Кіреберістегі газ иісі шыққанда не істеу керек

Кіреберістен газ иісі шықса, бір ғана дұрыс шешім бар: ұшқын шығаратын кез келген әрекетті тоқтату, адамдарды сыртқа шығару және қауіпсіз жерден авариялық қызметке қоңырау шалу. Газдың қайдан шығып жатқанын өзіңіз іздемеңіз және үйдің ортақ чатында жазысуға уақыт жоғалтпаңыз. Бір ажыратқыш, есік қоңырауы немесе автокөлік қозғалтқышы газды тұтандыруы мүмкін.

Қазақстанда газ иісі сезілгенде хабарласатын негізгі нөмір - 104, газдың авариялық қызметі. Иіс қатты болса, адамдар шыға алмай жатса, от, тарс еткен дыбыс, қирау немесе зардап шеккендер болса, 112 нөміріне де қоңырау шалыңыз. МИБ (ОСИ) төрағасы да, басқарушы компанияның диспетчері де жедел қызметті алмастырмайды. Олар қатар атқаратын жұмыс басқа: хабарлауға, үйге кіруге және оқиғаны тіркеуге көмектесу, бірақ тұрғындарға қайтуға рұқсат бермеу.

Алғашқы минуттарда қалай әрекет ету керек

Алдымен электр құрылғыларын қолданбай, жолыққан адамдарды дауыстап ескертіп, газ жиналған аймақтан шығыңыз. Қадамдар аз, бірақ олардың реті маңызды.

1. Жарық ажыратқышын, лифт түймесін, домофонды, есік қоңырауын немесе электр қалқанындағы автоматты баспаңыз. Ашаны розеткадан суырмаңыз. Кез келген қосу немесе өшіру ұшқын шығаруы мүмкін.
2. Сыртқы есіктің жанында тұрсаңыз, оны қолмен ашып, сыртқа шығыңыз. Қол жететін терезені электр жетегін қолданбай, иіс күшейген жаққа бармай және эвакуацияны кідіртпей ғана ашуға болады.
3. Қауіпсіз жолда кездескен адамдарды қалыпты дауыспен немесе есікті қағып ескертіңіз. Қабаттарды аралап жүгірмеңіз және бүкіл үйді жалғыз аралап шығуға тырыспаңыз.
4. Баспалдақпен түсіңіз. Лифт шақырмаңыз. Баланың, қарт адамның немесе жүріп-тұруы шектеулі көршінің қасына бару үшін кіреберістің қауіпті бөлігіне қайту қажет болмаса, оларға көмектесіңіз.
5. Кіреберістен, терезелерден, шұңқырлар мен люктерден алысқа кетіп, содан кейін 104 нөміріне қоңырау шалыңыз. Адам өміріне анық қауіп төнсе, өрт шықса немесе қауіпсіз шығу мүмкін болмаса, 112 нөміріне хабарласыңыз.

Иіс нақты бір пәтерден шықса және құрылғы алдындағы қол жететін кранды газ жиналған бөлмеге кірмей, бір қимылмен жабуға болса, пәтер ішіндегі тұрғын солай істей алады. Кіреберістегі жағдай басқа: тұрғын газдың таралу шегін де, қай кранның қай желіні жабатынын да көбіне білмейді. Шкафтарды ашпаңыз, үйдің ортақ арматурасына тимеңіз және тік құбырды шамалап жаппаңыз. Мұны авариялық бригада істейді.

«Иісі әлсіз екен» деп жайбарақат қалмаңыз. Иістің күшіне ауа қозғалысы, ағып жатқан жерге дейінгі қашықтық және адамның одорантқа үйреніп қалуы әсер етеді. Құралсыз адам қауіпсіз концентрацияны анықтай алмайды.

