Телефон әңгімесінің жазбасы пайдалы, бірақ оның болмауы дәлелді жоймайды. Қоңырау деректері уақыт пен ұзақтықты көрсетеді, қосымшадағы немесе мессенджердегі хабарламалар жіберу белгісін береді, ал апаттық қызмет журналы өтінімді қабылдау мен беруді көрсетуге тиіс. Мердігерден нақты оқиға бойынша үзіндіні жазбаша сұраңыз. Үзіндідегі уақыт жолаушы телефонымен сәйкес келмесе, екі дереккөзді де тіркеп, айырманы түсіндіруді талап етіңіз.

Қабылданбаған қоңырау мен тіркелген өтінім бір нәрсе емес. Мердігер нөмірі қоңырауды үзіп тастаса, жолаушы немесе куәгер қайта қоңырау шалып, қоңырау журналының суретін түсіреді және резервтік арнаны пайдаланады. 11.3-тармақ бойынша есептің басталуын оператор жауап берген, хабарлама қызмет көрсетілетін чатқа жеткізілген немесе басқа жүйе қабылдауды растаған сәттен дәлелдеу оңай. Бұл мердігерге телефонды жауапсыз ұстауға рұқсат бермейді: тәулік бойғы апаттық байланыстың қолжетімсіздігі де бөлек түсіндіру мен түзетуді қажет етеді.

Актіге жолаушының болжамын анықталған себеп ретінде жазбау керек. «Лифт құлады» деген сөз тоқтағандағы қысқа жұлқуды, қорғаныстың іске қосылуын немесе шын мәніндегі бақылаусыз қозғалысты білдіруі мүмкін, айырманы маман анықтайды. Жолаушы сезімді, дыбысты, бағытты және шамамен ұзақтықты дәл сипаттайды, ал механик тексеруден кейін техникалық қорытынды жазады. Осылайша үй куәлікті сақтап, диагностиканы қауесетпен алмастырмайды.

Бірнеше телефон сәл өзгеше уақыт көрсетсе, бастапқы суреттерді тіркеп, әр белгінің көзін атаңыз. Әдемі ролик үшін видеоны өңдемеңіз және жалғыз көшірмені қысатын мессенджер арқылы ғана жібермеңіз. Түпнұсқа акт пен талапқа жауап алынғанға дейін сақталады. Ұжымдық шағым үшін бір-біріне қайшы бірнеше әңгіме орнына жолаушылар растайтын бір хронология жеткілікті. Сырттағы куәгерлерді бөлек көрсетіңіз, өйткені олар бригаданың келуін, бөлмелерге кіруін және адамдардың нақты босатылған сәтін көрді.

Үйдің жұмыс жазбасы былай көрінуі мүмкін:

Событие: остановка лифта с пассажирами
Адрес и лифт: ул. ..., дом ..., подъезд ..., лифт № ...
Сообщение принято: 14:07, диспетчер ..., заявка № ...
Механик прибыл: 14:28
Пассажиры освобождены: 14:41
Состояние людей: травм нет, медицинская помощь не потребовалась
Решение по лифту: отключен до диагностики
Приложения: детализация звонка, видео, акт выезда, объяснение подрядчика

Бұл мысалда эвакуация 34 минутқа созылды, демек мерзім төрт минутқа асқан. Механиктің 21 минутта келуі нәтижені өзгертпейді. Төраға мердігерге талап жіберіп, акт пен түзету шараларын сұрайды, үй чатындағы «шебер тез келді» деген хабарламамен шектелмейді.

QABAT тұрғындардың өтініштері мен апаттық өтінімдерді қосымшадан, WhatsApp, Telegram, телефон және QR-код арқылы қабылдайды, сондықтан үйге бірыңғай тіркеу уақыты мен кейінгі әрекеттерді сақтау оңайырақ. Цифрлық журнал өздігінен адамдарды босатпайды, бірақ үйдің апат туралы қашан білгені және оны кімге бергені жөніндегі дауды азайтады.