Қайда қоңырау шалып, диспетчерге не айту керек

Тек газ иісі сезілсе, 104 нөміріне қоңырау шалыңыз, ал төтенше жағдай өршіп бара жатса, 112 қызметін де шақырыңыз. Қазақстандағы 112 нөмірі жедел қызметтердің жұмысын үйлестіреді; 101 өрт сөндірушілер мен құтқарушыларды, 103 жедел жәрдемді шақырады. Жедел нөмірлерге қоңырау шалу тегін.

Көшеден немесе газ иісі мүлде жоқ жерден қоңырау шалу керек. Газ жиналуы мүмкін кіреберісте ұялы телефонды ажыратқыш сияқты қолдануға болмайды: құрылғы мен оның аккумуляторы жарылыс қаупі бар ортада жұмыс істеуге арналмаған. Сөйлесу үшін ашық есіктің дәл алдында тұрмаңыз.

Диспетчерге хабарламаны шамамен былай айтыңыз:

«Алматы қаласы, Абай көшесі, 25-үй, екінші кіреберіс. Кіреберісте газ иісі қатты шығып тұр, оны 21:40-та байқадық. Бірінші қабат пен жертөле арасында иіс күштірек. Адамдар сыртқа шығып жатыр, үшінші қабатта жүріп-тұруы шектеулі көрші қалып қойды, от көрінбейді. Менің атым Айдана, кері байланыс нөмірім мынау».

Қаланы, толық мекенжайды, кіреберіс нөмірін, иіс байқалған қабатты немесе орынды, оттың, түтіннің, тарс еткен дыбыстың, зардап шеккендердің және өздігінен шыға алмайтын адамдардың бар-жоғын айтыңыз. Қай жерден қоңырау шалып тұрғаныңызды және бригаданың аулаға қалай кіретінін түсіндіріңіз. Сұрақтарға жауап беріп, әңгімені бірінші болып аяқтамаңыз: диспетчер дәл сіздің жағдайыңызға сай нұсқау беруі мүмкін.

Қоңыраудан кейін телефон желісін бос ұстаңыз. От пайда болса, біреу есінен танса, иіс аулаға тараса немесе үйге кіру жолы өзгерсе, қайта қоңырау шалып, өзгерісті айтыңыз. Бір оқиға туралы он көршінің қатар қоңырау шалуы қажет емес, бірақ 104 қызметі өтінімді қабылдағанын ешкім растай алмаса, екінші адам міндетті түрде хабарласуы керек.

Басқарушы компанияға, МИБ төрағасына және үйдің авариялық диспетчеріне жедел қызметті шақырғаннан кейін хабарлайды, олардың орнына емес. Үй диспетчері техникалық бөлмелерді ашып, желілер сызбасын тауып, бригаданы қарсы ала алады. Ол тұрғыннан «алдымен иістің қайдан шыққанын тексеруді» сұрамауы керек.

Қандай әрекет ұшқын шығарады немесе эвакуацияға кедергі келтіреді

Газ жиналған кіреберісте электрмен жұмыс істейтін немесе жанатын ештеңені қосуға, өшіруге және іске қосуға болмайды. Қазақстан ТЖМ-нің ресми жадынамалары газ иісі шыққанда жарықты, электр құрылғыларын, ашық отты және электр қоңырауын пайдалануға тікелей тыйым салады.

Адамдар зиянсыз деп ойлайтын мына әрекеттерге де тыйым салынады:

• темекі шекпеңіз, сіріңке, оттық немесе майшам жақпаңыз;
• телефон шамын қоспаңыз және іште бейне түсірмеңіз;
• лифтіні, желдеткішті, сорғышты, сорғыны немесе кіреберіс жанындағы көлік қозғалтқышын іске қоспаңыз;
• автоматтарды ауыстырып қоспаңыз, кәдімгі қалқан арқылы үйдің электр қуатын ажыратпаңыз;
• қосылған жерлерді отпен тексермеңіз және ағып жатқан жерді оттықпен іздемеңіз.

Иісті аэрозольмен басуға тырыспаңыз және газ жабдығына су құймаңыз. Желдеткішпен өтпе жел жасамаңыз. Қол жететін есік немесе терезе арқылы табиғи желдету газдың жиналуын азайтуы мүмкін, бірақ сол үшін болжамды көзге қарай баруға, жертөлеге түсуге немесе іште қалуға болмайды.

«Пәтерді тауып, плитаны жабу керек» деген кеңес тез шешім сияқты көрінетіндіктен кең тараған. Көрші үшін бұл кеңес қауіпті. Есіктің ар жағында есінен танған адам болуы мүмкін, сол жерде қоңырау немесе қосылған жарық тұтандыратын қоспа да жиналуы ықтимал. Пәтер нөмірін диспетчерге айтыңыз, жақындау қауіпсіз болса ғана есікті қағыңыз және 104 немесе 112 берген нұсқауды орындаңыз.

Аулада кіреберіске жақын тұрған автокөлікті оталдырмаңыз және туысыңызды алып кету үшін жақынырақ келмеңіз. Авариялық көлік пен өрт техникасына жол босатыңыз. Қозғалтқыш қауіпті аймақта жұмыс істеп тұрса, оны өшіру қауіпсіз бе деген шешімді өзіңіз қабылдамаңыз: алыстап, диспетчерге көліктің қайда тұрғанын айтыңыз.

Эвакуация бір қабатты емес, бүкіл үйді қамтуы керек

Адамдарды баспалдақпен, ғимарат қасбеті мен арнайы техника жүретін жолдан алыс, алдын ала белгіленген ашық алаңға шығарады. Нақты қашықтықты диспетчер немесе жұмыс басшысы айтады, өйткені ол газ көзіне, желге, ауланың құрылысына және өлшеу нәтижесіне байланысты. Тексерусіз айтылған ортақ сан жалған қауіпсіздік сезімін тудырады.

Тұрғын қауіпсіз жолда кездескен адамдарды ескертеді, балаларды қолынан ұстайды және құжат не зат алу үшін кері қайтпайды. Үй жануары қасыңызда болса, оны бірге алып шығыңыз. Ол тығылып қалып, іздеу шығуды кідіртсе, сыртқа шығып, құтқарушыларға қай пәтерде қалғанын айтыңыз.

МИБ төрағасы, үй басқарушысы немесе кезекші барлаушыға айналмауы керек. Оның сыртта атқаратын пайдалы жұмысы төрт әрекеттен тұрады:

• нақты мекенжай мен кіреберіс нөмірлерін растау;
• бригадаға қол жететін техникалық бөлмелердің кілтін және бар болса, газ желісінің сызбасын беру;
• жүріп-тұруы шектеулі адамдар, ересексіз қалған кішкентай балалар немесе ескертуді естімеуі мүмкін тұрғындар бар пәтерлерді атау;
• эвакуация туралы кім хабарлағанын және қызметтердің қандай нұсқау бергенін белгілеу.

Бір адам авариялық бригаданы үйге бұрылатын жерде қарсы алады, есіктің дәл жанында емес. Екінші адам тұрғындарды жиналу орнында ұстап, кері кіруге жол бермейді. Адам аз болса, мінсіз есептен қауіпсіздік маңызды: тізім үшін ешкім кіреберіске кірмеуі керек.

Жүруі қиын адамды да лифтпен түсірмейді. Кабинаны шақыру электр жабдығын іске қосады, ал қуат өшсе, жолаушы ішінде қамалып қалуы мүмкін. 112 қызметіне пәтер нөмірін, қабатты, адамның жағдайын және мүгедектер арбасының немесе оттегі жабдығының бар-жоғын айтыңыз. Құтқарушылар көмек тәсілін таңдайды.

Кәдімгі шығу жолында иіс күрт күшейсе, сол жерден көз жұмып өтпеңіз және басқаларды апармаңыз. Иіс жоқ бөлмеге қайтып, есікті жабыңыз, балконға шығыңыз немесе ашық терезеге жақындап, 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Орныңызды дәл айтып, нұсқауды күтіңіз. Бұл еркін баспалдақ бола тұра пәтерде қалудың сылтауы емес, жол жабылғандағы ерекшелік.