Босатқаннан кейін бірден іске қосу емес, талдау қажет

Жолаушыларды босату адамдарға қатысты апаттық бөлікті аяқтайды, бірақ лифтінің дұрыс екенін растамайды. Электромеханик тоқтау себебін анықтап, қажетті тізбектерді тексеріп, жабдықты қайта іске қосуға бола ма деген шешім қабылдауы керек. Маман лифтіні ажыратып кетсе, төраға, күзет немесе басқарушы «таңға дейін болса да қосып беруді» сұрамауы тиіс.

Сәтсіз талдаудың таныс көрінісі мынадай. Кабина кешке тоқтады, диспетчер кіреберіс нөмірін сұрамады, механик алдымен көрші үйге келді, машина бөлмесінің кілті қалада жоқ адамның қолында болды, жолаушылар кешігіп шығарылды, ал таңертең лифт жазбаша актісіз қосылды. Екі күннен кейін тоқтау қайталанды. Әр қате жеке қарағанда ұсақ көрінеді, бірақ барлығы бірге үйдің апаттық қызметті басқармай отырғанын көрсетеді.

Дұрыс талдау нақты сұрақтарға жауап береді: лифтіні не тоқтатты, қорғаныс құрылғысы іске қосылды ма, диспетчерлеу неге нақты мекенжай бермеді, кілттер қолжетімді болды ма, іске қосуға кім рұқсат берді және қандай жұмыс жасалды. Себеп электр қуатының өшуіне байланысты болса да, мердігер пайдалануға қайтармас бұрын қауіпсіз күйді тексереді. Ақау табылса, үй жөндеу және бақылау тексеруінің мерзімі туралы жазба алады.

Бір лифтінің қайталанған тоқтауын диагнозсыз «сезімтал автоматикаға» жабуға болмайды. Басқару органы бірнеше айдағы өтінімдерді салыстырып, мердігерден қайталанатын торапты немесе жағдайды атауды сұрайды және қажет болса тиісті аттестаты бар ұйымға техникалық куәландыру тапсырады. Қызмет ету мерзімі өткен лифтіге техникалық жағдайды зерттеудің бөлек талаптары қолданылады, оны әдеттегі айлық қарап-тексеру алмастырмайды.

Оқиғадан кейін үй тұрғындарға тек тексерілген деректерді хабарлайды: тоқтау қашан болды, адамдар қашан босатылды, зардап шеккендер бар ма, лифт ажыратылды ма және диагностиканы кім жүргізіп жатыр. Жолаушылардың аты-жөні мен медициналық мәліметтерін жариялаудың қажеті жоқ. Мерзім бұзылса, оны қабылданған шаралармен бірге ашық жазады. Үндемеу көршілерді оқиғаның нұсқасын қауесеттен жинауға мәжбүрлейді.

Шағым мердігерге және үйге жауапты органға жіберіледі

Алғашқы жазбаша талап бір мезгілде лифтіге қызмет көрсететін ұйымға және үйді басқару органына, яғни МИБ-ке, басқарушы компанияға немесе шарт бойынша басқа тапсырыс берушіге жолданады. Жолаушы олардың қайсысы өтінімді жоғалтқанын болжауға міндетті емес. Ол оқиғаны сипаттап, растауларды тіркейді және тіркеу журналын, шығу актісін, кешігудің түсіндірмесін және қайталануды болдырмайтын шаралар туралы мәліметті сұрайды.

Талап мәтіні «лифт өте жаман» деген жалпы сөзге емес, дерекке сүйенуі керек. Мынаны көрсетіңіз: «Тоқтап қалған кабинадағы жолаушылар туралы хабарлама 14:07-де беріліп, қабылданды, босату 14:41-де аяқталды. ҚР СТ 3305-2018 стандартының 11.3-тармағы ақпарат апаттық қызметке түскен сәттен бастап 30 минуттан аспайтын мерзім белгілейді. Тіркеу жазбасын, апаттық шығу актісін, төрт минуттық асудың себебін және бұзушылықты жою жоспарын беруді сұраймын». Мұндай тұжырым мердігерге мәселенің мәніне қатысы жоқ жауап беруге аз мүмкіндік қалдырады.