Түнде толық киінуге уақыт жұмсамаңыз, бірақ суықты ескеріңіз. Шығаберісте тұрған киімді үстіңізге іліп, баланы көрпеге орап, сыртқа шығыңыз. Сыртқа шыққан соң төраға немесе көршілер басқа ғимараттан қауіпсіз бөлме аша алады, адамдарды қауіпті аймақтан тыс тұрған көлікке отырғыза алады немесе 112 қызметінен уақытша орналастыруға көмек сұрай алады. Ешкім тамбурда жылынбауы және рұқсат берілгенге дейін күртесін алуға қайтпауы керек.

Пәтерден шыққанда электр құлпы қажет болмаса және иіс күшеймесе, есікті қалыпты қимылмен жабыңыз. Ортақ эвакуация есіктерін құлыптамаңыз және өтетін жолды бөгейтіндей тіреп қоймаңыз. Желдету үшін қай ойықтарды ашық қалдыру керегін бригада газдың таралу бағытын бағалағаннан кейін шешеді.

Кейбір тұрғындар орыс тілін білмесе немесе неге сыртқа шығу керегін түсінбесе, қысқа хабар айтыңыз: «Газ. Жарықты қоспаңыз. Баспалдақпен сыртқа шығыңыз». Аударма мен толық түсініктеме кейін беріледі. Есту қабілеті төмен адамға есікті қағып, баспалдақты қолмен көрсетіп, алдын ала сақталған карточканы көрсетуге болады, бірақ қауіпті аймақта қолданбаны ашуға болмайды.

Әртүрлі белгі әртүрлі әрекетті талап етеді

Одорант иісі жанғыш газдың ағуы мүмкін екенін білдіреді, ал иіс газының иісі болмайды. ТЖМ тұрмыстық газға арнайы қоспа арқылы тән иіс берілетінін еске салады. Сондықтан иістің болмауы ақаулы су жылытқыш, қазандық, мұржа немесе желдету кезінде иіс газы жоқ дегенді білдірмейді.

Газ иісі шығып, бірақ от болмаса, қалыпты тәртіпті орындаңыз: ештеңені ауыстырып қоспау, сыртқа шығу, 104 нөміріне, ал адамдарға қауіп болса, 112 нөміріне қоңырау шалу. Жалын көрінсе, тарс еткен дыбыс естілсе, есік немесе қабырға зақымданса, газ ағып жатқан жерді сөндіруге және оттың арасынан арматураны жабуға тырыспаңыз. Сыртқа шығып, қауіпсіз жерден 112 немесе 101 нөміріне хабарласыңыз.

Бірнеше адамның басы ауырып, жүрегі айнып, әлсіреп, санасы шатасып немесе ұйқышыл болса, жану өнімдері әсер еткенін немесе оттегі азайғанын көрсетуі мүмкін. Қорғанышсыз қауіпті аймаққа кірмей, зардап шеккен адамды таза ауаға шығарыңыз және 112 арқылы 103 қызметін шақырыңыз. Ес-түссіз адамды жалғыз қалдырмаңыз. Жағдайы жақсарса да, дәрігерлерге газ болуы мүмкін екенін айтыңыз.

Жертөледегі, жер ойығындағы немесе люк жанындағы иіс ерекше сақтықты талап етеді. Тексеру үшін төмен түспеңіз және ішіне еңкеймеңіз. Газбен жабдықтау жүйелері объектілерінің қауіпсіздігі жөніндегі талаптар жертөлелерде, ғимарат астында, коллекторлар мен өткелдерде газдың қауіпті концентрациясы анықталса, газ құбырын дереу ажыратуды көздейді; саңылау жойылғанша оны пайдалануға рұқсат жоқ. Шешімді мамандар газ талдағышпен өлшегеннен кейін қабылдайды.

Иіс сыртта, қасбет, газ шкафы немесе жер қазылған орын маңында сезілсе, консьержді ескерту үшін кіреберіске кірмеңіз. Иіс тараған бағытқа қарсы кетіп, жақын жерде телефон қолданбаңыз, қауіпсіз жақтан дауыстап адамдарды тоқтатыңыз және 104 нөміріне қоңырау шалыңыз. «Үйдің маңында» дегеннен гөрі нақты бағдар айтыңыз.

Газ дабылқаққышы пайдалы, бірақ оның үнсіз тұруы адамның хабарын жоққа шығармайды. Датчик басқа аймақта тұруы, қуатсыз қалуы, мерзімі өтуі немесе басқа газға есептелуі мүмкін. Дабыл қосылса, жағдай бағаланғанға дейін оны түймемен өшіруге болмайды: сыртқа шығып, қоңырау шалыңыз.

Газға қосылмаған үйде де қызмет шақыру керек

Үйдің газ желісіне ресми қосылмауы тән иістің қауіпсіз екенін дәлелдемейді. Иіс үйге әкелінген тұрмыстық баллоннан, сыртқы газ құбырынан, жанармай буынан немесе иісі ұқсас заттан шығуы мүмкін. Тұрғын мұрнымен химиялық құрамды анықтамауы керек: диспетчерге үйдің газға қосылмағанын айтып, орынды сипаттаңыз.

Тұрмыстық баллондарды пәтерлерден іздеуге немесе кіреберістен өз бетіңізше алып шығуға болмайды. Баллонның вентилі зақымдануы, өзі қызуы немесе қозғалтқанда газ шығаруы мүмкін. № 673 талаптары сұйытылған газы бар толы және бос баллондарды жертөле мен жертөле қабатындағы бөлмелерде сақтауға тыйым салады. Табылған баллонға тимей, ол туралы 104 және 112 қызметіне хабарлайды.

Кәріз, еріткіш және бұзылған азық кейде тұрғындар газ деп ойлайтын өткір иіс шығарады. Бұлай қателесу себебін өзіңіз тексеруден қауіпсіз. Диспетчер белгілерді сұрап, қай қызметті жіберетінін шешеді. Ойдан төтенше жағдай құрастыруға болмайды, бірақ мамандар газдың ағуын таппағаны үшін шынайы күдікпен жасалған хабар жалған шақыруға айналмайды.

Қайталанатын әлсіз иісті ауа сергіткішпен басып, көршінің жөндеуіне жаба салуға болмайды. Қауіпсіз жерден уақытын, ауа райын, кіреберіс пен қабатты жазып алыңыз, әр жаңа жағдайда 104 нөмірін шақырыңыз және өтініш нөмірлерін үйге жауапты адамға беріңіз. Нақты бақылаулар қатары газ шығуын жабдықтың жұмысымен, қысыммен немесе желдетумен салыстыруға көмектеседі. Тұрмыстық датчикпен өз бетіңізше өлшеу тексеруді алмастырмайды.

Газ беру кенет тоқтап, қайта басталғаннан кейінгі иіс - бөлек жағдай. Жанарғы крандары жабық қалуы керек, ал қайта жағуды қалыпты желдетуге және жабдықтың ақаусыз екенін растауға дейін кейінге қалдырады. Иіс пәтерден шығып, кіреберіске тараса, көршілерден плитаны тексеруді сұрап жүрмей, толық авариялық тәртіпті орындаңыз.

Қызметтер не істейді және неге ерте қайтуға болмайды

Авариялық бригада құралдармен газ таралған шекті анықтайды, көзін іздейді, тиісті бөлікті жабады және қауіпсіз тәсілмен желдетуді ұйымдастырады. Қажет болса, өрт сөндірушілерді, полицияны, дәрігерлерді, электр желісі ұйымын және үй өкілдерін тартады. Тұрғындар бар байқағанын айтып, мамандарды есік алдында қоршамай, алыс тұруы керек.