Жауап келмесе, деректер жасырылса, бұзушылық қайталанса немесе қауіпсіздік күмән тудырса, eOtinish арқылы жергілікті әкімдікке өтініш беріп, тұрғын үй инспекциясының немесе өнеркәсіптік қауіпсіздік бөлімшесінің құзыретін анықтауды және өкілеттік шегінде тексеру жүргізуді сұраңыз. Қолжетімді болса, шартты немесе түбіртекті, үймен хат алмасуды, уақыт дәлелдерін, актіні және алдыңғы талапты тіркеңіз. Әлеуметтік желідегі пікірден айырмашылығы, eOtinish өтінішке тіркеу нөмірін беріп, қаралуын бақылауға мүмкіндік береді.

Бөлімшелердің құзыреті нысан түрі мен әкімдік құрылымына қарай өзгеруі мүмкін, сондықтан көшірмелерді барлық органға таратқаннан гөрі өтінішті ведомстволық бағынысына қарай ресми жіберуді сұраған дұрыс. Өмірге тікелей қауіп төнгенде шағым 112-ні алмастырмайды. Алдымен адамдарды босатып, қауіпті аймақты қоршайды, содан кейін бақылауды рәсімдейді.

МИБ төрағасы немесе басқарушы компания расталған кешігуден кейін шарт тетігін қолдануы керек: түзету жоспарын талап ету, ауданның апаттық бригадалармен қамтылуын тексеру, кіру тәртібін өзгерту, байланысты бақылау шақыруынан өткізу және бұзушылық қайталанса, санкцияны немесе мердігерді ауыстыруды қарау. Ауыстыру туралы шешімді басқа компанияның «он минутта келеміз» деген уәдесімен ғана қабылдауға болмайды. Алдымен аттестатын, қызметкерлерін, тәулік бойғы диспетчерлігін, кезекшілік аумағын және эвакуацияның отыз минуттық мерзімін шартта қабылдауға дайындығын тексереді.

Қайталанған тоқтау техникалық шешімді талап етеді

Әр тұрып қалу лифтіні бірден ауыстыру керек екенін дәлелдемейді, бірақ бірдей тоқтаулар тізбегі диагноз бен құжатталған жөндеуді талап етеді. Үй электр қуатының өшуі сияқты бір реттік сыртқы оқиғаны, есік не датчиктің қайталанатын ақауын және қызмет көрсетудің жүйелі сәтсіздігін ажыратуы керек. Бұл себептер әртүрлі жұмысқа, шығынға және меншік иелерінің әртүрлі шешіміне әкеледі.

Себеп анықталғанға дейін қауіпсіздікті «бүгін лифт қайта жүріп тұр» деген белгімен бағалауға болмайды. Лифтінің сәйкестендіру деректері, ақау сипаттамасы, орындалған операциялар, ауыстырылған бөлшектер, тексеру нәтижесі және жауапты маманның қолы бар актіні сұраңыз. Мердігер тек «өтінім орындалды» деп жазса, актіні нақтылауға қайтарыңыз. Эвакуация орындалды, бірақ техникалық себеп әлі қалуы мүмкін.

Үйге қарапайым көрсеткіш пайдалы: 30 минутта аяқталған эвакуациялар үлесі және бір лифтінің қайталанған тоқтау саны. Орташа уақыт ең нашар жағдайларды жасырады, ал жабдыққа байланыстырылмаған өтінім саны қайталануды көрсетпейді. Қолжетімсіз байланысқа, қате мекенжайға және бөлмеге кіру кешігуіне бөлек қарайды. Бұл деректер әдемі есеп үшін емес, мердігердің үйге қауіпсіз қызмет көрсете алатынын шешу үшін қажет.

Жолаушыға қысқа тәртіпті есте сақтау жеткілікті: диспетчермен байланыс, нақты мәлімет, уақыт белгісі, қауіп төнсе 112, өздігінен шығуға тырыспай маманды күту. Үй бұдан көбірек істеуі керек: тәулік бойғы қабылдауды, кіруді, білікті эвакуацияны, актіні және себепті талдауды қамтамасыз ету. Отыз минут мердігер жолға шығуға жиналғанда емес, оның апаттық қызметі тоқтаған кабинадағы адамдар туралы хабарлама алған сәтте басталады.