Алғашқы хабарда газ көзін дәл атау міндетті емес. Жоғарғы қабаттағы иіс шахта, баспалдақ алаңы немесе инженерлік арналар арқылы басқа деңгейден келуі мүмкін. «Көрші плитасын жабуды ұмытқан» деген қолдан жасалған болжамды факт ретінде айтса, ол жұмысқа кедергі жасайды. Бақылау мен жорамалды ажыратыңыз: «жертөле есігінің жанында иіс күштірек болды» деген пайдалы, ал өлшемей тұрып «құбыр жертөледе жарылды» деу пайдасыз.

Қазақстан Республикасы ІІМ-нің Газбен жабдықтау жүйелері объектілерінің қауіпсіздігі жөніндегі талаптарды бекіткен № 673 бұйрығы маңызды айырманы белгілейді. Бригада адам өміріне тікелей қауіпті алдын ала рұқсат нарядынсыз оқшаулап, жояды және мұндай әрекетті арнайы журналға тіркейді. Тікелей қауіп жойылғаннан кейін газ құбыры мен жабдықты ақаусыз күйге келтіретін жұмысты белгіленген тәртіппен, қажет жағдайда рұқсат наряды арқылы орындайды.

Осыдан шығатын тәжірибелік ереже: иістің жоғалуы газдың заңды әрі қауіпсіз қосылғанын білдірмейді. Құбыр бөлігі жабылғаннан кейін газ тарап кетуі мүмкін, бірақ ақау қалады. Кранды, пломбаны немесе ысырманы ашпаңыз, «плитаны тексеруге» тырыспаңыз және тұрғындардың өтінішімен жеке шеберге газ қостырмаңыз.

Авариялық жұмыс басшысы немесе оқиға орнындағы басқа уәкілетті қызмет тікелей рұқсат бергенде ғана қайтуға болады. Рұқсат бүкіл үйге, бір кіреберіске немесе жеке пәтерлерге қатысты екенін нақтылаңыз. Ашық есік пен өрт көлігінің кетуі рұқсат болып саналмайды.

Қайтып келгеннен кейін барлық құрылғыны бірден қоспаңыз. Газ қызметінің іске қосу және пәтерлерге кіру жөніндегі нұсқауын орындаңыз. Алдыңғы бригада бірнеше минут бұрын кетсе де, иіс қайта шықса, тағы эвакуация жасап, қайта шақырыңыз.

Кейде бригада жөндеу біткенше бір тік құбырды немесе бүкіл үйді газсыз қалдырады. Бұл, әсіресе қыста, қолайсыз, бірақ өз бетімен қосу жаңа авария туғызып, жауапкершілікті анықтауға кедергі жасайды. Басқарушы нақты мәлімет алуы керек: қай бөлік ажыратылды, не үшін, ақауды кім жояды, қандай тексеру керек және газды кім қайта беруге құқылы. Жөндеу мерзімін тұрғындарға орындаушы растағаннан кейін ғана айтады, чаттағы адамдарды тыныштандыру үшін ойдан шығармайды.

Мамандар белгіленген тәртіп бойынша пәтер ішіндегі жабдықты тексеруі қажет болса, тұрғындар пәтерге кіруге мүмкіндік беруге міндетті. Қызметкер өзін таныстырып, келу мақсатын түсіндіруі керек; күмән туса, қауіпті аймақтан тыс жерде ұйымның ресми нөмірі арқылы тексеріңіз. Газдың өшкенін көрші чатынан біліп, ақшаға бірден қосып беремін деген кездейсоқ «шеберді» кіргізбеңіз.

Қауіп жойылғаннан кейін нені рәсімдеу керек

Үй құжаттарды «хабар, оқшаулау, ақау, жөндеу, рұқсат» тізбегімен жинауы керек, авариялық көліктің чаттағы суретімен шектелмеуі тиіс. Тұрғын МИБ төрағасына немесе басқарушыға деректерді беріп, қоңырау уақытын сақтаса жеткілікті, ал мүлік зақымданса, кіруге рұқсат алғаннан кейін оның жағдайын қауіпсіз түрде тіркейді.

Оқиғадан кейін бірден үйге жауапты адам авариялық қызметтен өтінімнің немесе жазбаның нөмірін, келу уақытын, анықталған ағып жатқан орынды, ненің ажыратылғанын және қандай шектеу қалғанын сұрайды. Құжат атауы пайдаланушы ұйымда әртүрлі болуы мүмкін. Бригададан оқиға орнында ойдан шығарылған «тұрғынға міндетті актіні» талап етпеңіз; жұмыстың қайда тіркелгенін және растауды қалай алуға болатынын сұраңыз.

Үйдің ісінде мына құжаттар болуы керек:

• тұрғындарға алғашқы хабар беру мен ескерту туралы жазба;
• өлшеу нәтижесі мен анықталған ақауы бар тексеру актісі, есебі немесе басқа растама;
• ақау бірден жойылмаса, нұсқама, ақау ведомосы немесе жөндеу өтінімі;
• нақты жұмысқа қажет болса, орындаушының жөндеу мен сынақ туралы құжаттары;
• газ беру мен пайдалануға кімнің және қашан рұқсат еткенін растайтын құжат.

№ 673 талаптарында авариялық жұмыс арнайы журналға тіркелетіні, ал тексеру нәтижесі актімен немесе есеппен рәсімделетіні тікелей жазылған. Сондай-ақ қауіпті саңылауы анықталған газ құбырын ақау жойылғанша пайдалануға тыйым салынады. Бұл белгісіз шебердің ауызша айтқан «бәрі дұрыс» деген сөзінен сенімді.

Мүлік зақымданса, кіруге рұқсат алғаннан кейін жалпы көрініс пен бөлшектерді түсіріңіз, МИБ немесе басқарушы компания өкілімен акт жасаңыз, куәлардың байланысын жазып, шарт талаптарына сай сақтандырушыға хабарлаңыз. Жаңа қауіп тудырмаса, тексеруге дейін зақымдалған бөлшектерді қозғамаңыз. Адам жарақаттанса, медициналық құжаттар мен шақыру нөмірін сақтаңыз.

Төраға үйге арналған хабарламада кінәліні өз бетінше атамауы керек. Алдымен құзыретті қызметтердің қорытындысы және желінің немесе жабдықтың зақымданған бөлігінің кімге тиесілі екенін көрсететін құжат керек. Тексеруге дейін тұрғынды көпшілік алдында айыптау жанжал туғызады және жөндеуді тездетпейді.

Қызмет құжат көшірмесін бірден беруден бас тартса, МИБ немесе басқарушы компания атынан мекенжай, күн, уақыт және өтінім нөмірі көрсетілген жазбаша сұрау жіберіңіз. «Барлық қағазды» емес, үйге керекті мәліметті сұраңыз: анықталған себеп, ажырату шегі, орындалған әрекет және рұқсат шарты. Шығыс сұраудың нөмірін тіркеңіз. Әртүрлі көршінің ауызша әңгімесін жауаптың орнына іске тігуге болмайды.

Шығын мен жауапкершілік ақау орнына, жабдықтың тиесілігіне, шарттарға және тексеру нәтижесіне байланысты. Кіреберістегі кез келген жөндеуді МИБ немесе нақты пәтер төлейді деп алдын ала айтуға болмайды. Алдымен пайдалану жауапкершілігінің шегін және жұмыстың негізін анықтап, содан кейін үйді басқару тәртібімен мердігер мен төлем туралы шешім қабылдаңыз. Тікелей қауіпті жоюды шот туралы даумен кідіртуге болмайды.

Үй дайындықты иіс шықпай тұрып жасайды

Нақты дайындық байланыстардан, бөлмелерге кіру мүмкіндігінен, көмек қажет тұрғындарды есепке алудан және өзекті құжаттардан тұрады. Түнде авариялық бригада техникалық бөлмеге кіре алмаса, қабырғадағы әдемі жоспардан пайда жоқ.

МИБ төрағасы немесе басқарушы компания тоқсан сайын үйдің қысқа карточкасын тексереді: мекенжайдың барлық қабылданған жазылуы, кіреберіс нөмірлері, бөгде адамдарға орнын көрсетпей сақталатын механикалық кілттер, жауаптылардың байланысы, газ жабдығына қызмет көрсету шарты, желілердің тиесілік сызбасы және эвакуация кезінде көмек қажет тұрғындар тізімі. 104, 112, 101 және 103 нөмірлерін шығаберісте және үйдің байланыс арналарында орналастырады. 104 нөмірін тек қолданбада жасыруға болмайды: авария кезінде байланыс немесе телефон істемеуі мүмкін.

Хабарлау тәртібі қарапайым болуы керек. Бірінші адам 104 нөмірін шақырады, екіншісі адамдарға қауіп төнсе 112 қызметіне хабарласады, жауапты адам қызметтерді қарсы алады, ал тұрғындар белгіленген жиналу орнына барады. Оқу кезінде жалған шақыру жасамайды және газ иісін қолдан шығармайды; адамдардың баспалдақты, жиналу орнын және лифтке тыйымды білетінін тексереді.

Жаңа төрағаға күндіз қызмет көрсетуші ұйыммен бірге маршрутты бір рет аралап шығу пайдалы. Қай шкафтар мен бөлмелер газ шаруашылығына жататынын, кілттер кімде сақталатынын, үй жауапкершілігі қай жерде аяқталатынын және жөндеуден кейін рұқсат қалай рәсімделетінін нақтылаңыз. Тұрғындарға арматураны басқару тәсілін ашуды сұрамаңыз. Аралап шығудың мақсаты - түнде маманды объектіге тез апарып, құжаттарды көрсету.

Жүріп-тұруы шектеулі тұрғындар тізімін олардың келісімімен, кіру құқығын шектеп сақтайды. Онда пәтерді, байланысу тәсілін, қажет көмекті және байланысатын адамды көрсету жеткілікті. Эвакуация үшін диагноздар мен артық дербес мәлімет қажет емес. Интернет істемесе, жауапты адамдағы қағаз көшірме пайдалы.

Кіреберіске арналған хабарландыру төрт жолға сыяды: «Электрді қоспаңыз және өшірмеңіз. Баспалдақпен шығыңыз. Көшеден 104 нөміріне, өмірге қауіп төнсе, 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Қызмет рұқсат бергенде ғана қайтыңыз». Мұндай мәтін ұсақ қаріппен жазылған ұзын нұсқаудан жақсы. Оны газ шыққанда адам тоқтап оқитын жерге емес, күнделікті көретін жерге орналастыру керек.

QABAT жүйесінде тұрғындардың өтінімдері мен авариялық диспетчерлік хабарларын қолданба, WhatsApp, Telegram, телефон және QR-код арқылы қабылдауға болады, сондықтан хабар чаттардың арасында жоғалмайды. Бірақ жүйедегі жазба 104 немесе 112 нөміріне қоңырауды алмастырмайды: газ иісі шықса, алдымен жедел қызмет шақырылады.

Әр оқиғадан кейін үй жеке адамдардың ерлігін емес, кідірістерді талдайды. Алғаш кім білді, қашан қоңырау шалды, хабар қай жерде бөгелді, бөлмелерге кіру мүмкін болды ма, қайтуға кім рұқсат берді және жөндеуге құжат жете ме? Осы сұрақтардың біреуінің жауабын бір аптадан кейін есте қалғаны бойынша жинауға тура келсе, есеп тәртібін өзгерту керек.

Тұрғынға ең пайдалы дайындық екі минут алады: 104 пен 112 нөмірін сақтау, балаларға баспалдақты көрсету және аулада отбасы жиналатын жерді келісу. Шын газ иісі шықса, оның қаншалықты қауіпті екенін тексермеңіз. Сыртқа шығып, сол жерден қоңырау шалыңыз және қызмет тікелей рұқсат бергенде ғана қайтыңыз.